Sulpiryd

Lek przeciwpsychotyczny z grupy pochodnych benzamidowych. Odmienny budową od fenotiazyn, butyrofenonów i tioksantyn. Antagonista ośrodkowych receptorów dopaminowych D2; wykazuje niektóre właściwości wspólne z klasycznymi neuroleptykami wskazujące na antagonizm wobec receptorów dopaminowych w mózgu. Cechy odróżniające od klasycznych neuroleptyków: w dawkach terapeutycznych brak działania kataleptycznego, brak ingerencji w zależny od dopaminy układ cyklazy adenylowej, brak wpływu na przemiany noradrenaliny i serotoniny (5HT), nieznaczący wpływ na aktywność antycholinesterazy, brak działania na receptory muskarynowe i receptory kwasu gamma-aminomasłowego (GABA). Działanie farmakodynamiczne: dwutorowe – przeciwdepresyjne i przeciwpsychotyczne. W niskich dawkach efekt przeciwdepresyjny z poprawą nastroju po kilkunastu dniach; w dawkach wyższych (300–600 mg/dobę) ustępowanie ostrych objawów schizofrenicznych. Efekt terapeutyczny w leczeniu schizofrenii po 8 do 12 tygodniach stosowania. Sedacja, blokada receptorów alfa-adrenergicznych oraz objawy pozapiramidowe słabiej zaznaczone niż po fenotiazynach. Inne działania: jako antagonista D2 pobudza wydzielanie prolaktyny; poprawia przepływ krwi i wydzielanie śluzu przez błony śluzowe żołądka i dwunastnicy; działa przeciwwymiotnie.

Ostre i przewlekłe psychozy w schizofrenii, zwłaszcza przebiegające z objawami upośledzonej aktywności. Przewlekłe psychozy alkoholowe; zaburzenia psychosomatyczne. Zaburzenia depresyjne, gdy leczenie innymi lekami przeciwdepresyjnymi jest nieskuteczne lub niemożliwe do zastosowania. Migrena oraz zawroty głowy o różnej etiologii, m.in. w chorobie Meniere'a. Wspomagająco w terapii uzależnienia alkoholowego.

Droga podania: doustnie. Podawany w dawkach podzielonych; przyjmowany co najmniej na godzinę przed posiłkiem lub dwie godziny po posiłku. Nie należy podawać w późnych godzinach wieczornych (po godzinie 1600), ze względu na możliwość wystąpienia zaburzeń snu. Schizofrenia (dorośli): dawka początkowa 400–800 mg na dobę w dwóch dawkach podzielonych (rano i wczesnym wieczorem), w zależności od objawów. Przy przewadze objawów pozytywnych (zaburzenia myślenia, omamy, urojenia, bezsensowne działania) – większe dawki: początkowo co najmniej 400 mg dwa razy na dobę, w razie potrzeby większe. Maksymalna dawka dobowa 1200 mg; tylko w przypadkach zaburzeń opornych na leczenie lekarz psychiatra może zwiększyć dawkę dobową do 1600 mg w dawkach podzielonych. Przy przewadze objawów negatywnych (przygnębienie, małomówność, apatia, depresja) – mniejsze dawki: początkowo 400 mg 2 razy na dobę, a zmniejszenie do 200 mg 2 razy na dobę zwiększa działanie pobudzające. Objawy mieszane – zwykle 400–600 mg podane 2 razy na dobę. Zaburzenia depresyjne: dawka początkowa 50–150 mg na dobę, następnie zwiększana do 150–300 mg na dobę. Zaburzenia psychosomatyczne, nerwice: zwykle 150–300 mg na dobę. Migrena i zawroty głowy (np. w chorobie Meniere'a): zwykle 50–200 mg na dobę. Podeszły wiek: zazwyczaj stosowane zwykle zalecane dawki. U pacjentów w podeszłym wieku, u których zaburzona jest czynność nerek, dawkę należy zmniejszyć. Zaburzenia czynności nerek: dawkowanie dostosować do stopnia wydolności nerek, zmniejszając dawkę dobową lub wydłużając odstęp między podaniami. Wg klirensu kreatyniny: 30–60 mL/min – 70% dawki standardowej, odstęp 1,5-krotny; 10–30 mL/min – 50% dawki, odstęp 2-krotny; poniżej 10 mL/min – 34% dawki, odstęp 3-krotny. Zaburzenia czynności wątroby: wydalany głównie przez nerki, ale nie można wykluczyć konieczności dostosowania dawki do stopnia wydolności wątroby. Zalecane monitorowanie stanu wątroby rutynowymi badaniami laboratoryjnymi. Dzieci i młodzież: ze względu na brak wystarczających danych klinicznych nie zaleca się stosowania poniżej 14. roku życia. Interakcje z podaniem: nie stosować jednocześnie ani przed upływem 2 godzin od podania leków zobojętniających lub zawierających sukralfat.

