Risperydon

Atypowy lek przeciwpsychotyczny z grupy pochodnych benzizoksazolu; wybiórczy antagonista monoaminergiczny o dużym powinowactwie do receptorów serotoninergicznych 5-HT2 i dopaminergicznych D2. Wiąże się także z receptorami alfa1-adrenergicznymi oraz – z mniejszym powinowactwem – z receptorami histaminergicznymi H1 i alfa-2 adrenergicznymi. Brak powinowactwa do receptorów cholinergicznych. Silny antagonizm receptorów D2 warunkuje korzystny wpływ na objawy wytwórcze schizofrenii, przy słabszym niż w przypadku klasycznych neuroleptyków ograniczeniu aktywności motorycznej i wywoływaniu katalepsji. Zrównoważone ośrodkowe działanie antagonistyczne na receptory serotoninergiczne i dopaminergiczne może zmniejszać prawdopodobieństwo pozapiramidowych działań niepożądanych oraz rozszerzać działanie terapeutyczne na objawy negatywne i afektywne schizofrenii.

Schizofrenia. Epizody maniakalne o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej. Uporczywa agresja: krótkotrwale (do 6 tyg.) w otępieniu w chorobie Alzheimera o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, u chorych niereagujących na metody niefarmakologiczne oraz stanowiących zagrożenie dla siebie lub innych; krótkotrwale, objawowo (do 6 tyg.) w przebiegu zaburzeń zachowania u dzieci od 5. rż. i młodzieży ze sprawnością intelektualną poniżej przeciętnej lub upośledzeniem umysłowym (kryteria DSM-IV), gdy nasilenie agresji i innych zachowań destrukcyjnych wymaga farmakoterapii. Farmakoterapia jako element wszechstronnego programu terapeutycznego, obejmującego działania psychospołeczne i edukacyjne.

Droga podania: doustnie; pokarm nie wpływa na wchłanianie. Schizofrenia – dorośli: podawanie raz lub dwa razy na dobę; początkowo 2 mg/d, drugiego dnia można zwiększyć do 4 mg/d. Następnie dawka niezmieniona lub dostosowywana indywidualnie; przeciętna optymalna dawka terapeutyczna 4–6 mg/d. U niektórych pacjentów wskazane wolniejsze dostosowywanie oraz mniejsza dawka początkowa i podtrzymująca. Dawki >10 mg/d nie skuteczniejsze niż mniejsze, a zwiększają częstość objawów pozapiramidowych; dawek >16 mg/d nie badano – niezalecane. Epizody maniakalne w chorobie afektywnej dwubiegunowej – dorośli: raz na dobę, początkowo 2 mg; w razie potrzeby zwiększanie o 1 mg raz na dobę, nie częściej niż co 24 h. Zakres dostosowania 1–6 mg/d wg skuteczności i tolerancji; dawek >6 mg/d nie badano. Pacjenci w podeszłym wieku (schizofrenia, epizody maniakalne): początkowo 0,5 mg dwa razy na dobę, dostosowywanie i zwiększanie o 0,5 mg dwa razy na dobę do 1–2 mg dwa razy na dobę; ostrożnie ze względu na niewystarczające doświadczenie kliniczne. Uporczywa agresja w otępieniu w chorobie Alzheimera (umiarkowana do ciężkiej): początkowo 0,25 mg dwa razy na dobę w postaci roztworu doustnego; w razie potrzeby zwiększanie o 0,25 mg dwa razy na dobę, nie częściej niż co drugi dzień. Optymalnie 0,5 mg dwa razy na dobę; u niektórych korzystne do 1 mg dwa razy na dobę. Leczenie nie dłużej niż 6 tygodni. Zaburzenia zachowania – dzieci i młodzież 5–18 lat: Masa ≥50 kg: początkowo 0,5 mg raz na dobę; zwiększanie o 0,5 mg raz na dobę, nie częściej niż co drugi dzień. Optymalnie 1 mg raz na dobę; skuteczne dawki 0,5–1,5 mg raz na dobę. Masa <50 kg: początkowo 0,25 mg raz na dobę w postaci roztworu doustnego; zwiększanie o 0,25 mg raz na dobę, nie częściej niż co drugi dzień. Optymalnie 0,5 mg raz na dobę; skuteczne dawki 0,25–0,75 mg raz na dobę. Zaburzenia czynności nerek i wątroby: u pacjentów z zaburzeniami nerek eliminacja czynnej frakcji przeciwpsychotycznej wolniejsza; w zaburzeniach wątroby zwiększone stężenie wolnej frakcji w osoczu. Niezależnie od wskazania należy zmniejszyć o połowę dawkę początkową i kolejne oraz wolniej zwiększać dawki; stosować z ostrożnością. Odstawienie i zamiana leczenia: przy przerywaniu zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki. Przy zamianie z innego leku przeciwpsychotycznego zaleca się stopniowe wycofywanie poprzedniego leczenia; zamianę z postaci depot rozpoczyna się w miejsce następnego planowanego wstrzyknięcia. Okresowo rozważać konieczność kontynuacji leków przeciw parkinsonizmowi.

