Glatiramer

Lek immunomodulujący/immunostymulujący; losowy polimer L-alaniny, kwasu L-glutaminowego, L-lizyny i L-tyrozyny, polipeptyd o pewnym podobieństwie strukturalnym do zasadowego białka mieliny. Mechanizm działania terapeutycznego w rzutowych postaciach stwardnienia rozsianego nie jest w pełni wyjaśniony, ale przypuszcza się, że obejmuje modulację procesów immunologicznych. Badania na zwierzętach i pacjentach ze stwardnieniem rozsianym wskazują, że octan glatirameru oddziałuje na komórki wrodzonego układu immunologicznego, w tym na monocyty, komórki dendrytyczne i komórki B, które z kolei modulują funkcje adaptacyjne komórek B i T, pobudzając wydzielanie cytokin przeciwzapalnych i regulacyjnych. Nie wiadomo, czy działanie lecznicze spowodowane jest przez opisane efekty komórkowe, ponieważ patofizjologia stwardnienia rozsianego nie została w pełni poznana.

Rzutowe postacie stwardnienia rozsianego, w tym rzutowo-remisyjna postać stwardnienia rozsianego. Bez skuteczności w postaciach postępujących – nie jest wskazany u pacjentów z pierwotnie lub wtórnie postępującą postacią stwardnienia rozsianego.

Leczenie octanem glatirameru powinno być nadzorowane przez lekarza neurologa lub lekarza posiadającego doświadczenie w leczeniu stwardnienia rozsianego. Podanie podskórne. Octan glatirameru podaje się podskórnie. Dorośli – schemat 20 mg: 20 mg octanu glatirameru (jedna ampułko-strzykawka) we wstrzyknięciu podskórnym, raz na dobę. Dorośli – schemat 40 mg: 40 mg octanu glatirameru (jedna ampułko-strzykawka) we wstrzyknięciu podskórnym trzy razy w tygodniu w odstępach co najmniej 48 godzin. Czas leczenia: nie jest wiadomo, jak długo pacjent powinien być leczony; decyzję o długotrwałym stosowaniu lekarz prowadzący powinien podjąć indywidualnie. Miejsca wstrzyknięć: brzuch, ramiona, biodra oraz uda. W celu zmniejszenia prawdopodobieństwa wystąpienia miejscowego podrażnienia lub bólu należy wybierać za każdym razem inne miejsce wstrzyknięcia. Pierwsze podanie: personel medyczny powinien nadzorować pierwsze samodzielne wstrzyknięcie oraz obserwować pacjenta przez okres 30 minut po wstrzyknięciu. Dzieci i młodzież: nie określono bezpieczeństwa stosowania i skuteczności octanu glatirameru u dzieci i młodzieży. Dla schematu 20 mg raz na dobę ograniczone dane sugerują, że profil bezpieczeństwa u młodzieży w wieku od 12 do 18 lat przyjmującej codziennie 20 mg podskórnie jest podobny do obserwowanego u osób dorosłych; brak jest wystarczających informacji dotyczących dzieci w wieku poniżej 12 lat koniecznych do opracowania zaleceń stosowania, dlatego w tej grupie nie powinien być stosowany. Dla schematu trzy razy w tygodniu brak jest wystarczających informacji u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat, dlatego w tej grupie nie powinien być stosowany. Pacjenci z zaburzeniem czynności nerek: nie przeprowadzono specyficznych badań dotyczących stosowania u pacjentów z zaburzeniem czynności nerek. Pacjenci w podeszłym wieku: nie przeprowadzono specyficznych badań dotyczących stosowania u pacjentów w podeszłym wieku.

Bezwzględne przeciwwskazania: - brak istotnych klinicznie przeciwwskazań poza nadwrażliwością na substancję czynną Ostrożnie: - uprzednio występujące zaburzenia serca, z koniecznością regularnej obserwacji w trakcie leczenia - ryzyko reakcji anafilaktycznych, w tym prowadzących do zgonu, mogących wystąpić krótko po podaniu lub nawet po miesiącach czy latach leczenia - rzadko drgawki oraz poważne reakcje nadwrażliwości (skurcz oskrzeli, reakcja anafilaktyczna, pokrzywka) - zaburzenia czynności nerek, z koniecznością kontroli czynności nerek podczas leczenia - ryzyko rzadkiego ciężkiego uszkodzenia wątroby (zapalenie wątroby z żółtaczką, niewydolność wątroby), zwłaszcza przy nadmiernym spożyciu alkoholu, istniejącym lub przebytym uszkodzeniu wątroby oraz stosowaniu innych leków hepatotoksycznych

