Spiramycyna

Antybiotyk makrolidowy o 16-członowym pierścieniu laktonowym; wytwarzany przez Streptomyces ambofaciens. Działanie przeciwbakteryjne polega na hamowaniu biosyntezy białka. Jak inne makrolidy, wiąże się odwracalnie z podjednostką 50S rybosomu, blokując reakcje transpeptydacji lub translokacji i hamując syntezę białka, a w efekcie wzrost komórki; działanie głównie bakteriostatyczne, przy większych stężeniach wolno bakteriobójcze wobec bardziej wrażliwych szczepów. Właściwym antybiotykiem jest spiramycyna I; domieszkowo obecne mogą być propionian i octan spiramycyny (spiramycyna II i III). W obrębie klasy makrolidy działają na wiele bakterii Gram-dodatnich oraz – w mniejszym stopniu – na część Gram-ujemnych, a także na niektóre inne drobnoustroje. Wykazuje działanie na Toxoplasma gondii in vitro oraz in vivo. In vitro jest jednak nieco mniej aktywna niż erytromycyna wobec wielu gatunków.

Zakażenia górnych i dolnych dróg oddechowych: zapalenie gardła i migdałków wywołane przez paciorkowce grupy A (Streptococcus pyogenes); zapalenie zatok przynosowych wywołane przez Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, Staphylococcus aureus; zapalenie ucha środkowego wywołane przez Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia trachomatis; ostre zapalenie płuc i oskrzeli wywołane przez Streptococcus pyogenes, Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus; atypowe zapalenie płuc wywołane przez Legionella pneumophila, Chlamydia psittaci, Mycoplasma pneumoniae. Zakażenia skórne: wywołane przez Staphylococcus aureus i Streptococcus pyogenes. Zakażenia układu moczowo-płciowego: zapalenie cewki moczowej wywołane przez Chlamydia trachomatis różnych serotypów. W stomatologii, w stanach ostrych: ropnie, zapalenie jamy ustnej z przekrwieniem, ostre zapalenie dziąseł, wrzodziejące, martwicze zapalenie dziąseł. Zakażenia pasożytnicze/pierwotniakowe: zapobiegawczo w toksoplazmozie wrodzonej; toksoplazmoza ciężarnych; kryptosporydioza wywołana przez Cryptosporidium muris. Profilaktyka: zapobieganie meningokokowemu zapaleniu opon mózgowych w przypadku nosicielstwa Neisseria meningitidis w nosogardzieli; zapobieganie nawrotom gorączki reumatycznej – tylko u pacjentów uczulonych na penicylinę.

Dorośli: standardowo 6 mln j.m. na dobę w 2 dawkach podzielonych, z możliwością zwiększenia do 9 mln j.m. na dobę w 3 dawkach podzielonych. W zakażeniach gardła i migdałków wywołanych przez paciorkowce grupy A leczenie trwa 10 dni. W profilaktyce meningokokowego zapalenia opon mózgowych: 3 mln j.m. co 12 godzin przez 5 dni. Dzieci: 150 000 j.m./kg mc. na dobę w 2–3 dawkach podzielonych, z możliwością zwiększenia do 300 000 j.m./kg mc. na dobę w 2–3 dawkach podzielonych. W zakażeniach gardła i migdałków wywołanych przez paciorkowce grupy A leczenie trwa 10 dni. W profilaktyce meningokokowego zapalenia opon mózgowych: 75 000 j.m./kg mc. co 12 godzin przez 5 dni. Zaburzenia czynności nerek: z uwagi na bardzo mały współczynnik wydalania substancji czynnej z moczem (po podaniu doustnym lub dożylnym) nie ma konieczności modyfikacji dawki. Droga podania: doustnie, tabletki połykane w całości, popijane szklanką wody.