Bezwzględne przeciwwskazania: - otępienie inne niż w chorobie Alzheimera Ostrożnie: - u osób w podeszłym wieku z otępieniem ze względu na zwiększoną umieralność - jednoczesne podawanie z furosemidem lub innymi diuretykami o silnym działaniu - u pacjentów z czynnikami ryzyka udaru mózgu - u pacjentów z chorobami układu krążenia (niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zaburzenia przewodzenia, odwodnienie, hipowolemia, choroby naczyniowo-mózgowe) - ryzyko niedociśnienia ortostatycznego, zwłaszcza w początkowej fazie dostosowywania dawki - jednoczesne stosowanie z lekami przeciwnadciśnieniowymi - u pacjentów z chorobą Parkinsona (możliwe zaostrzenie) lub otępieniem z ciałami Lewy'ego - u pacjentów z hiperglikemią lub cukrzycą, w tym wcześniej istniejącą - u pacjentów z wcześniej stwierdzoną hiperprolaktynemią lub guzami prolaktynozależnymi - u pacjentów z wywiadem nowotworu piersi zależnego od prolaktyny - u pacjentów z rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową, wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym, bradykardią lub zaburzeniami elektrolitowymi (niedobór potasu lub magnezu) - jednoczesne stosowanie z lekami wydłużającymi odstęp QT - u pacjentów z drgawkami w wywiadzie lub stanami obniżającymi próg drgawkowy - jednoczesne stosowanie z lekami psychostymulującymi (metylofenidat) ze względu na ryzyko objawów pozapiramidowych - u pacjentów narażonych na czynniki podwyższające temperaturę ciała: intensywny wysiłek, ekstremalnie wysokie temperatury, leki przeciwcholinergiczne lub odwodnienie - u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (zmniejszone wydalanie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej) - u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby (zwiększone stężenie wolnej frakcji w osoczu) - u pacjentów z czynnikami ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej - u pacjentów poddawanych operacji usunięcia zaćmy ze względu na ryzyko śródoperacyjnego zespołu wiotkiej tęczówki - działanie przeciwwymiotne może maskować objawy przedawkowania leków lub stany takie jak niedrożność jelit, zespół Reye'a i nowotwór mózgu

Nasila ośrodkowe działanie innych leków hamujących OUN oraz alkoholu; skojarzenie z innymi substancjami działającymi ośrodkowo, zwłaszcza alkoholem, opioidami, lekami przeciwhistaminowymi i benzodiazepinami, zwiększa ryzyko sedacji. Może nasilać działanie leków hipotensyjnych – po wprowadzeniu do obrotu obserwowano istotne klinicznie niedociśnienie przy skojarzeniu z lekami przeciwnadciśnieniowymi. Może antagonizować działanie lewodopy i innych agonistów dopaminergicznych; jeśli takie skojarzenie jest konieczne, zwłaszcza w schyłkowej fazie choroby Parkinsona, należy stosować najmniejsze skuteczne dawki obu leków. Wydłużenie QT: ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z lekami wydłużającymi odstęp QT – lekami przeciwarytmicznymi (chinidyna, dyzopiramid, prokainamid, propafenon, amiodaron, sotalol), trójpierścieniowymi (amitryptylina) i czteropierścieniowymi (maprotylina) lekami przeciwdepresyjnymi, niektórymi lekami przeciwhistaminowymi, innymi lekami przeciwpsychotycznymi, niektórymi lekami przeciwmalarycznymi (chinina, meflochina) oraz z lekami powodującymi zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hipomagnezemia), bradykardię lub hamującymi metabolizm wątrobowy rysperydonu. Leki psychostymulujące: jednoczesne stosowanie z metylofenidatem może prowokować objawy pozapiramidowe po zmianie dawkowania jednego lub obu leków. U dzieci i młodzieży jednoczesne podanie metylofenidatu nie wpływało na farmakokinetykę ani skuteczność rysperydonu. Paliperydon: jednoczesne stosowanie doustne