Bezwzględne przeciwwskazania: - guz chromochłonny rozpoznany lub podejrzewany - ostra porfiria - guzy prolaktynozależne, np. gruczolak przysadki, rak piersi - jednoczesne stosowanie lewodopy - okres karmienia piersią - dzieci i młodzież poniżej 14. roku życia Ostrożnie: - choroba Parkinsona - hipomania - niestabilna padaczka oraz napady padaczkowe w wywiadzie - niewydolność nerek, z koniecznością dostosowania dawki do wydolności nerek - podeszły wiek, ze zwiększoną podatnością na niedociśnienie, nadmierne uspokojenie i objawy pozapiramidowe - ryzyko wydłużenia odcinka QT i ciężkich niemiarowości komorowych (torsade de pointes), nasilane przez bradykardię, hipokaliemię oraz wrodzone lub nabyte wydłużenie QT - zaburzenia sercowo-naczyniowe predysponujące do wydłużenia odcinka QT - ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej - ryzyko udaru - otępienie u osób w podeszłym wieku, ze zwiększoną śmiertelnością, bez rejestracji w tym wskazaniu

Przeciwwskazane: lewodopa – wzajemny antagonizm działania między lewodopą a neuroleptykami. Niezalecane z lekami mogącymi wywołać torsade de pointes: leki wywołujące bradykardię (beta-adrenolityki, blokery kanału wapniowego – diltiazem, werapamil; klonidyna, guanfacyna, glikozydy naparstnicy); leki powodujące zaburzenia elektrolitowe, zwłaszcza hipokaliemię (diuretyki hipokaliemizujące, pobudzające leki przeczyszczające, amfoterycyna B dożylnie, glikokortykosteroidy, tetrakozaktydy – konieczne wyrównanie hipokaliemii); leki przeciwarytmiczne klasy Ia (chinidyna, dizopiramid) i klasy III (amiodaron, sotalol); pimozyd, sultopryd, haloperydol, metadon, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, halofantryna, lit, cyzapryd, beprydyl, tiorydazyna, winkamina dożylnie, pentamidyna, erytromycyna dożylnie, sparfloksacyna oraz pochodne imipraminy. Ostrożność – nasilenie hamującego działania na OUN pod wpływem leków o działaniu depresyjnym: pochodne opium (analgetyki, leki przeciwkaszlowe, leczenie substytucyjne), leki przeciwbólowe, neuroleptyki, barbiturany i pochodne, benzodiazepiny, anksjolityki i leki nasenne niebędące benzodiazepinami, leki przeciwdepresyjne o działaniu uspokajającym (amitryptylina, doksepina, mianseryna, mirtazapina, trimipramina), przeciwhistaminowe (H1) o działaniu uspokajającym. Ośrodkowo działające leki przeciwnadciśnieniowe: baklofen, talidomid, pizotifen – możliwe obniżenie ciśnienia i nasilenie niedociśnienia ortostatycznego (efekt addytywny). Leki zobojętniające sok żołądkowy oraz sukralfat zmniejszają wchłanianie sulpirydu – należy zachować odstęp 2 godzin. Zmniejszenie skuteczności ropinirolu przez sulpiryd; lit – zwiększone ryzyko objawów pozapiramidowych; klonidyna i jej pochodne.

