Ambroksol

Lek mukolityczny; metabolit bromheksyny o działaniu sekretolitycznym i sekretomotorycznym, pobudzający fizjologiczne mechanizmy oddechowe dróg oddechowych, które odgrywają ważną rolę w mechanizmach obronnych organizmu i prowadzą do bardziej produktywnego kaszlu. Mechanizm: w badaniach przedklinicznych wykazano zwiększenie wydzielania śluzu w drogach oddechowych, wzrost wytwarzania surfaktantu płucnego oraz poprawę czynności rzęsek nabłonka układu oddechowego. W rezultacie zwiększa się ilość śluzu i poprawia jego transport (klirens śluzowo-rzęskowy), co ułatwia odkrztuszanie i łagodzi kaszel. Działanie znieczulające miejscowo: w badaniach na modelu oka królika zaobserwowano miejscowe działanie znieczulające, co można wytłumaczyć blokowaniem kanałów sodowych. Badania in vitro wykazały blokowanie klonowanych kanałów sodowych w neuronach – wiązanie odwracalne i zależne od stężenia. Działanie przeciwzapalne: wykazuje działanie przeciwzapalne. W badaniach in vitro istotnie zmniejsza uwalnianie cytokin z komórek jednojądrzastych i komórek cechujących się różnokształtnością jąder komórkowych krwi i tkanek.

Ostre i przewlekłe choroby płuc oraz oskrzeli przebiegające z zaburzeniem wydzielania śluzu oraz utrudnieniem jego transportu. Stosowany głównie u dorosłych, a także u młodzieży i dzieci powyżej 1 roku życia.

Postać doustna (syrop). Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: 2 razy w ciągu doby po 20 ml syropu; alternatywnie skuteczność można zwiększyć, podając 2 razy na dobę 10 ml syropu (co odpowiada 120 mg chlorowodorku ambroksolu na dobę). Dzieci 6–12 lat: 2 do 3 razy w ciągu doby po 10 ml syropu. Dzieci 2–6 lat: 3 razy w ciągu doby po 5 ml syropu. Czas i modyfikacja: dawka zalecana w przypadku ostrych stanów zapalnych dróg oddechowych oraz w początkowym okresie leczenia stanów przewlekłych, w pierwszych 14 dniach leczenia; dawkowanie zalecane w początkowym okresie leczenia można zmniejszyć o połowę po 14 dniach leczenia. Postać wziewna (roztwór do nebulizacji). Dorośli i dzieci ≥6 lat: 1 do 2 inhalacji po 2 do 3 ml roztworu w ciągu doby. Dzieci poniżej 6 lat: 1 do 2 inhalacji po 2 ml roztworu w ciągu doby. Szczególne grupy: zaburzenia czynności nerek – nie jest konieczna zmiana dawkowania; zaburzenia czynności wątroby – nie jest konieczna zmiana dawkowania. Sposób podania – doustnie: przyjmowany doustnie z odpowiednią ilością płynu; można go przyjmować niezależnie od posiłków; zaleca się popicie szklanką wody po przyjęciu oraz przyjmowanie dużej ilości płynów w ciągu dnia. Odpowiednie przyjmowanie płynów w trakcie kuracji sprzyja mukolitycznemu działaniu chlorowodorku ambroksolu. Postaci doustnej nie należy podawać bezpośrednio przed snem. Sposób podania – wziewnie: można podawać przy użyciu dowolnego nowoczesnego inhalatora (z wyjątkiem parowego); roztwór do nebulizacji można mieszać z solą fizjologiczną (0,9% roztwór chlorku sodu) w stosunku 1:1, w celu optymalnego nawilżenia powietrza, zwłaszcza podczas stosowania respiratora. W trakcie inhalacji należy oddychać normalnie, ponieważ sama inhalacja płynu może powodować odruch kaszlowy. Zaleca się podgrzanie płynu do nebulizacji do temperatury ciała przed rozpoczęciem inhalacji. W astmie oskrzelowej inhalację należy rozpocząć po przyjęciu zwykle stosowanych leków rozszerzających oskrzela. Postaci wziewnej nie należy podawać przed snem. Niezgodności wziewne: nie należy mieszać z kwasem kromoglikanowym ani z innymi roztworami, z którymi powstanie roztwór o pH wyższym niż 6,3, np. alkaliczna słona woda do inhalacji (sól emska); ze względu na wzrost pH może pojawić się osad wolnej zasady ambroksolu chlorowodorku lub zmętnienie roztworu.

Bezwzględne przeciwwskazania: - stosowanie u dzieci w wieku poniżej 2 lat - dziedziczna nietolerancja fruktozy Ostrożnie: - niewydolność nerek lub ciężka niewydolność wątroby – tylko po konsultacji z lekarzem - choroba wrzodowa żołądka lub dwunastnicy, ze względu na niekorzystny wpływ na błonę śluzową żołądka - osłabiony odruch kaszlowy lub zaburzenia oczyszczania rzęskowego oskrzeli, z ryzykiem zalegania wydzieliny w drogach oddechowych - astma oraz ciężkie ataki astmatyczne; u pacjentów z astmą oskrzelową możliwe początkowe nasilenie kaszlu - ryzyko żółtaczki u noworodków wskutek nasilenia bilirubinemii, mogącej rozwinąć się w żółtaczkę jąder podkorowych mózgu - upośledzenie klirensu śluzowo-rzęskowego i zdolności odkrztuszania śluzu oraz nagromadzenie śluzu - postępująca wysypka skórna z pęcherzami lub zmianami na błonach śluzowych, wymagająca natychmiastowego przerwania leczenia