Nie prowadzono ukierunkowanych badań interakcji z innymi lekami. Dostępne dane z badań klinicznych oraz z okresu po wprowadzeniu do obrotu nie wskazują na istotne interakcje z lekami powszechnie stosowanymi w stwardnieniu rozsianym, w tym z kortykosteroidami podawanymi jednocześnie przez okres do 28 dni. Wiązanie z białkami osocza: octan glatirameru w znacznym stopniu wiąże się z białkami osocza; fenytoina ani karbamazepina nie wypierają go z tych połączeń, a on sam nie wypiera tych substancji. Mimo to teoretycznie octan glatirameru może wpływać na dystrybucję leków wiążących się z białkami osocza, dlatego przy jednoczesnym stosowaniu takich substancji wskazana jest ścisła kontrola. Miejsce wstrzyknięcia: obserwowano zwiększoną częstość odczynów w miejscu wstrzyknięcia przy równoczesnym stosowaniu kortykosteroidów.

Reakcje w miejscu wstrzyknięcia stanowią najczęstsze działanie niepożądane; zgłaszane przez większość leczonych, u 70% chorych vs 37% w grupie placebo. Do najczęstszych reakcji miejscowych należą rumień, ból, stwardnienie tkanek, świąd, obrzęk, zapalenie, nadwrażliwość oraz rzadkie przypadki lipoatrofii i martwicy skóry. Charakterystyczna jest natychmiastowa reakcja po wstrzyknięciu (występująca w ciągu kilku minut), obejmująca co najmniej jeden z objawów: rozszerzenie naczyń (uderzenia gorąca), ból w klatce piersiowej, duszność, kołatanie serca lub częstoskurcz, w ciągu kilku minut po wstrzyknięciu; wystąpienie przynajmniej jednego składnika tej reakcji zgłaszało co najmniej raz 31% chorych vs 13% w grupie placebo. Bardzo często: zakażenie, grypa; niepokój, depresja; bóle głowy; rozszerzenie naczyń; duszność; nudności; wysypka; ból stawów, ból pleców; astenia, ból w klatce piersiowej, reakcje w miejscu wstrzyknięcia, ból. Często: zapalenie oskrzeli, zapalenie żołądka i jelit, opryszczka, zapalenie ucha środkowego, nieżyt nosa, ropień okołozębowy, kandydoza pochwy; łagodny nowotwór skóry, nowotwór; uogólnione powiększenie węzłów chłonnych; nadwrażliwość; anoreksja, zwiększenie masy ciała; nerwowość; zaburzenia smaku, wzmożone napięcie mięśniowe, migrena, zaburzenia mowy, omdlenie, drżenie; podwójne widzenie, zaburzenia oka; zaburzenia ucha; kołatanie serca, częstoskurcz; kaszel, sezonowy nieżyt nosa; zaburzenia odbytniczo-odbytowe, zaparcia, próchnica zębów, niestrawność, trudności z przełykaniem, nietrzymanie kału, wymioty; nieprawidłowe testy czynnościowe wątroby; wylew podskórny lub dotkankowy, nadmierne pocenie się, świąd, zaburzenia skóry, pokrzywka; ból szyi; nagłe parcie na mocz, częstomocz, zatrzymanie moczu; dreszcze, obrzęk twarzy, atrofia w miejscu wstrzyknięcia, reakcje miejscowe, obrzęk obwodowy, obrzęk, gorączka. Niezbyt często: ropień, zapalenie tkanki łącznej, czyraczność, półpasiec, odmiedniczkowe zapalenie nerek; rak skóry; leukocytoza, leukopenia, powiększenie śledziony, trombocytopenia, nieprawidłowy obraz limfocytów; reakcja anafilaktyczna; powiększenie tarczycy, nadczynność tarczycy; nietolerancja alkoholu, dna moczanowa, hiperlipidemia, zwiększenie stężenia sodu we krwi, zmniejszenie stężenia ferrytyny w surowicy; nietypowe sny, stany splątania, euforia, omamy, wrogość, stan pobudzenia maniakalnego, zaburzenia osobowości, próby samobójcze. Ze strony układu nerwowego: zespół cieśni nadgarstka, zaburzenia poznawcze, drgawki, dysgrafia, dysleksja, dystonia, zaburzenia czynności ruchowej, drgawki kloniczne mięśni, zapalenie nerwu, blokada nerwowo-mięśniowa, oczopląs, porażenie, porażenie nerwu strzałkowego, osłupienie, zaburzenia pola widzenia. Ze strony oka: zaćma, uszkodzenie rogówki, uczucie suchego oka, krwawienie dotyczące gałki ocznej, opadanie powiek, rozszerzenie źrenicy, zanik nerwu wzrokowego. Ze strony serca i naczyń: skurcze dodatkowe serca, bradykardia zatokowa, tachykardia napadowa; żylaki. Ze strony układu oddechowego: bezdech, krwawienie z nosa, hiperwentylacja, skurcz krtani, zaburzenia płuca, uczucie dławienia. Ze strony przewodu pokarmowego: zapalenie okrężnicy, polip okrężnicy, zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy, odbijanie się ze zwracaniem treści żołądkowej lub gazu, wrzód przełyku, zapalenie ozębnej, krwotok z odbytu, powiększenie gruczołu ślinowego. Ze strony wątroby: kamica żółciowa, powiększenie wątroby. Ze strony skóry: obrzęk naczynioruchowy, kontaktowe zapalenie skóry, rumień guzowaty, guzek skóry. Ze strony układu mięśniowo-szkieletowego: zapalenie stawów, zapalenie kaletki stawowej, ból boku, zanik mięśni, zapalenie kości i stawów. Ze strony układu moczowego: krwiomocz, kamica nerkowa, zaburzenia dróg moczowych, nieprawidłowość moczu. Ze strony układu rozrodczego: obrzęk piersi, zaburzenia erekcji, opadanie narządów miednicy, bolesny długotrwały wzwód prącia, zaburzenia gruczołu krokowego, nieprawidłowy rozmaz cytologiczny, zaburzenia jąder, krwotok z pochwy, zaburzenia sromu i pochwy. Stany ogólne: torbiel, objawy tzw. „dnia następnego”, hipotermia, natychmiastowa reakcja po wstrzyknięciu, zapalenie, martwica w miejscu wstrzyknięcia, zaburzenia błony śluzowej; zespół poszczepienny. Rzadko: toksyczne zapalenie wątroby, uszkodzenie wątroby. Częstość nieznana: niewydolność wątroby; zgłoszono kilka przypadków przeszczepienia wątroby. Reakcje anafilaktyczne mogą wystąpić krótko po podaniu, a nawet kilka miesięcy lub lat od rozpoczęcia leczenia. Opisano również układową reakcję anafilaktyczną u pacjenta z silną odpowiedzią immunoglobulinową, w tym swoistą IgE. Ze strony skóry w miejscu wstrzyknięcia obserwowano miejscowy zanik tkanki tłuszczowej, niekiedy o ciężkim przebiegu i pojawiający się już po kilku miesiącach od rozpoczęcia leczenia, oraz – w pojedynczym przypadku, potwierdzony biopsją – rumień guzowaty ustępujący samoistnie bez przerywania leczenia. Odrębny profil częstości dotyczy postaci o większym stężeniu podawanej rzadziej: rodzaj działań niepożądanych przy podaniu 40 mg/ml trzy razy w tygodniu był taki sam jak przy 20 mg/ml codziennie, przy czym reakcje w miejscu wstrzyknięcia i natychmiastowe reakcje po wstrzyknięciu odnotowano rzadziej dla 40 mg/ml (odpowiednio 35,5% vs 70% oraz 7,8% vs 31%). Dla postaci 40 mg/ml nie zgłoszono martwicy w miejscu wstrzyknięcia, natomiast rumień skóry i ból kończyny, niedokumentowane przy postaci 20 mg/ml, zgłoszono u po 2,1% pacjentów (często). W przewlekłym leczeniu powstają przeciwciała przeciw substancji, o nieznanym znaczeniu klinicznym.

