Monografia substancji czynnej
Żelaza(III) wodorotlenek polimaltoza
Ferri hydroxidum polymaltosum
Informacje przedstawione w monografii substancji zostały opracowane na podstawie wybranych Charakterystyk Produktów Leczniczych (ChPL) leków zawierających tę substancję. W związku z tym, że niektóre sekcje różnych produktów leczniczych mogą nieść niekoniecznie spójne informacje na temat tej substancji, aktualna ChPL danego preparatu pozostaje zawsze ostatecznym i wiążącym źródłem informacji o leku. Po najechaniu na zdanie pojawiają się przypisy ze źródłem ChPL produktu.
Monografia
Doustny związek żelaza trójwartościowego. Kompleks wodorotlenku żelaza(III) z polimaltozą o masie cząsteczkowej ok. 50 kD, w którym wielojądrzaste rdzenie wodorotlenku żelaza(III) otoczone są niekowalencyjnie związanymi cząsteczkami polimaltozy. Żelazo w rdzeniu związane analogicznie jak w fizjologicznej ferrytynie, dzięki czemu wchłaniane jest wyłącznie żelazo trójwartościowe z kompleksu – w mechanizmie aktywnego transportu. Białka wiążące żelazo w płynie żołądkowo-jelitowym oraz na powierzchni nabłonka wiążą żelazo trójwartościowe w mechanizmie kompetycyjnej wymiany ligandów. Kompleks jest stabilny i w warunkach fizjologicznych nie uwalnia jonów żelaza. Ze względu na duży rozmiar transport kompleksu przez błonę śluzową jest ok. 40-krotnie mniejszy niż w przypadku kompleksu żelaza dwuwartościowego. Po wchłonięciu magazynowany głównie w wątrobie w połączeniu z ferrytyną, a następnie w szpiku kostnym wbudowywany do hemoglobiny. W odróżnieniu od soli żelaza dwuwartościowego kompleks nie wykazuje właściwości utleniających. Zmniejsza podatność lipoprotein VLDL i LDL na utlenianie.
Utajony niedobór żelaza; niedokrwistość z niedoboru żelaza (jawny niedobór żelaza); profilaktyka niedoboru żelaza w okresie ciąży.
Dawkowanie i czas trwania leczenia zależą od stopnia niedoboru żelaza. Postać doustna (tabletki do rozgryzania i żucia): nie są przeznaczone dla dzieci w wieku poniżej 12 lat. Dzieci >12 lat, dorośli i kobiety karmiące piersią: - Jawny niedobór żelaza (niedokrwistość z niedoboru): 100 mg do 300 mg żelaza (1 do 3 tabletek) na dobę przez 3 do 5 miesięcy, do uzyskania normalizacji stężenia hemoglobiny. Po tym okresie kontynuacja terapii przez kilka tygodni w celu uzupełnienia zapasów żelaza, w dawce jak w leczeniu utajonego niedoboru żelaza. - Utajony niedobór żelaza i zapobieganie niedoborom: 100 mg żelaza (1 tabletka na dobę) przez 1 do 2 miesięcy. Kobiety w ciąży: - Jawny niedobór żelaza: 200 mg do 300 mg żelaza (2 lub 3 tabletki) na dobę do uzyskania normalizacji stężenia hemoglobiny. Następnie 1 tabletka na dobę, co najmniej do końca ciąży, w celu uzupełnienia zapasów żelaza. - Utajony niedobór żelaza i zapobieganie niedoborom: 100 mg żelaza (1 tabletka) na dobę. Sposób podania: dawkę dobową można podawać jako dawkę jednorazową lub w dawkach podzielonych. Tabletki żuć lub połykać w całości, podczas lub natychmiast po posiłku.