Bezwzględne przeciwwskazania: - nadwrażliwość na inne makrolidy nadwrażliwość na antybiotyki z grupy makrolidów Ostrożnie: - u dzieci poniżej 6. roku życia postać tabletek niewskazana z powodu ryzyka zadławienia - niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej ze względu na ryzyko ostrej hemolizy - niewydolność wątroby z uwagi na możliwość nasilenia działań niepożądanych - zaburzenia elektrolitowe, zwłaszcza hipokaliemia i hipomagnezemia - wrodzony zespół wydłużonego odstępu QT - choroby serca, m.in. niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, bradykardia - jednoczesne stosowanie innych leków wydłużających odstęp QT - podeszły wiek, noworodki oraz kobiety jako populacje bardziej wrażliwe na wydłużenie odstępu QT

Lewodopa i karbidopa: jednoczesne stosowanie z lekami zawierającymi lewodopę i karbidopę może hamować wchłanianie karbidopy i zmniejszać stężenie lewodopy w surowicy. Konieczna obserwacja pacjenta, gdyż może być wskazana modyfikacja dawki lewodopy. Mechanizm interakcji wiąże się z pobudzającym wpływem makrolidów na motorykę przewodu pokarmowego. Leki wydłużające odstęp QT: podobnie jak inne antybiotyki makrolidowe, wymaga ostrożności u pacjentów jednocześnie otrzymujących produkty wydłużające odstęp QT (leki przeciwarytmiczne klasy IA i III, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, niektóre leki stosowane w leczeniu zakażeń, leki przeciwpsychotyczne). Ostrożność zalecana także przy skojarzeniu z hydroksychlorochiną lub chlorochiną, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT, ze względu na możliwość wywoływania poważnych niepożądanych zdarzeń sercowo-naczyniowych (wydłużenie odstępu QT, arytmie serca, torsade de pointes) oraz zwiększenia ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych. W odróżnieniu od erytromycyny wykazuje niewielki lub żaden wpływ na wątrobowe izoenzymy cytochromu P450, przez co może powodować mniej interakcji z innymi lekami metabolizowanymi przez ten układ enzymatyczny. Przemawia za tym brak interakcji z teofiliną i cyklosporyną. Mimo to opisano przypadek torsade de pointes u pacjenta z wrodzonym zespołem długiego QT podczas leczenia spiramycyną z mekwitazyną, co wskazuje, że ostrożność jest nadal potrzebna.

Przenika przez łożysko, osiągając w nim stężenie nawet pięciokrotnie wyższe niż w surowicy. W badaniach na zwierzętach nie stwierdzono działania teratogennego, co przemawia przeciw ryzyku uszkodzenia płodu u ludzi. Brak kontrolowanych badań klinicznych dotyczących bezpieczeństwa, jednak od wielu lat stosowana bezpiecznie u kobiet ciężarnych. Dopuszczalna w ciąży wyłącznie w razie zdecydowanej konieczności. Przenika do mleka kobiecego – w trakcie leczenia karmienie piersią jest przeciwwskazane.

Brak danych.

Wchłanianie: z przewodu pokarmowego szybko, ale nie całkowicie; pokarm nie wpływa na wchłanianie. Wiązanie z białkami osocza niewielkie – 10–25%. Dystrybucja: bardzo dobre przenikanie do ślinianek i tkanek (płuca 20–60 µg/g, migdałki 20–80 µg/g, zakażone zatoki 75–110 µg/g, kości 5–100 µg/g); po 10 dniach od zakończenia stosowania 5–7 µg substancji czynnej na 1 g tkanki pozostaje w śledzionie, wątrobie i nerkach. Wysokie stężenia tkankowe utrzymują się długo po spadku stężenia w osoczu. Nie przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego; przenika do mleka kobiecego; przechodzi przez łożysko. Makrolidy przenikają do fagocytów i gromadzą się w nich (neutrofile, monocyty, makrofagi otrzewnej i pęcherzyków płucnych). Spiramycyna osiąga duże stężenia w fagocytach u ludzi, co tłumaczy działanie makrolidów na bakterie wewnątrzkomórkowe. Okres półtrwania: w osoczu około 8 godzin. Metabolizm: w wątrobie, z powstawaniem czynnych metabolitów o niezidentyfikowanej strukturze chemicznej. Wywiera niewielki lub żaden wpływ na wątrobowe izoenzymy cytochromu P450, co może przekładać się na mniejsze ryzyko interakcji z innymi lekami metabolizowanymi tą drogą. Eliminacja: z żółcią bardzo obfita – stężenia w żółci 15–40-krotnie większe niż w surowicy; z kałem w znaczących ilościach; z moczem ok. 10% dawki doustnej. Zaburzenia czynności nerek: po podaniu doustnym substancja czynna w postaci niezmienionej praktycznie nie jest wydalana przez nerki; po podaniu dożylnym wydalanie nerkowe jest minimalne.