Albendazol

Karbaminian benzimidazolu o właściwościach przeciwrobaczych. Strukturalnie zbliżony do mebendazolu i o podobnej aktywności. Działa na jaja, larwy i postaci dorosłe pasożytów jelitowych. Mechanizm: hamowanie polimeryzacji tubuliny, co uniemożliwia wchłanianie glukozy przez pasożyta i powoduje jego śmierć. Aktywny metabolit – sulfotlenek albendazolu – wykazuje działanie przeciwrobacze.

Zarażenia pasożytami wrażliwymi na albendazol. Owsica (Enterobius vermicularis); ankylostomatoza (tęgoryjec dwunastniczy Ancylostoma duodenale); nekatorioza (tęgoryjec amerykański Necator americanus); strongyloidoza (węgorek jelitowy Strongyloides stercoralis); glistnica (glista ludzka Ascaris lumbricoides); trichuroza (włosogłówka ludzka Trichuris trichiura); tasiemczyca (tasiemiec z rodzaju Taenia).

Dorośli i dzieci >2 lat: w owsicy, ankylostomatozie, nekatoriozie, glistnicy i trichurozie zazwyczaj 400 mg albendazolu jednorazowo. W strongyloidozie i tasiemczycy – przy podejrzeniu lub potwierdzeniu zarażenia węgorkiem jelitowym lub tasiemcem – 400 mg raz na dobę przez trzy kolejne dni; przy braku wyleczenia wskazane powtórzenie kuracji po trzech tygodniach. Nie jest konieczne podawanie na czczo ani po przeczyszczeniu przewodu pokarmowego. Podeszły wiek: doświadczenie u pacjentów >65 lat ograniczone; brak dowodów, aby wymagali dawki innej niż młodsi dorośli. Zaburzenia czynności nerek: eliminacja albendazolu i jego pierwotnego metabolitu (sulfotlenku) jest znikoma, dlatego klirens tych związków nie zmienia się i modyfikacja dawki nie jest konieczna. W czasie leczenia należy kontrolować pacjentów z rozpoznanym zaburzeniem czynności nerek. Zaburzenia czynności wątroby: albendazol jest szybko metabolizowany do pierwotnego czynnego metabolitu (sulfotlenku), więc niewydolność wątroby może istotnie wpływać na farmakokinetykę tego metabolitu. Konieczna kontrola pacjentów z zaburzeniami aktywności aminotransferaz w trakcie leczenia. Sposób podania: doustnie, popijając wodą; przy trudnościach w połykaniu tabletkę można rozkruszyć, rozgryźć lub żuć, popijając niewielką ilością wody. Alternatywnie postać zawiesiny doustnej.

Bezwzględne przeciwwskazania: - ciąża lub podejrzenie ciąży - rzadko występująca dziedziczna nietolerancja galaktozy, brak laktazy lub zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy Ostrożnie: - kobiety w wieku rozrodczym – kurację prowadzić w pierwszych 7 dniach od miesiączki lub po ujemnym teście ciążowym - możliwość ujawnienia bezobjawowej wągrzycy ośrodkowego układu nerwowego z objawami neurologicznymi (drgawki, wzrost ciśnienia śródczaszkowego, objawy ogniskowe) wskutek reakcji zapalnej wokół obumierających pasożytów mózgu

Prazykwantel zwiększa stężenie czynnego metabolitu (sulfotlenku albendazolu) w osoczu, choć praktyczne znaczenie tego zjawiska uznano za niepewne. Stężenie sulfotlenku albendazolu w osoczu zwiększają także cymetydyna oraz deksametazon. Podczas jednoczesnego stosowania z cymetydyną obserwowano zwiększenie stężenia sulfotlenku albendazolu w żółci i płynie torbieli bąblowcowej, co może zwiększać skuteczność w leczeniu bąblowicy. Wzrost stężenia czynnego metabolitu przy jednoczesnym podaniu deksametazonu oceniono na ok. 50%. Stężenie sulfotlenku albendazolu zmniejszają natomiast rytonawir, fenytoina, karbamazepina oraz fenobarbital. Fenytoina, karbamazepina i fenobarbital indukują utleniający metabolizm albendazolu poprzez izoenzym CYP3A cytochromu P450 w zbliżonym stopniu, istotnie obniżając stężenie sulfotlenku albendazolu. Znaczenie kliniczne tej obserwacji nie jest znane, jednak jej skutkiem może być zmniejszona skuteczność, szczególnie podczas leczenia zarażeń układowych, i konieczna może być modyfikacja dawkowania. Interakcja jest istotna klinicznie przy leczeniu zarażeń układowych i może wymagać zwiększenia dawek, natomiast prawdopodobnie nie ma znaczenia klinicznego przy zarażeniach jelitowych.