Ciąża: obszerne dane dotyczące zastosowania octanu glatirameru u kobiet w ciąży (ponad 1000 udokumentowanych przypadków) nie wskazują na wystąpienie wad rozwojowych ani działania szkodliwego na płód/noworodka; stosowanie w ciąży dopuszczalne, jeśli jest to klinicznie uzasadnione. Badania na zwierzętach nie wykazały toksycznego wpływu na reprodukcję. Laktacja: dozwolony – właściwości fizykochemiczne i niewielkie wchłanianie po podaniu doustnym wskazują, że ekspozycja noworodków i (lub) niemowląt na octan glatirameru poprzez mleko kobiece jest nieistotna. Nieinterwencyjne retrospektywne badanie z udziałem 60 niemowląt karmionych piersią przez matki, które stosowały octan glatirameru, w porównaniu z 60 niemowlętami matek, które nie stosowały żadnej terapii modyfikującej przebieg choroby, oraz ograniczone dane u ludzi uzyskane po wprowadzeniu produktu do obrotu nie wykazały negatywnego wpływu octanu glatirameru; dopuszczalne stosowanie podczas karmienia piersią.

Nie przeprowadzono badań oceniających wpływ octanu glatirameru na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Po podaniu podskórnym szybko wchłaniany; duża część dawki jest szybko rozkładana do mniejszych fragmentów już w tkance podskórnej. Część wstrzykniętej dawki przypuszczalnie przedostaje się do układu limfatycznego, w postaci nienaruszonej lub częściowo zhydrolizowanej.