Antybiotyki: jednoczesne podanie zwiększa przenikanie niektórych antybiotyków (amoksycyliny, cefuroksymu, erytromycyny, doksycykliny) do płuc, zwiększając ich stężenie w miąższu płucnym; obserwuje się także wzrost stężenia antybiotyków w śluzie oskrzelowym i plwocinie. Leki przeciwkaszlowe (np. kodeina): nie zaleca się jednoczesnego stosowania, gdyż mogą hamować odruch kaszlowy i utrudniać odkrztuszanie upłynnionego śluzu z drzewa oskrzelowego; możliwe także zaleganie wydzieliny w drogach oddechowych. Nie należy stosować jednocześnie z lekami hamującymi wydzielanie śluzu. Nie wykazano innych istotnych klinicznie niekorzystnych interakcji z lekami.

Często: zaburzenia smaku (np. zmiana smaku); niedoczulica gardła; nudności, niedoczulica jamy ustnej. Niezbyt często: wymioty, biegunka, bóle brzucha, niestrawność, suchość błony śluzowej jamy ustnej. Rzadko: reakcje nadwrażliwości; wysypka, pokrzywka. Częstość nieznana: reakcje anafilaktyczne, w tym wstrząs anafilaktyczny, obrzęk naczynioruchowy i świąd; suchość w gardle; ciężkie działania niepożądane dotyczące skóry (w tym rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna martwica naskórka i ostra uogólniona krostkowica). Opisano ponadto kontaktową alergię na ambroksol.

Przenika przez barierę łożyskową. Badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na przebieg ciąży, rozwój zarodka i płodu, przebieg porodu oraz rozwój pourodzeniowy. Szerokie doświadczenie kliniczne uzyskane po 28. tygodniu ciąży nie wykazało szkodliwego wpływu na płód. Mimo to zaleca się zachowanie zwykłych środków ostrożności w ciąży; zwłaszcza w pierwszym trymestrze stosowanie nie jest zalecane. Przenika do mleka kobiecego. Choć nie powinno to być szkodliwe dla noworodków karmionych mlekiem matki, nie zaleca się stosowania w okresie karmienia piersią. Płodność: brak badań klinicznych dotyczących wpływu na płodność; badania przedkliniczne nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na reprodukcję.

Bez wpływu lub wpływ nieistotny na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Nie prowadzono badań oceniających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Wchłanianie z doustnych postaci o natychmiastowym uwalnianiu szybkie i całkowite; zależne w sposób liniowy od dawki w całym zakresie terapeutycznym. Maksymalne stężenie w osoczu w ciągu 1–2,5 h po podaniu doustnym w postaci o natychmiastowym uwalnianiu oraz po ok. 6,5 h (mediana) w postaci o opóźnionym uwalnianiu. Całkowita biodostępność tabletek 30 mg – 79%. Kapsułki o opóźnionym uwalnianiu – względna dostępność ok. 95% (dawka znormalizowana) względem dawki dobowej 60 mg (30 mg dwa razy na dobę) w tabletkach o natychmiastowym uwalnianiu. Bez wpływu posiłków na biodostępność. Przy wielokrotnym podaniu doustnym brak kumulacji dawki terapeutycznej u zdrowych osób. Dystrybucja: szybka i znaczna z krwi do tkanek, największe stężenie w płucach (po podaniu dożylnym). Objętość dystrybucji po podaniu doustnym ok. 552 l; wiązanie z białkami osocza ok. 90% w zakresie dawek terapeutycznych. Metabolizm i eliminacja: ok. 30% dawki doustnej eliminowane w wyniku metabolizmu pierwszego przejścia. Metabolizm głównie wątrobowy w procesie glukuronidacji, częściowo do kwasu dibromoantranilowego (ok. 10% dawki) oraz do innych metabolitów o mniejszym znaczeniu. Za metabolizm do kwasu dibromoantranilowego odpowiada izoenzym CYP3A4. Jest metabolitem bromheksyny. W ciągu 3 dni po podaniu doustnym ok. 6% dawki wykrywane w moczu w postaci niezwiązanej, a ok. 26% w postaci sprzężonej. Po podaniu dożylnym w ciągu 3 dni ok. 4,6% dawki w moczu w postaci niezwiązanej oraz ok. 35,6% w postaci sprzężonej. Okres półtrwania w końcowej fazie eliminacji ok. 10 h. Klirens całkowity ok. 660 ml/min, klirens nerkowy po podaniu doustnym stanowi ok. 8% klirensu całkowitego. Dawka wydalana z moczem po 5 dniach ok. 83% dawki całkowitej (radioaktywność). Zaburzenia czynności wątroby: zmniejszone usuwanie i zwiększenie stężenia w osoczu ok. 1,3–2-krotne; ze względu na szeroki indeks terapeutyczny nie ma konieczności dostosowywania dawki. Wiek i płeć: nie wpływają w klinicznie istotny sposób na farmakokinetykę – bez konieczności dostosowywania dawkowania.