nie jest zalecane, ponieważ paliperydon jest czynnym metabolitem rysperydonu i skojarzenie zwiększa narażenie na czynną frakcję przeciwpsychotyczną. Farmakokinetyka: rysperydon jest metabolizowany głównie przez CYP2D6 i w mniejszym stopniu CYP3A4, a rysperydon i jego czynny metabolit 9-hydroksyrysperydon są substratami glikoproteiny P; substancje modyfikujące CYP2D6 lub silnie hamujące bądź indukujące CYP3A4 i (lub) P-gp mogą wpływać na farmakokinetykę czynnej frakcji przeciwpsychotycznej. Silne inhibitory CYP2D6: zwiększają stężenie rysperydonu w osoczu, a w mniejszym stopniu czynnej frakcji przeciwpsychotycznej (przy większych dawkach inhibitora także tej frakcji); przy rozpoczynaniu lub kończeniu podawania paroksetyny, chinidyny czy innego silnego inhibitora CYP2D6 należy ponownie ocenić dawkowanie. Fluoksetyna zwiększa stężenie rysperydonu, w mniejszym stopniu czynnej frakcji; paroksetyna zwiększa stężenie rysperydonu w dawkach do 20 mg/dobę, a większe dawki mogą zwiększać stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej. Sertralina i fluwoksamina do 100 mg/dobę nie zmieniają istotnie stężenia czynnej frakcji, jednak w dawkach powyżej 100 mg/dobę mogą je zwiększać. Silne inhibitory CYP3A4 i (lub) P-gp: mogą znacząco zwiększyć stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej – przy rozpoczynaniu lub kończeniu podawania itrakonazolu lub innego silnego inhibitora należy ponownie ocenić dawkowanie. Itrakonazol 200 mg/dobę zwiększał stężenie czynnej frakcji o około 70% przy dawkach rysperydonu 2–8 mg/dobę; ketokonazol 200 mg/dobę zwiększał stężenie rysperydonu, a zmniejszał stężenie 9-hydroksyrysperydonu. Werapamil zwiększa stężenie rysperydonu i czynnej frakcji przeciwpsychotycznej. Induktory CYP3A4 i (lub) P-gp: mogą zmniejszać stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej – przy rozpoczynaniu lub kończeniu podawania karbamazepiny lub innego silnego induktora należy ponownie ocenić dawkowanie. Induktory CYP3A4 osiągają maksymalne działanie zależnie od czasu – może ono wystąpić co najmniej po 2 tygodniach, a po odstawieniu indukcja może utrzymywać się przez co najmniej 2 tygodnie. Karbamazepina zmniejsza stężenie czynnej frakcji; podobne działanie mają fenytoina i fenobarbital; ryfampicyna zmniejszała stężenie czynnej frakcji w osoczu. Topiramat zmniejszał umiarkowanie biodostępność rysperydonu, ale nie czynnej frakcji, więc interakcja może nie mieć znaczenia klinicznego. Leki przeciwwirusowe: rytonawir jako silny inhibitor CYP3A4 i słaby inhibitor CYP2D6 – rytonawir oraz wzmacniane rytonawirem inhibitory proteazy mogą zwiększać stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu. Interakcje bez istotnego znaczenia klinicznego: erytromycyna nie zmienia farmakokinetyki rysperydonu ani czynnej frakcji; donepezyl i galantamina nie wpływają istotnie na farmakokinetykę; fenotiazyny mogą zwiększać stężenie rysperydonu, ale nie czynnej frakcji; niektóre leki beta-adrenolityczne mogą zwiększać stężenie rysperydonu, ale nie czynnej frakcji; cymetydyna i ranitydyna zwiększały biodostępność rysperydonu, ale tylko w niewielkim stopniu czynnej frakcji; trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne mogą zwiększać stężenie rysperydonu, ale nie czynnej frakcji, a amitryptylina nie wpływa na farmakokinetykę. Nie stwierdza się istotnego klinicznie wypierania z białek osocza przy skojarzeniu z lekami silnie wiążącymi się z białkami. Wpływ rysperydonu na inne leki: brak istotnego klinicznie wpływu na farmakokinetykę walproinianu i topiramatu; nie wpływa na sumaryczną farmakokinetykę arypiprazolu i dehydroarypiprazolu; brak istotnego wpływu na farmakokinetykę digoksyny i litu.

