Sodu fusydynian

Steroidowy antybiotyk o działaniu bakteriostatycznym lub bakteriobójczym, skierowanym głównie przeciw bakteriom Gram-dodatnim. Kwas fuzydynowy to steroidowy lek przeciwbakteryjny o aktywności bakteriostatycznej lub bakteriobójczej, głównie wobec bakterii Gram-dodatnich. Mechanizm polega na hamowaniu bakteryjnej syntezy białka; w odróżnieniu od makrolidów czy tetracyklin nie wiąże się z rybosomem bakteryjnym, lecz hamuje czynnik niezbędny do translokacji podjednostek peptydowych i wydłużania łańcucha peptydowego. Zdolny do hamowania syntezy białka również w komórkach ssaczych, wykazuje jednak działanie wybiórcze wobec wrażliwych drobnoustrojów z uwagi na słabą penetrację do komórki gospodarza. Spektrum: bardzo silne działanie wobec gronkowców. Wysoka aktywność wobec staphylococci, zwłaszcza Staph. aureus i Staph. epidermidis, w tym szczepów opornych na metycylinę. Wysoce wrażliwe są także Nocardia asteroides i wiele szczepów Clostridium, natomiast paciorkowce i enterokoki są mniej wrażliwe. Większość bakterii Gram-ujemnych jest oporna w sposób naturalny, lecz zachowana jest aktywność wobec Neisseria spp. i Bacteroides fragilis; wykazuje pewną aktywność wobec szczepów Mycobacterium tuberculosis oraz wysoką wobec M. leprae. Grzyby są oporne, natomiast obserwuje się pewną aktywność wobec pierwotniaków, w tym Giardia lamblia i Plasmodium falciparum. Przy stosowaniu miejscowym: działanie przeciwbakteryjne miejscowe; kwas fuzydynowy i sodu fuzydynian łatwo przenikają do skóry. Działa na Staphylococcus aureus, Corynebacterium minutissimum, Streptococcus spp. i niektóre bakterie Gram-ujemne, natomiast oporny jest Pseudomonas aeruginosa. Oporność: może być warunkowana chromosomalnie, jako zmieniona synteza białka, albo plazmidowo, co wynika ze zmniejszonej penetracji czynnego leku do komórki.

Miejscowe leczenie bakteryjnych zakażeń skóry wywołanych przez drobnoustroje wrażliwe na kwas fusydynowy: liszajec, czyraczność, zapalenie gruczołów potowych, zapalenie mieszków włosowych, zanokcica, figówka.

Miejscowo na skórę; nakładany na zmienione chorobowo miejsca dwa do trzech razy na dobę. Zalecany czas leczenia: 7 dni.

Ostrożnie: - stosowanie na twarz oraz kontakt z oczami ze względu na ryzyko podrażnienia spojówek - ryzyko selekcji szczepów opornych Staphylococcus aureus przy przedłużonym lub powtarzanym stosowaniu - możliwość miejscowych reakcji skórnych, w tym kontaktowego zapalenia skóry - ryzyko podrażnienia oczu i błon śluzowych

Przy stosowaniu miejscowym znaczenie interakcji układowych jest znikome; interakcje z produktami leczniczymi stosowanymi ogólnie są minimalne z uwagi na nieistotną absorpcję miejscowo stosowanego preparatu. Poniższe interakcje dotyczą ekspozycji układowej. Choć dokładne szlaki metaboliczne kwasu fusydowego nie są znane, podejrzewa się interakcję z lekami metabolizowanymi przez izoenzym CYP3A4 cytochromu P450 i zaleca się unikanie ich jednoczesnego stosowania. Leki przeciwwirusowe (inhibitory proteazy HIV): u pacjenta zakażonego HIV wystąpiła toksyczność kwasu fusydowego po tygodniowym stosowaniu doustnym łącznie z rytonawirem, sakwinawirem i stawudyną – stężenie kwasu fusydowego było około dwukrotnie wyższe od oczekiwanego, a stężenia rytonawiru i sakwinawiru również były podwyższone. Cztery dni po odstawieniu wystąpiły żółtaczka, nudności, osłabienie i dalszy wzrost prób wątrobowych, a podwyższone stężenia kwasu fusydowego, rytonawiru i sakwinawiru utrzymywały się jeszcze 6 dni po zaprzestaniu podawania kwasu fusydowego. Mechanizmem może być wzajemne hamowanie metabolizmu między inhibitorami proteazy HIV a kwasem fusydowym; zaleca się unikanie łączenia z sakwinawirem lub rytonawirem. Interakcje przeciwbakteryjne: w większości badań in vitro nie wykazano synergizmu z ryfampicyną ani wankomycyną, a opisano antagonizm wobec działania cyprofloksacyny. Interakcje z penicylinami są złożone – możliwy antagonizm jednego lub obu leków albo brak interakcji; jednak skojarzenie penicyliny przeciwgronkowcowej z kwasem fusydowym może zapobiegać powstawaniu opornych szczepów gronkowców i bywa klinicznie skuteczne.

