Tianeptyna

Lek przeciwdepresyjny; grupa farmakoterapeutyczna: inne leki przeciwdepresyjne, kod ATC: N06AX14. Właściwości wykazane w badaniach na zwierzętach: pobudzanie aktywności elektrycznej komórek piramidowych w hipokampie oraz przyspieszanie odzyskania przez nie aktywności po funkcjonalnym zahamowaniu; zwiększanie wychwytu zwrotnego serotoniny w neuronach kory mózgowej oraz hipokampa. In vitro tianeptyna nie wykazuje powinowactwa do receptorów monoaminergicznych ani nie hamuje wychwytu serotoniny (5-HT), noradrenaliny (NA) ani dopaminy (DA). Tianeptyna może modulować synaptyczną neurotransmisję glutaminergiczną. Dokładny udział każdego z tych działań w działaniu przeciwdepresyjnym nie jest znany.

Leczenie zespołów depresyjnych; epizodów depresyjnych o nasileniu lekkim, umiarkowanym i ciężkim.

Dorośli: 1 tabletka (12,5 mg) 3 razy na dobę (rano, w południe i wieczorem), przed głównymi posiłkami; doustnie, tabletkę połyka się w całości, popijając wodą; tabletki można przyjmować na czczo. Pacjenci w podeszłym wieku (≥65 lat): nie jest konieczne dostosowanie dawki w zależności od wieku. U wątłych, szczupłych pacjentów w podeszłym wieku (o masie ciała <55 kg) dawka powinna wynosić 2 tabletki na dobę. Zaburzenie czynności nerek: u pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności nerek (klirens kreatyniny <19 ml/min) dawka powinna wynosić 2 tabletki na dobę. Zaburzenie czynności wątroby: u pacjentów z ciężką marskością wątroby (klasa C wg Childa-Pugha) dawka powinna wynosić 2 tabletki na dobę. Nie jest konieczna modyfikacja dawkowania u pacjentów z uzależnieniem alkoholowym, z łagodną lub umiarkowaną marskością albo bez marskości wątroby. Dzieci i młodzież: nie określono dotychczas bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat; dane nie są dostępne. Przerwanie leczenia: należy unikać nagłego przerwania leczenia; dawkowanie zmniejsza się stopniowo w ciągu 7 do 14 dni w celu zmniejszenia ryzyka reakcji z odstawienia.

Bezwzględne przeciwwskazania: - dzieci i młodzież poniżej 15. roku życia - jednoczesne stosowanie z inhibitorami MAO; leczenie tianeptyną można rozpocząć dopiero po 14 dniach od zakończenia terapii inhibitorem MAO, a tianeptynę odstawić 24 h przed zastosowaniem inhibitora MAO Ostrożnie: - osoby z zachowaniami samobójczymi w wywiadzie lub znacznego stopnia skłonnościami samobójczymi przed rozpoczęciem leczenia - osoby poniżej 25. roku życia ze względu na zwiększone ryzyko zachowań samobójczych - początek leczenia oraz zmiana dawki - uzależnienie od leków lub alkoholu w wywiadzie - jednoczesne spożywanie alkoholu - podeszły wiek ze zwiększonym ryzykiem hiponatremii - marskość wątroby - odwodnienie - jednoczesne stosowanie leków moczopędnych - planowane znieczulenie ogólne; odstawienie na 24–48 h przed zabiegiem oraz poinformowanie anestezjologa

Nieodwracalne inhibitory MAO (iproniazyd): skojarzenie niezalecane – ryzyko zapaści krążeniowej, napadowego nadciśnienia tętniczego, hipertermii, drgawek, zgonu. Przy zmianie z inhibitora MAO na tianeptynę konieczne jest zachowanie odstępu dwóch tygodni po zakończeniu leczenia inhibitorem MAO a przed rozpoczęciem leczenia tianeptyną. W kierunku odwrotnym przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem MAO wystarczająca jest przerwa 24-godzinna. Odstęp dwutygodniowy zalecany ze względu na ciężkie i czasami śmiertelne interakcje podczas lub wkrótce po jednoczesnym podaniu inhibitorów MAO lub innego leku przeciwdepresyjnego. Ze względu na przewagę metabolizmu drogą β-oksydacji nad przemianą przez cytochrom P450, dotychczas nie obserwowano interakcji i nie przewiduje się ich wystąpienia.