Najczęstsze (bardzo często, ≥10%) to parkinsonizm, sedacja/senność, ból głowy oraz bezsenność; parkinsonizm i akatyzja są zależne od dawki. Zaburzenia układu nerwowego: często – akatyzja, dystonia, zawroty głowy, dyskineza, drżenie; niezbyt często – dyskineza późna, niedokrwienie mózgu, brak reakcji na bodźce, utrata świadomości, zmniejszony poziom świadomości, napady drgawkowe, omdlenie, nadpobudliwość psychomotoryczna, zaburzenia równowagi, nieprawidłowa koordynacja, zawroty głowy zależne od postawy ciała, zaburzenia koncentracji, dyzartria, zaburzenia smaku, niedoczulica, parestezje; rzadko – złośliwy zespół neuroleptyczny, zaburzenia naczyniowomózgowe, śpiączka cukrzycowa, kiwanie głową. Zespół pozapiramidowy może obejmować parkinsonizm, akatyzję, drżenie, dyskinezę i dystonię; parkinsonizm objawia się m.in. zwiększonym wydzielaniem śliny, sztywnością mięśni, objawem koła zębatego, bradykinezją, hipokinezją, maskowatym wyrazem twarzy, akinezą, chodem parkinsonowskim i drżeniem spoczynkowym, natomiast dystonia obejmuje m.in. kręcz szyi, kurcz powiek, skurcz krtani, opistotonus i szczękościsk. Zaburzenia psychiczne: często – zaburzenia snu, pobudzenie, depresja, lęk; niezbyt często – mania, stan splątania, zmniejszone libido, nerwowość, koszmary senne; rzadko – katatonia, somnambulizm, zaburzenia odżywiania związane ze snem, przytępiony afekt, anorgazmia. Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: często – zwiększenie masy ciała, zwiększenie lub zmniejszenie apetytu; niezbyt często – cukrzyca, hiperglikemia, polidypsja, zmniejszenie masy ciała, jadłowstręt, zwiększenie stężenia cholesterolu we krwi; rzadko – zatrucie wodne, hipoglikemia, hiperinsulinemia, zwiększenie stężenia triglicerydów we krwi; bardzo rzadko – cukrzycowa kwasica ketonowa. Rzadko notowano hiperglikemię i zaostrzenie istniejącej wcześniej cukrzycy; zalecane jest monitorowanie glikemii, zwłaszcza u osób z cukrzycą lub zagrożonych jej rozwojem. Zaburzenia endokrynologiczne: często – hiperprolaktynemia, która może prowadzić do ginekomastii, zaburzeń menstruacji, braku miesiączki, braku owulacji, mlekotoku, zaburzeń płodności, zmniejszonego libido i zaburzeń wzwodu; rzadko – nieprawidłowe wydzielanie hormonu antydiuretycznego, obecność glukozy w moczu. Rysperydon może powodować zależne od dawki zwiększenie stężenia prolaktyny. Zaburzenia serca i naczyniowe: często – tachykardia oraz nadciśnienie tętnicze; niezbyt często – migotanie przedsionków, blok przedsionkowo-komorowy, zaburzenia przewodzenia, wydłużenie odstępu QT w EKG, bradykardia, kołatanie serca, a także niedociśnienie tętnicze, niedociśnienie ortostatyczne i napady zaczerwienienia; rzadko – niemiarowość zatokowa oraz zatorowość płucna i zakrzepica żylna. Podobnie jak inne leki przeciwpsychotyczne, bardzo rzadko powodował wydłużenie odstępu QT; z klasą leków wydłużających QT wiążą się arytmia komorowa, migotanie komór, tachykardia komorowa, nagły zgon, zatrzymanie akcji serca i torsade de pointes. W trakcie leczenia lekami przeciwpsychotycznymi zgłaszano żylną chorobę zakrzepowo-zatorową, w tym zatorowość płucną i zakrzepicę żył głębokich (częstość nieznana). Do profilu klasy należą również rzadko notowane nadciśnienie oraz niedociśnienie ortostatyczne. Zaburzenia krwi: często – neutropenia, leukopenia, trombocytopenia, niedokrwistość, zmniejszenie hematokrytu, zwiększenie liczby eozynofili; rzadko – agranulocytoza. Zaburzenia układu immunologicznego: niezbyt często – nadwrażliwość; rzadko – reakcja anafilaktyczna. