Sodu dokuzynian

Anionowy związek powierzchniowo czynny (detergent anionowy) z grupy środków przeczyszczających zmiękczających. Docusate jako surfaktant anionowy działa głównie przez zwiększenie penetracji płynu do mas kałowych, może też wpływać na jelitowe wydzielanie płynu; prawdopodobnie łączy właściwości środka pobudzającego i zmiękczającego stolec. Zmniejsza napięcie powierzchniowe cieczy na granicy nabłonka przewodu pokarmowego i mas kałowych, przez co ułatwia przenikanie wody i tłuszczów w głąb mas kałowych w jelicie grubym, zmieniając konsystencję stolca i ułatwiając wypróżnianie. Nie pobudza perystaltyki, a ułatwia wypróżnianie przez zwiększenie objętości i zmianę konsystencji stolca.

Doustnie: dorośli 1–4 kapsułki na dobę (50–200 mg); dzieci 6–12 lat 1–2 kapsułki na dobę (50–100 mg). Efekt po 1–3 dniach od pierwszej dawki. Każdą dawkę popijać pełną szklanką wody lub soku owocowego. Doodbytniczo (czopki): dorośli i młodzież powyżej 12 lat 1 czopek dwa razy na dobę.

Zwiększa wchłanianie olejów mineralnych oraz innych leków, dlatego nie należy łączyć z parafiną ciekłą (olejem mineralnym), ponieważ jednoczesne stosowanie może nasilać wychwytywanie oleju mineralnego przez układ limfatyczny. Oznaczalne stężenie oleju odnotowuje się w węzłach chłonnych, błonie śluzowej jelita, w wątrobie i śledzionie, z przewlekłym zapaleniem tych narządów oraz dodatkowym naciekaniem komórek wątroby. Z antrachinonowymi lekami przeczyszczającymi, zwł. dantronem – zwiększa wchłanianie, a więc i nasila działanie dantronu, co może prowadzić do uszkodzenia wątroby. Wskutek zaburzania równowagi elektrolitowej (hipokaliemia i hipomagnezemia) – interakcje o charakterze kardiologicznym i związane z niedoborem potasu: z droperidolem – ryzyko kardiotoksyczności wynikające z sumowania się działania dokuzynianu zaburzającego równowagę elektrolitową oraz działania adrenolitycznego i dopaminolitycznego droperidolu, co może prowadzić do przedłużenia odstępu QT w elektrokardiogramie, zaburzeń rytmu serca, a nawet do nagłego zatrzymania krążenia. Z lewometadonem – ryzyko przedłużenia odstępu QT w EKG i zaburzeń rytmu. Z glikozydami naparstnicy – nasilenie ich działania kardiotoksycznego poprzez obniżenie stężenia potasu w surowicy krwi. Z kortykosteroidami – nasilenie ich działania obniżającego stężenie potasu, przy czym interakcja ta może zajść dopiero po długotrwałym stosowaniu obu leków. Z lekami moczopędnymi – długotrwałe równoczesne stosowanie może powodować nasilenie utraty potasu lub osłabienie działania oszczędzającego potas diuretyków o takim mechanizmie. Z kwasem acetylosalicylowym – nasilenie jego niepożądanego działania na błonę śluzową przewodu pokarmowego. Z tetracyklinami – zmniejszenie biodostępności antybiotyków z tej grupy.

Ogółem występują rzadko. Zaburzenia żołądka i jelit – rzadko: nudności, wymioty, uczucie gorzkiego smaku w ustach, bóle w nadbrzuszu, kolkowe bóle jelit, biegunka. Zaburzenia skóry – rzadko: reakcje uczuleniowe – wysypki. Po podaniu doodbytniczym, o częstości nieznanej: ból i pieczenie odbytu lub jelita prostego, obrzęk błony śluzowej jelita prostego, krwawienie z odbytu. Sole dokuzynianu są szeroko stosowane jako anionowe środki powierzchniowo czynne w preparatach farmaceutycznych; opisano alergiczne kontaktowe zapalenie skóry po jednym z takich preparatów, a test płatkowy potwierdził reakcję na dokuzynian sodu.

Ciąża: brak wystarczających danych na temat bezpieczeństwa stosowania u kobiet w ciąży; wobec braku danych stosowanie w okresie ciąży nie jest zalecane. Dopuszczalne jedynie, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym ryzykiem dla płodu. Laktacja: ograniczone – brak wystarczających danych na temat bezpieczeństwa stosowania u kobiet karmiących piersią; substancja czynna przenika do mleka kobiecego i może działać przeczyszczająco u niemowląt karmionych piersią. Płodność: brak danych.

Nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Nie prowadzono badań oceniających ten wpływ.

Działa miejscowo w przewodzie pokarmowym; efekt po 1–3 dniach od rozpoczęcia stosowania. Wchłania się w niewielkim stopniu z przewodu pokarmowego, co może zaburzać wchłanianie innych jednocześnie podawanych substancji. Frakcja wchłonięta nie wykazuje działania przeczyszczającego. Wchłania się w przewodzie pokarmowym i jest wydzielany do żółci. Przenika do mleka kobiecego.