Bezwzględne przeciwwskazania: - nadmierne gromadzenie żelaza w ustroju (hemochromatoza, hemosyderoza) - zaburzenia wbudowywania żelaza do hemoglobiny (niedokrwistość spowodowana zatruciem ołowiem, niedokrwistość syderoblastyczna, talasemia) - niedokrwistość o etiologii innej niż niedobór żelaza (hemolityczna, megaloblastyczna z niedoboru witaminy B12) Ostrożnie: - niedokrwistość w przebiegu zakażenia lub choroby nowotworowej, gdy żelazo zapasowe pozostaje uwięzione w układzie siateczkowo-śródbłonkowym do czasu wyleczenia choroby podstawowej (zalecana ocena stosunku korzyści do ryzyka) - postać tabletek do rozgryzania i żucia u dzieci poniżej 12 lat - ryzyko zatrucia, zwłaszcza u dzieci
Klinicznie istotnych interakcji dotąd nie obserwowano. Z uwagi na związanie żelaza w kompleksie mało prawdopodobne są interakcje ze składnikami pokarmu (fityniany, szczawiany, tanina, witaminy A, D3 i E, soja) oraz z równocześnie przyjmowanymi lekami (tetracykliny, leki zobojętniające sok żołądkowy). Nie zaleca się jednoczesnego podawania z innymi doustnymi lub pozajelitowymi preparatami żelaza – grozi gwałtownym, znacznym zahamowaniem wchłaniania żelaza podawanego doustnie. Nie zaburza wyniku testu na krew utajoną w kale.
Zaburzenia żołądkowo-jelitowe dominują w profilu bezpieczeństwa. Często obserwuje się zaburzenia żołądkowo-jelitowe: nudności, zaparcie, biegunkę i ból brzucha. Zmiana zabarwienia stolca jest dobrze znanym działaniem niepożądanym doustnych preparatów żelaza, ale nie uważa się, aby miało ono znaczenie kliniczne, a jego częstość jest niedoszacowana; mimo to zaklasyfikowano ją do kategorii bardzo częstych działań niepożądanych. Ból brzucha obejmuje ponadto niestrawność, odczucie dyskomfortu w nadbrzuszu oraz odczucie rozpierania w jamie brzusznej. Rzadziej występują wymioty, zmiana barwy zębów oraz zapalenie błony śluzowej żołądka; wymioty obejmują także regurgitacje. Ze strony skóry i tkanki podskórnej odnotowano świąd, wysypkę, pokrzywkę oraz rumień. Ze strony układu nerwowego opisywano ból głowy. Ze strony układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej występują skurcze mięśni oraz ból mięśni; skurcze mięśni obejmują mimowolne skurcze mięśni oraz drżenie.
Dopuszczalne w ciąży i podczas karmienia piersią wyłącznie po konsultacji z lekarzem, który oceni stosunek ryzyka do korzyści z leczenia. Brak danych dotyczących stosowania kompleksu wodorotlenku żelaza z polimaltozą w I trymestrze ciąży. Nie zgłaszano ciężkich działań niepożądanych po zastosowaniu dawek terapeutycznych w leczeniu niedokrwistości w ciąży. W badaniach na zwierzętach nie wykazano ryzyka dla płodu ani matki. Kontrolowane badania u kobiet w ciąży po I trymestrze nie ujawniły działań niepożądanych u matki ani noworodka. Laktacja: dozwolony – żelazo przenika do mleka kobiecego w postaci laktoferyny. Nie wiadomo, jaka ilość żelaza z kompleksu wodorotlenku żelaza z polimaltozą przenika do mleka, jednak wystąpienie działań niepożądanych u karmionego piersią noworodka jest mało prawdopodobne.
Mało prawdopodobny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Wchłanianie odwrotnie proporcjonalne do dawki – im większa dawka, tym mniejsze wchłanianie. Ujemna korelacja między stopniem niedoboru żelaza a ilością wchłanianego żelaza – im większy niedobór, tym lepsze wchłanianie. Największe wchłanianie w dwunastnicy i jelicie czczym. Żelazo niewchłonięte wydalane z kałem. Eliminacja fizjologiczna ok. 1 mg/dobę – ze złuszczającym się nabłonkiem przewodu pokarmowego i skórą, z potem, w żółci i w moczu. U kobiet dodatkowa utrata podczas miesiączki.