Ogólnie dobrze tolerowany. Rzadko reakcje nadwrażliwości – wysypka, świąd i pokrzywka. Niezbyt często ból głowy, zawroty głowy. Ze strony przewodu pokarmowego niezbyt często objawy ze strony górnego odcinka (ból w nadbrzuszu lub bóle brzucha, nudności, wymioty) oraz biegunka. Rzadko zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych. Skóra: bardzo rzadko rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona. W leczeniu bąblowicy dużymi dawkami obserwowano: zwiększenie aktywności aminotransferaz w surowicy, zmniejszenie liczby leukocytów, objawy ze strony przewodu pokarmowego, reakcje alergiczne oraz łysienie. Opisano też przerwanie leczenia u pacjenta z bąblowicą wielojamową z powodu zahamowania czynności szpiku kostnego. W tej grupie notowano także bóle brzucha, silny ból głowy, łysienie, leukopenię, gorączkę i zmęczenie, małopłytkowość oraz pokrzywkę i świąd. W serii chorych leczonych z powodu bąblowicy część rozwinęła nieprawidłowości w testach czynnościowych wątroby, głównie typu wątrobowokomórkowego.

Ciąża: przeciwwskazany; stosowanie w czasie ciąży lub przy podejrzeniu ciąży jest przeciwwskazane. Dla uniknięcia narażenia we wczesnej ciąży u kobiet w wieku rozrodczym kurację prowadzić w ciągu pierwszych 7 dni od wystąpienia miesiączki lub po uzyskaniu ujemnego wyniku testu ciążowego. Laktacja: ograniczone – nie wiadomo, czy albendazol lub jego metabolity przenikają do mleka kobiecego. Niewskazany w okresie karmienia piersią, o ile potencjalne korzyści nie przeważają nad ryzykiem. Płodność: brak danych dotyczących wpływu na płodność u ludzi. W badaniach na zwierzętach przy klinicznie istotnym narażeniu nie stwierdzono wpływu na płodność samców.

Nie przeprowadzono badań nad wpływem na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Możliwe zawroty głowy, dlatego może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Wchłanianie z przewodu pokarmowego słabe (<5%), zwiększa się około 5-krotnie przy podaniu z pokarmem o dużej zawartości tłuszczu. Wskutek szybkiego, intensywnego efektu pierwszego przejścia stężenie albendazolu w osoczu jest praktycznie nieoznaczalne; metabolizm zachodzi w wątrobie z wytworzeniem sulfotlenku albendazolu. Sulfotlenek albendazolu – czynny farmakologicznie metabolit o działaniu przeciwrobaczym, wykrywalny w osoczu. Okres półtrwania sulfotlenku w osoczu ok. 8,5 h. Fenytoina, karbamazepina i fenobarbital indukują utleniający metabolizm albendazolu przez izoenzym CYP3A cytochromu P450 w podobnym stopniu, obniżając stężenia sulfotlenku albendazolu. Dystrybucja: sulfotlenek albendazolu jest szeroko dystrybuowany w organizmie, w tym do żółci i płynu mózgowo-rdzeniowego; wiąże się z białkami osocza w ok. 70%. Eliminacja: sulfotlenek albendazolu i jego metabolity są usuwane przede wszystkim z żółcią, tylko w niewielkiej części z moczem.