Joflupan

Radiofarmaceutyk do diagnostyki ośrodkowego układu nerwowego; kod ATC: V09AB03. Chemicznie joflupan jest analogiem kokainy. Mechanizm: badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały, że joflupan wiąże się z wysokim powinowactwem z presynaptycznym transporterem dopaminy i wobec tego znakowany radioaktywnie joflupan (123I) można stosować jako marker zastępczy do badania integralności neuronów dopaminergicznych w istocie czarnej i w prążkowiu. Ponadto wiąże się również z transporterem serotoniny na neuronach 5-HT, lecz z mniejszym powinowactwem (średnio 10-krotnie). Ze względu na niewielką objętość joflupanu podawanego we wstrzyknięciu, po dożylnym podaniu w zalecanej dawce nie powinno wystąpić działanie farmakologiczne; w stężeniu stosowanym w badaniach diagnostycznych prawdopodobnie nie wykazuje aktywności farmakodynamicznej.

Radiofarmaceutyk wyłącznie do celów diagnostycznych. Wykrywanie zmniejszenia liczby funkcjonalnych dopaminergicznych zakończeń neuronalnych w prążkowiu; u dorosłych z klinicznie niejasnymi zespołami parkinsonowskimi (np. we wczesnym etapie), w celu odróżnienia drżenia samoistnego od zespołów parkinsonowskich powiązanych z idiopatyczną chorobą Parkinsona, zanikiem wieloukładowym i postępującym porażeniem nadjądrowym. Nie pozwala jednak na rozróżnienie choroby Parkinsona, zaniku wieloukładowego oraz postępującego porażenia nadjądrowego. U dorosłych ułatwia też różnicowanie prawdopodobnego rozpoznania otępienia z obecnością ciałek Lewy'ego oraz choroby Alzheimera; nie pozwala natomiast na różnicowanie otępienia z obecnością ciałek Lewy'ego oraz otępienia w przebiegu choroby Parkinsona.

Wyłącznie u dorosłych; stosowany wyłącznie u dorosłych pacjentów skierowanych przez lekarzy z doświadczeniem w leczeniu zaburzeń ruchowych i (lub) otępienia. Wyłącznie przez wykwalifikowany personel z uprawnieniami do obchodzenia się z radioizotopami, w wyznaczonej jednostce klinicznej. Dawka: skuteczność kliniczną udokumentowano w zakresie dawek od 110 MBq do 185 MBq. Nie przekraczać 185 MBq i nie stosować przy aktywności poniżej 110 MBq. Blokada tarczycy: w celu zminimalizowania wychwytu radioaktywnego jodu przez tarczycę przed podaniem należy zastosować odpowiednie zablokowanie tarczycy, np. poprzez doustne podanie około 120 mg jodku potasu na 1 do 4 godzin przed wstrzyknięciem. Zaburzenia czynności nerek i wątroby: nie przeprowadzono formalnych badań u pacjentów ze znaczącym zaburzeniem czynności nerek lub wątroby, dane niedostępne; należy dokładnie rozważyć stosunek korzyści do zagrożeń z uwagi na możliwość zwiększonego narażenia na promieniowanie. Dzieci i młodzież: nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności u dzieci w wieku od 0 do 18 lat; dane niedostępne. Sposób podania: dożylnie, bez rozcieńczenia. W celu zminimalizowania ryzyka bólu w miejscu wstrzyknięcia zaleca się powolne wstrzyknięcie dożylne (trwające co najmniej 15 do 20 sekund) do żyły w kończynie górnej. Przed podaniem należy upewnić się, że dostępny jest zestaw reanimacyjny. Obrazowanie: metodą SPECT w okresie od trzech do sześciu godzin po wstrzyknięciu. Gammakamera z kolimatorem o wysokiej rozdzielczości, fotopik 159 keV, okno energetyczne ±10%; próbkowanie kątowe nie mniej niż 120 projekcji na 360 stopni. Promień obrotu jak najmniejszy (zwykle 11–15 cm); rozmiar piksela 3,5–4,5 mm. Co najmniej 500 000 zliczeń.