Dane dotyczące stosowania u kobiet w ciąży są ograniczone lub brak ich całkowicie – mniej niż 300 zakończonych ciąży dotyczy stosowania tianeptyny u kobiet w okresie ciąży; zaleca się unikanie stosowania tianeptyny w jakimkolwiek okresie ciąży. W badaniu dotyczącym okresu około- i poporodowego u szczurów obserwowano zwiększoną częstość poronień i utraty młodych po urodzeniu po zastosowaniu dawki toksycznej dla matki. Ze względu na korzystne znaczenie zachowania równowagi psychicznej matki: jeśli z tego względu leczenie tianeptyną jest konieczne, terapię powinno się rozpocząć lub kontynuować przez całą ciążę stosując niezbędną dawkę, jeżeli to możliwe w monoterapii. Monitorując noworodka należy wziąć pod uwagę farmakologiczny profil substancji czynnej. Laktacja: ograniczone – nie zaleca się karmienia piersią. U szczurów po podaniu dawek toksycznych dla matki obserwowano zaburzenia wydzielania mleka. Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne są wydzielane do mleka matki, dlatego nie zaleca się karmienia piersią podczas leczenia. Brak danych dotyczących stosowania tianeptyny w okresie karmienia piersią lub wydzielania jej do mleka matki, dlatego nie zaleca się karmienia piersią podczas leczenia tianeptyną, zwłaszcza noworodków i wcześniaków. Tianeptynę należy stosować u matek karmiących piersią tylko wtedy, gdy korzyści z karmienia piersią wyraźnie przewyższają ryzyko. Płodność: u szczurów po zastosowaniu dawki toksycznej dla samic badanie dotyczące płodności wykazało zmniejszoną zdolność rozrodczą (zwiększoną częstość utraty zarodków przed implantacją); brak dostępnych klinicznych danych u ludzi.

U niektórych pacjentów możliwe zmniejszenie sprawności psychomotorycznej; konieczne ostrzeżenie kierowców i operatorów maszyn o możliwości wystąpienia senności.

Wchłanianie z przewodu pokarmowego szybkie i całkowite; wpływ pokarmu nieistotny. Silne wiązanie z białkami osocza (ok. 94%), głównie z albuminami; dystrybucja szybka. Metabolizm: intensywnie metabolizowana w wątrobie, głównie w procesie β-oksydacji; nie ulega biotransformacji z udziałem cytochromu P450. Główny metabolit – czynny kwas pentanowy (MC5), słabszy od tianeptyny. Eliminacja: krótki okres półtrwania ok. 3 h; większość metabolitów wydalana z moczem. Populacje szczególne: Podeszły wiek – stężenia tianeptyny zwiększone o 30%, a MC5 ok. dwukrotnie po podaniu pojedynczym i wielokrotnym, w porównaniu z osobami młodszymi. Wiek bardzo podeszły i pacjenci wątli – u osób bardzo starych (87 ± 5 lat) oraz wątłych (masa ciała 45 ± 9 kg) istotne zwiększenie Cmax i AUC tianeptyny oraz MC5 już po pojedynczej dawce. Zaburzenia czynności nerek (ciężkie) – parametry farmakokinetyczne tianeptyny po podaniu pojedynczym i wielokrotnym niezmienione, natomiast AUC dla MC5 zwiększone ok. dwukrotnie. Ciężka marskość wątroby (klasa C wg Childa-Pugha) – zwiększone AUC tianeptyny i MC5 po dawce 12,5 mg w porównaniu z dorosłymi pacjentami z depresją. Łagodna marskość – u osób z łagodną marskością (np. uzależnionych od alkoholu) wpływ na parametry farmakokinetyczne nieistotny.