Monografia substancji czynnej
Mupirocyna
Mupirocinum
Informacje przedstawione w monografii substancji zostały opracowane na podstawie wybranych Charakterystyk Produktów Leczniczych (ChPL) leków zawierających tę substancję. W związku z tym, że niektóre sekcje różnych produktów leczniczych mogą nieść niekoniecznie spójne informacje na temat tej substancji, aktualna ChPL danego preparatu pozostaje zawsze ostatecznym i wiążącym źródłem informacji o leku. Po najechaniu na zdanie pojawiają się przypisy ze źródłem ChPL produktu.
Monografia
Antybiotyk do stosowania miejscowego, wytwarzany w wyniku fermentacji Pseudomonas fluorescens. Hamuje syntezę białek bakteryjnych poprzez wiązanie z syntetazą izoleucylo-tRNA. Działa bakteriostatycznie w minimalnych stężeniach hamujących, natomiast bakteriobójczo w większych stężeniach osiąganych po podaniu miejscowym. W tych stężeniach może wykazywać pewną aktywność wobec drobnoustrojów uznawanych in vitro za względnie oporne. Aktywność in vitro jest większa w środowisku kwaśnym niż w warunkach zasadowych. Spektrum: aktywność głównie wobec tlenowych ziarniaków Gram-dodatnich. Wrażliwa jest większość szczepów gronkowców (w tym Staphylococcus aureus metycylinooporny i wielolekooporny) oraz paciorkowców, natomiast enterokoki są względnie oporne. Aktywna także wobec Listeria monocytogenes i Erysipelothrix rhusiopathiae. Drobnoustroje Gram-ujemne są zwykle niewrażliwe, z wyjątkiem m.in. Haemophilus influenzae i Neisseria spp. Bakterie beztlenowe, zarówno Gram-dodatnie, jak i Gram-ujemne, są na ogół oporne, a aktywność przeciwgrzybicza jest niska. Mechanizm oporności: oporność niskiego stopnia gronkowców wiąże się z mutacjami punktowymi chromosomalnego genu ileS kodującego docelowy enzym – syntetazę izoleucynową tRNA. Oporność wysokiego stopnia wynika z odrębnego, kodowanego plazmidowo enzymu – syntetazy izoleucynowej tRNA. Oporność wysokiego stopnia, przenoszalna, plazmidowa, pojawiała się szczególnie podczas długotrwałego stosowania. Naturalna oporność drobnoustrojów Gram-ujemnych, takich jak Enterobacteriaceae, może wynikać ze słabej przepuszczalności zewnętrznej błony komórkowej. Ze względu na szczególny mechanizm działania i unikalną strukturę chemiczną nie wykazuje oporności krzyżowej z innymi dostępnymi klinicznie antybiotykami.
Eliminacja nosicielstwa gronkowców, w tym metycylinoopornego szczepu Staphylococcus aureus (MRSA), z przewodów nosowych – u dorosłych, młodzieży i dzieci w wieku jednego roku i starszych. Miejscowo, w leczeniu pierwotnych i wtórnych bakteryjnych zakażeń skóry, wywołanych wrażliwymi na mupirocynę szczepami Staphylococcus aureus, w tym szczepami metycylinoopornymi oraz Streptococcus pyogenes. Zakażenia pierwotne: liszajec, zakażenia mieszków włosowych, czyraczność; wtórne zakażenia w przebiegu różnych dermatoz oraz profilaktyka zakażeń zmian urazowych skóry, takich jak niewielkie rany szarpane, rany szyte lub otarcia naskórka.