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: często – ból i dyskomfort w jamie brzusznej, wymioty, nudności, zaparcia, biegunka, niestrawność, suchość w jamie ustnej, ból zęba; niezbyt często – nietrzymanie stolca, kamienie kałowe, zapalenie żołądka i jelit, dysfagia, wzdęcia; rzadko – zapalenie trzustki, niedrożność jelit, obrzęk języka, zapalenie warg. Zaburzenia oka: często – niewyraźne widzenie, zapalenie spojówek; niezbyt często – światłowstręt, suche oko, zwiększone łzawienie, przekrwienie oczu; rzadko – jaskra, zaburzenia ruchu gałek ocznych, rotacyjne ruchy gałek ocznych, owrzodzenia brzegów powiek, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki. Zaburzenia ucha: niezbyt często – zawroty głowy, szum w uszach, ból ucha. Zaburzenia układu oddechowego: często – duszność, ból gardła i krtani, kaszel, krwawienie z nosa, przekrwienie błony śluzowej nosa; niezbyt często – zachłystowe zapalenie płuc, przekrwienie płuc i dróg oddechowych, rzężenia, sapanie, dysfonia, zaburzenia oddechowe; rzadko – zespół bezdechu śródsennego, hiperwentylacja. Zaburzenia skóry: często – wysypka, rumień; niezbyt często – pokrzywka, świąd, łysienie, hiperkeratoza, wyprysk, sucha skóra, odbarwienie skóry, trądzik, łojotokowe zapalenie skóry, zaburzenia i uszkodzenie skóry; rzadko – polekowe wykwity skórne, łupież; bardzo rzadko – obrzęk naczynioruchowy; z częstością nieznaną – zespół Stevensa-Johnsona / toksyczna rozpływna martwica naskórka. Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: często – skurcze mięśni, ból mięśniowo-szkieletowy, ból pleców, ból stawów; niezbyt często – zwiększenie stężenia kinazy fosfokreatynowej we krwi, nieprawidłowa postawa ciała, zesztywnienie stawów, obrzęk stawów, osłabienie mięśni, ból szyi; rzadko – rabdomioliza. Zaburzenia nerek i dróg moczowych: często – nietrzymanie moczu; niezbyt często – częstomocz, zastój moczu, dyzuria. Zaburzenia układu rozrodczego: niezbyt często – zaburzenia erekcji i ejakulacji, brak miesiączki, zaburzenia miesiączkowania, ginekomastia, mlekotok, zaburzenia funkcji seksualnych, ból i dyskomfort piersi, wydzielina z pochwy; rzadko – priapizm, opóźnione miesiączkowanie, obrzęk i powiększenie piersi, wydzielina z piersi. Zaburzenia wątroby: niezbyt często – zwiększenie aktywności aminotransferaz, gamma-glutamylotransferazy i innych enzymów wątrobowych; rzadko – żółtaczka. Opisano również pojedyncze przypadki hepatotoksyczności związanej z rysperydonem, w tym reakcję idiosynkratyczną po podaniu zaledwie 2 dawek. Zaburzenia ogólne: często – obrzęk, gorączka, ból w klatce piersiowej, osłabienie (astenia), zmęczenie, ból; niezbyt często – obrzęk twarzy, dreszcze, zwiększenie temperatury ciała, nieprawidłowy sposób chodzenia, pragnienie, dyskomfort w klatce piersiowej, złe samopoczucie; rzadko – hipotermia, zmniejszenie temperatury ciała, ochłodzenie obwodowych części ciała, zespół odstawienia leku, stwardnienie. Ze względu na ryzyko objawów odstawiennych – poty, nudności, wymioty i psychozę z odbicia – zaleca się stopniowe odstawianie. Zaburzenia zakażeń: często – zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie zatok, zakażenie dróg moczowych, zakażenie ucha, grypa. Ciąża i okres okołoporodowy: rzadko – noworodkowy zespół odstawienia. Ze stosowaniem paliperydonu, będącego czynnym metabolitem, wiąże się dodatkowo zespół posturalnej tachykardii ortostatycznej. Populacje szczególne: u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem opisywano przemijające napady niedokrwienne i udary naczyniowe mózgu z częstością odpowiednio 1,4% i 1,5%; z częstością co najmniej dwukrotnie większą niż w innych populacjach dorosłych (≥5%) występowały zakażenia dróg moczowych, obrzęk obwodowy, letarg i kaszel. W kontrolowanych badaniach u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem stwierdzono zwiększone ryzyko naczyniowomózgowych działań niepożądanych, takich jak udar i przemijające napady niedokrwienne. U dzieci (5–17 lat) z częstością ≥5% i co najmniej dwukrotnie częściej niż u dorosłych występowały senność/uspokojenie, zmęczenie, ból głowy, zwiększone łaknienie, wymioty, zakażenie górnych dróg oddechowych, przekrwienie błony śluzowej nosa, ból brzucha, zawroty głowy, kaszel, gorączka, drżenie, biegunka i mimowolne oddawanie moczu. Przedawkowanie: opisywano objawy pozapiramidowe, niedociśnienie wymagające monitorowania, hipotermię, blok przedsionkowo-komorowy I stopnia, wydłużenie odstępu QT oraz zatrzymanie oddechu.