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych zgłaszano przypadki występowania zakrzepów żylnych. U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się wysoką wrażliwość na niedociśnienie ortostatyczne, sedację i efekty pozapiramidowe. Możliwe wystąpienie senności związanej ze stosowaniem tego leku. U pacjentów z padaczką istnieje możliwość obniżenia progu drgawkowego. Ze strony serca – zaburzenia rytmu związane z wydłużeniem odcinka QT; należy unikać stosowania sulpirydu łącznie z lekami, które mogą wywołać torsade de pointes. U osób w podeszłym wieku z otępieniem otrzymujących leki przeciwpsychotyczne występuje niewielkie zwiększenie ryzyka śmierci w porównaniu do grupy kontrolnej osób nieleczonych. W tej populacji, w randomizowanych badaniach z placebo z nietypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, obserwowano 3-krotne zwiększenie ryzyka wystąpienia zdarzeń naczyniowo-mózgowych. U noworodków matek długotrwale przyjmujących wysokie dawki neuroleptyków zgłoszono kilka przypadków wystąpienia objawów pozapiramidowych; noworodki narażone w czasie trzeciego trymestru ciąży na działanie produktów przeciwpsychotycznych zaliczane są do grupy podwyższonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych, w tym zaburzeń pozapiramidowych i (lub) objawów odstawienia; obserwowano pobudzenie, wzmożone lub obniżone napięcie mięśni, drżenie, senność, zespół zaburzeń oddechowych lub zaburzenia związane z karmieniem.

Nie zaleca się stosowania w ciąży. W badaniach na zwierzętach nie wykazano szkodliwego wpływu na rozwój zarodka i płodu, przebieg porodu ani rozwój pourodzeniowy. U noworodków matek długotrwale przyjmujących duże dawki neuroleptyków opisano pojedyncze przypadki objawów pozapiramidowych. Ekspozycja na leki przeciwpsychotyczne w III trymestrze wiąże się z ryzykiem u noworodka objawów pozapiramidowych i (lub) odstawiennych, o nasileniu zależnym od ciężkości i czasu trwania porodu. W obrazie klinicznym mogą wystąpić pobudzenie, wzmożone lub obniżone napięcie mięśniowe, drżenie, senność, zespół zaburzeń oddechowych oraz zaburzenia karmienia, dlatego noworodki wymagają ścisłego monitorowania. Ze względów ostrożnościowych nie należy stosować w ciąży. Laktacja: przeciwwskazany – przenika do mleka kobiet karmiących, dlatego stosowanie w okresie karmienia piersią nie jest zalecane.

Może powodować senność; z tego względu prowadzący pojazdy i obsługujący maszyny powinni zostać uprzedzeni o możliwości jej wystąpienia.

Wchłanianie z przewodu pokarmowego powolne; pokarm zmniejsza wchłanianie o ok. 30%. Biodostępność mała (27–34%), osobniczo zmienna. Stężenie maksymalne w osoczu po 3–6 h od podania doustnego. Szybka dystrybucja tkankowa; słabe przenikanie przez barierę krew–mózg. Wiązanie z białkami osocza słabe (do ok. 40%), objętość dystrybucji 1–2,7 l/kg mc. Metabolizm znikomy – przemianom metabolicznym podlega zaledwie ok. 5% dawki. Eliminacja głównie nerkowa: ok. 95% dawki wydalane w postaci niezmienionej (nerkami z moczem, śladowo z kałem); ok. 80% dawki usuwane w ciągu pierwszych 24 h. Klirens całkowity u osób zdrowych ok. 7,5 l/h. Okres półtrwania: ok. 8–9 h w osoczu, wydłużony do 20–26 h u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (po podaniu dożylnym). Laktacja: ograniczone – w niewielkiej ilości przenika do mleka.