Podanie donosowe: wprowadzanie do nozdrzy przednich dwa do trzech razy na dobę u dorosłych (w tym w podeszłym wieku) i dzieci w wieku powyżej jednego roku; ilość ok. wielkości główki od zapałki (ok. 30 mg maści) do wnętrza każdego z nozdrzy. Wg jednego ze schematów donosowych podawanie 2 razy na dobę co najmniej przez 5 dni. Nie stosować u noworodków i niemowląt. Nosicielstwo bakterii w przedsionku nosa zazwyczaj ustępuje w ciągu 5–7 dni od rozpoczęcia leczenia, co należy zweryfikować testami mikrobiologicznymi (wg innego schematu po 3–5 dniach kuracji); nie stosować dłużej niż 10 dni. Podanie na skórę (maść, krem): na zmienione chorobowo miejsce od 2 do 3 razy na dobę przez okres do 10 dni, zależnie od wyniku leczenia, u dzieci, dorosłych, osób w podeszłym wieku oraz pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Pacjentów, u których w ciągu 3 do 5 dni nie wystąpiła kliniczna odpowiedź na leczenie, należy poddać ponownej ocenie. Leczenie nie powinno trwać dłużej niż 10 dni. Populacje szczególne (postać skórna): brak konieczności dostosowywania dawki w zaburzeniach czynności nerek oraz w zaburzeniach czynności wątroby. Bezpieczeństwo i skuteczność u dzieci w wieku poniżej jednego roku nie zostały ustalone; brak dostępnych danych. Uwagi: leczoną powierzchnię można przykryć opatrunkiem. Nie mieszać z innymi produktami, gdyż może to rozcieńczyć lek, zmniejszyć jego aktywność przeciwbakteryjną i spowodować utratę stabilności mupirocyny.
Bezwzględne przeciwwskazania: - niemowlęta, ze względu na ryzyko aspiracji do tchawicy; nieokreślone bezpieczeństwo u noworodków i niemowląt, u których stosowania należy unikać - schorzenia z możliwą absorpcją dużych ilości glikolu polietylenowego, zwłaszcza u pacjentów z umiarkowanym lub ciężkim zaburzeniem czynności nerek – dla postaci maści na podłożu makrogolu Ostrożnie: - przedłużanie terapii powyżej zalecanego okresu, mogące prowadzić do powstawania szczepów opornych na lek - długotrwałe stosowanie, mogące sprzyjać nadmiernemu rozwojowi niewrażliwych drobnoustrojów - biegunka w trakcie lub po antybiotykoterapii, z możliwością rzekomobłoniastego zapalenia jelit o przebiegu od łagodnego do zagrażającego życiu - reakcja uczuleniowa lub ciężkie miejscowe podrażnienie w miejscu podania, wymagające przerwania leczenia - unikanie kontaktu z oczami oraz brak przydatności do stosowania okulistycznego
Nie przeprowadzono formalnych badań dotyczących interakcji. Nie stwierdzono interakcji z innymi lekami. W postaci maści do nosa obowiązuje zastrzeżenie techniczne: nie należy stosować równocześnie z innymi maściami do nosa ani substancjami czynnymi, aby uniknąć rozcieńczenia maści, co mogłoby pogorszyć penetrację błony śluzowej, a w efekcie skuteczność leczenia i stabilność produktu.
Brak odpowiednich danych o wpływie mupirocyny na przebieg ciąży u kobiet; badania na zwierzętach nie wykazały toksyczności rozwojowej. Wobec braku doświadczeń klinicznych dotyczących stosowania podczas ciąży, dopuszczalna w ciąży jedynie w przypadkach, gdy potencjalne korzyści przeważają nad ewentualnym ryzykiem związanym z leczeniem. Laktacja: ograniczone – brak wystarczających danych dotyczących przenikania mupirocyny i (lub) metabolitów do mleka ludzkiego. Jak w przypadku innych rodzajów leczenia miejscowego, spodziewane jest jedynie bardzo niewielkie narażenie ogólnoustrojowe. Zasadne w okresie karmienia piersią tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści dla matki przeważają nad ewentualnym ryzykiem dla dziecka. W razie leczenia pękniętej brodawki sutkowej należy ją bardzo dokładnie umyć przed karmieniem piersią. Płodność: brak odpowiednich danych dotyczących wpływu na płodność u ludzi; badania na szczurach nie wykazały wpływu na płodność.
Nie wywiera wpływu lub wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn jest nieistotny.
Wchłanianie: przez nieuszkodzoną skórę do krążenia ogólnego niewielkie; zwiększa się przy stosowaniu na uszkodzoną/chorą skórę. Przenikanie do głębszych warstw naskórka i skóry właściwej nasilone po nałożeniu na uszkodzoną skórę oraz po zastosowaniu opatrunku okluzyjnego. Przez nieuszkodzoną błonę śluzową wchłanianie nieznaczne (mniej niż 1% zastosowanej dawki). Metabolizm: wchłonięta układowo mupirocyna jest szybko metabolizowana do kwasu monowego; metabolit ten jest mikrobiologicznie nieaktywny. Eliminacja: szybka; nieaktywny metabolit – kwas monowy – zostaje szybko wydalony przez nerki. Ostrożność w niewydolności nerek. Zachowanie ostrożności wymagane u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.