Bezwzględne przeciwwskazania: - ciąża Ostrożnie: - umiarkowane lub ciężkie zaburzenie czynności nerek – nie zaleca się stosowania - umiarkowane lub ciężkie zaburzenie czynności wątroby – nie zaleca się stosowania - ryzyko reakcji nadwrażliwości lub reakcji anafilaktycznej - choroba alkoholowa oraz stany zwiększonego ryzyka, np. choroby wątroby lub padaczka, z uwagi na zawartość etanolu

Nie prowadzono badań interakcji u ludzi. Joflupan wiąże się z transporterem dopaminy, dlatego substancje o dużym powinowactwie do tego transportera mogą zaburzać diagnostykę obrazową. Dotyczy to: amfetaminy, bupropionu, kokainy, kodeiny, deksamfetaminy, metylofenidatu, modafinilu i fenterminy. Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, np. sertralina, mogą zwiększać lub zmniejszać wiązanie joflupanu z transporterem dopaminy. Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), np. wenlafaksyna, mogą zmniejszać wiązanie joflupanu z transporterem dopaminy, zwłaszcza przy wyższych dawkach. Brak wpływu na obrazowanie: amantadyna, triheksyfenidyl, budypina, lewodopa, metoprolol, prymidon, propranolol i selegilina – wg badań klinicznych bez wpływu na obrazowanie joflupanem (123I). Agoniści dopaminy oraz antagoniści postsynaptycznych receptorów dopaminy nie powinni wpływać na obrazowanie, można je nadal stosować w razie potrzeby. W badaniach na zwierzętach wykazano również brak wpływu pergolidu na obrazowanie joflupanem (123I).

Często: ból głowy. Niezbyt często: zwiększone łaknienie; zawroty głowy, mrowienie (parestezje), zaburzenia smaku; nudności, suchość błony śluzowej jamy ustnej; ból w miejscu wstrzyknięcia (silny ból lub uczucie pieczenia po podaniu do małych żył). Częstość nieznana: nadwrażliwość; zmniejszenie ciśnienia krwi; duszność; wymioty; rumień, świąd, wysypka, pokrzywka, nadmierna potliwość; uczucie gorąca. Narażenie na promieniowanie: narażenie na promieniowanie jonizujące wiąże się z ryzykiem rozwoju nowotworów i wad wrodzonych. Ponieważ dawka skuteczna przy podaniu maksymalnej zalecanej aktywności 185 MBq wynosi 4,63 mSv, prawdopodobieństwo wystąpienia takich działań niepożądanych jest niewielkie.

Przeciwwskazany w okresie ciąży. Nie przeprowadzono badań na zwierzętach dotyczących szkodliwego wpływu na reprodukcję. Badania z wykorzystaniem radioizotopów u ciężarnych kobiet powodują także napromieniowanie płodu. Podanie 185 MBq joflupanu (123I) powoduje pochłonięcie przez macicę dawki wynoszącej 2,6 mGy, natomiast wg innych danych – dawki 3,0 mGy. U kobiet w wieku rozrodczym przed podaniem należy zebrać wywiad w kierunku ciąży, a u każdej kobiety, u której nie wystąpiło w terminie ostatnie krwawienie miesiączkowe, przed badaniem wykluczyć ciążę. W razie wątpliwości narażenie na promieniowanie należy ograniczyć do minimum niezbędnego dla uzyskania satysfakcjonującego obrazowania oraz rozważyć wykorzystanie alternatywnych technik, niewykorzystujących promieniowania jonizującego. Laktacja: ograniczone – nie wiadomo, czy joflupan (123I) przenika do mleka ludzkiego. Przed podaniem kobiecie karmiącej piersią należy rozpatrzyć możliwość odroczenia badania do zakończenia okresu laktacji oraz ponownie rozważyć wybór najbardziej odpowiedniego radiofarmaceutyku z uwzględnieniem wydzielania związków aktywnych promieniotwórczo z mlekiem. Jeśli podanie uznane jest za konieczne, kobieta powinna na 3 dni przerwać karmienie piersią i karmić dziecko sztucznymi mieszankami, a w tym czasie w regularnych odstępach czasu odciągać i usuwać mleko matki. Płodność: nie przeprowadzono badań dotyczących płodności; dane nie są dostępne.

Ioflupan (123I) nie wywiera znanego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Dystrybucja: po podaniu dożylnym szybko usuwany z krwi – 5 minut po wstrzyknięciu w krwi pełnej pozostaje tylko ok. 5% podanej aktywności. Wychwyt narządowy: wychwyt mózgowy szybki, sięga ok. 7% podanej aktywności 10 minut po podaniu, następnie zmniejsza się do 3% po 5 godzinach; ok. 30% aktywności mózgowej odpowiada wychwytowi w prążkowiu. Eliminacja: w ciągu 48 godzin ok. 60% podanej radioaktywności wydalane z moczem, a ok. 14% z kałem. Zaburzenia czynności nerek i wątroby: farmakokinetyki u pacjentów z zaburzeniem czynności nerek lub wątroby nie określono.