Siarczan baru

Pozytywny (cieniujący) środek kontrastowy do rentgenodiagnostyki przewodu pokarmowego. Mechanizm działania polega na zdolności do pochłaniania promieniowania rentgenowskiego. Stosowany jako środek cieniujący w badaniach rtg przewodu pokarmowego techniką jedno- lub dwukontrastową oraz w tomografii komputerowej. Po podaniu doustnym lub we wlewie doodbytniczym uwidocznia rzeźbę błony śluzowej i światło przewodu pokarmowego, umożliwiając wykrywanie zmian patologicznych przełyku, żołądka, jelita cienkiego i jelita grubego. Praktycznie nierozpuszczalny w wodzie i niewchłaniany z przewodu pokarmowego; w odróżnieniu od rozpuszczalnych soli baru nie wywołuje zatruć. Ze względu na niemal całkowitą nierozpuszczalność pozbawiony jest ciężkiej toksyczności charakterystycznej dla jonu baru. Nie wpływa na czynność wydzielniczą ani motoryczną przewodu pokarmowego.

Środek cieniujący w diagnostyce radiologicznej przewodu pokarmowego: przełyku, żołądka, jelita cienkiego i jelita grubego.

Podawany wyłącznie pod nadzorem medycznym; ilość podawanej zawiesiny każdorazowo określa prowadzący badanie. Droga doustna – do badania przełyku, żołądka, dwunastnicy i jelita cienkiego. Droga doodbytnicza w formie wlewu – do badania jelita grubego; metodą podwójnego kontrastu bez rozcieńczania, metodą konwencjonalną po rozcieńczeniu wodą w stosunku 1:1. Zwykle na jedno badanie zużywa się 80–200 g (45–112 ml) zawiesiny, zależnie od badanego odcinka przewodu pokarmowego, masy ciała badanego oraz czasu trwania badania. Przed podaniem zawiesinę ogrzewa się do temperatury ciała. Po badaniu dąży się do usunięcia pozostałego kontrastu (odpowiednie nawodnienie, ewentualnie środki przeczyszczające), aby zapobiec powikłaniom związanym z zaleganiem baru siarczanu w przewodzie pokarmowym.

Bezwzględne przeciwwskazania: - niedrożność jelit - zapalenie otrzewnej - wstrząs septyczny - podejrzenie lub rozpoznanie perforacji w obrębie przewodu pokarmowego - dziedziczna nietolerancja fruktozy Ostrożnie: - skłonność do zaparć w wywiadzie - astma - mukowiscydoza - nadciśnienie tętnicze - zaawansowane choroby serca - alergia oraz reakcje nadwrażliwości na środki cieniujące - zaburzenia przełykania - podeszły wiek - wyniszczenie lub odwodnienie - wiek dziecięcy

Brak danych o klinicznie istotnych interakcjach.

Siarczan baru, wskutek praktycznej nierozpuszczalności, jest pozbawiony ciężkiej toksyczności właściwej dla jonu baru; zgony notowano u pacjentów, którym omyłkowo podano lepiej rozpuszczalny siarczek baru zamiast siarczanu. Ze strony przewodu pokarmowego: po podaniu doustnym lub doodbytniczym może wystąpić zaparcie; opisywano zaklinowanie mas kałowych, niedrożność oraz zapalenie wyrostka robaczkowego. Niekiedy konieczne było chirurgiczne usunięcie kamieni kałowych. Zgłaszano również kurczowe bóle brzucha lub biegunkę. Perforacja jelita prowadziła do zapalenia otrzewnej, zrostów, ziarniniaków oraz wiązała się z wysoką śmiertelnością. Powikłania naczyniowe: przedostanie się do naczyń żylnych prowadziło do powstawania zatorów, ze zgonami włącznie. Zaburzenia serca: nieprawidłowości w EKG występowały podczas stosowania wlewów doodbytniczych. Zaburzenia oddechowe: przypadkowa aspiracja do płuc prowadziła do zapalenia płuc lub tworzenia ziarniniaków. Reakcje nadwrażliwości: choć sam bar jest obojętny, wiele dodatków stosowanych w recepturze może wywoływać reakcje; spośród 106 zgłoszonych reakcji 61% dotyczyło skóry, a jedynie 8% układu oddechowego, natomiast utratę przytomności odnotowano w 8% przypadków. Z uwagi na częstość stosowania takie reakcje niepożądane muszą być bardzo rzadkie. Część ciężkich reakcji związanych z zestawami do wlewów doodbytniczych wyposażonymi w nadmuchiwany mankiet lateksowy mogła wynikać z wypłukiwania składników z lateksu.

Ciąża: radiologiczne badania z użyciem tej substancji przeciwwskazane u kobiet w ciąży z uwagi na ryzyko dla płodu; bezpieczeństwo stosowania w ciąży nieustalone. Laktacja: dopuszczalne stosowanie w okresie karmienia piersią, po wcześniejszej konsultacji lekarskiej.

Nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Nie wchłania się z przewodu pokarmowego; wydalany w postaci niezmienionej z kałem. Bardzo drobny biały proszek, praktycznie nierozpuszczalny w wodzie i rozpuszczalnikach organicznych; bardzo słabo rozpuszczalny w kwasach i roztworach wodorotlenków alkalicznych. Wskutek niemal całkowitej nierozpuszczalności pozbawiony silnej toksyczności charakterystycznej dla jonu baru.