Stosowany miejscowo wykazuje dobrą tolerancję; w zbiorczej analizie badań klinicznych z udziałem 4724 pacjentów częstość działań niepożądanych wyniosła 2,3%. Miejscowo (skóra): niezbyt często zapalenie skóry (w tym kontaktowe zapalenie skóry, egzema), wysypka, świąd, rumień; raportowano różnego typu wysypki skórne takie jak: rumieniowa, krostkowa, pęcherzykowa, plamisto-grudkowa i grudkowa. Obserwowano także wysypkę uogólnioną. Rzadko obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, pęcherzyki. W miejscu podania: niezbyt często ból w miejscu aplikacji (w tym uczucie pieczenia), podrażnienie w miejscu aplikacji. Układ immunologiczny: rzadko nadwrażliwość. Narząd wzroku: rzadko zapalenie spojówek. Populacja pediatryczna: oczekuje się, że częstość, typ i ciężkość działań niepożądanych u dzieci jest taka sama jak u dorosłych.

Miejscowe stosowanie wiąże się z nieistotną ekspozycją ogólnoustrojową, dlatego nie przewiduje się wpływu na ciążę z uwagi na nieistotną ekspozycję ogólnoustrojową po zastosowaniu miejscowym; postać maści może być stosowana podczas ciąży. W okresie karmienia piersią wchłanianie ogólnoustrojowe kwasu fusydynowego po zastosowaniu na skórę u kobiet karmiących jest nieistotne, dlatego nie przewiduje się wpływu na noworodka i (lub) niemowlę karmione piersią; w okresie karmienia piersią nie należy stosować maści na piersi. W zakresie płodności brak badań klinicznych dotyczących wpływu stosowanego miejscowo kwasu fusydynowego na płodność. Ze względu na nieistotną ekspozycję ogólnoustrojową po zastosowaniu miejscowym nie przewiduje się wpływu na kobiety w wieku rozrodczym.

Postać do stosowania miejscowego nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn lub wpływ ten jest nieistotny.

Wchłanianie z przewodu pokarmowego dobre; pojedyncza dawka doustna 500 mg soli sodowej daje średnie stężenia w osoczu ok. 30 μg/ml w ciągu 2–4 h, ze znaczną zmiennością osobniczą. Zawiesina doustna kwasu fusydynowego wchłania się gorzej – biodostępność ok. 70% względem fusydianu sodu. Wchłanianie może być opóźnione przez pokarm i szybsze u dzieci niż u dorosłych. Kumulacja przy wielokrotnym dawkowaniu – stężenia ≥100 μg/ml po 500 mg fusydianu sodu podawanego trzy razy na dobę przez 4 dni. Dystrybucja: szeroka do tkanek i płynów ustrojowych, w tym kości, ropy i płynu stawowego; przenika do ropni mózgu, ale do PMR w niewielkim stopniu. Stwierdzany w krążeniu płodowym i w mleku kobiecym. Wiązanie z białkami osocza ok. 95% lub więcej. Konkuruje z bilirubiną o wiązanie z albuminą in vitro. Metabolizm i eliminacja: okres półtrwania w osoczu ok. 10–15 h. Wydalany z żółcią, niemal wyłącznie w postaci metabolitów, z których niektóre mają słabą aktywność przeciwbakteryjną. Ok. 2% pojawia się w kale w postaci niezmienionej; niewiele wydalane z moczem lub usuwane hemodializą. Dokładne szlaki metaboliczne nieznane; podejrzewa się interakcję z lekami metabolizowanymi przez izoenzym CYP3A4 cytochromu P450. Czynność wątroby: leczenie fusydianami, doustnie a zwłaszcza dożylnie, wiązano z żółtaczką i zmianami czynności wątroby (zwykle ustępującymi po odstawieniu), dlatego wymagana ostrożność u chorych z zaburzeniami czynności wątroby oraz okresowe monitorowanie czynności wątroby u tych pacjentów i u otrzymujących duże lub długotrwałe dawki doustne. Ostrożność również w chorobie lub niedrożności dróg żółciowych. Wchłanianie po podaniu miejscowym: kwas fusydynowy przenika przez skórę w stopniu podobnym do kortykosteroidów. Po 2,5-godzinnej ekspozycji sztucznie uszkodzonej skóry stężenie w naskórku wynosiło 269,6 μg/ml i 52,8 μg/ml w górnych warstwach skóry właściwej. Przez skórę przenika 0,54% podanej dawki.