Brak wystarczających danych klinicznych dotyczących stosowania w ciąży; brak wystarczających danych dotyczących stosowania rysperydonu u kobiet w okresie ciąży. W badaniach na zwierzętach nie wykazano działania teratogennego, obserwowano natomiast inny toksyczny wpływ na reprodukcję. Potencjalne zagrożenie dla człowieka pozostaje nieznane. Ekspozycja na leki przeciwpsychotyczne w trzecim trymestrze naraża noworodki na działania niepożądane, w tym zaburzenia pozapiramidowe i (lub) objawy odstawienne o różnym nasileniu i czasie trwania po porodzie. Zgłaszano: pobudzenie, wzmożone lub obniżone napięcie mięśniowe, drżenie, senność, zespół zaburzeń oddechowych oraz zaburzenia związane z karmieniem; z tego względu noworodki wymagają uważnego monitorowania. Stosowanie w ciąży tylko w razie bezwzględnej konieczności; w razie potrzeby przerwania leczenia w ciąży nie należy odstawiać nagle. Laktacja: ograniczone – w badaniach na zwierzętach stwierdzono przenikanie rysperydonu i 9-hydroksyrysperydonu do mleka, a u kobiet karmiących piersią oba związki przenikają do mleka w małych ilościach. Brak danych o działaniach niepożądanych u niemowląt karmionych piersią; konieczne rozważenie korzyści z karmienia względem potencjalnego ryzyka dla dziecka. Płodność: jak inne antagonisty receptorów dopaminowych D2, zwiększa stężenie prolaktyny. Hiperprolaktynemia może hamować podwzgórzowe wydzielanie gonadoliberyny (GnRH), zmniejszając wydzielanie gonadotropin w przysadce, co poprzez zaburzenia steroidogenezy w gonadach może upośledzać funkcje rozrodcze u obu płci.

Wywiera niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, co wynika z potencjalnego oddziaływania na układ nerwowy oraz zaburzeń widzenia. Zaleca się powstrzymanie od prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn do czasu ustalenia indywidualnej wrażliwości na substancję.

Po podaniu doustnym wchłania się szybko i całkowicie; maksymalne stężenie w osoczu w ciągu 1–2 h, bezwzględna dostępność biologiczna ok. 70%. Pokarm nie wpływa na wchłanianie – podanie niezależne od posiłków. Stan stacjonarny rysperydonu u większości osiągany w ciągu 1 doby, a 9-hydroksyrysperydonu w ciągu 4–5 dni. Dystrybucja: szybka, objętość dystrybucji 1–2 l/kg. Wiązanie z białkami osocza (albuminy, kwaśna alfa-1-glikoproteina): rysperydon 90%, 9-hydroksyrysperydon 77%. Metabolizm: metabolizowany przez CYP2D6 do czynnego 9-hydroksyrysperydonu o podobnym działaniu farmakologicznym; oba tworzą czynną frakcję przeciwpsychotyczną. Poboczny szlak – N-dealkilacja. CYP2D6 podlega polimorfizmowi genetycznemu: osoby intensywnie metabolizujące szybko przekształcają rysperydon w 9-hydroksyrysperydon, słabo metabolizujące – znacznie wolniej. Mimo różnic w stężeniach obu związków, farmakokinetyka łącznej czynnej frakcji jest podobna u osób intensywnie i słabo metabolizujących. W klinicznie istotnych stężeniach nie hamuje znacząco izoenzymów CYP (m.in. CYP1A2, CYP2A6, CYP2C8/9/10, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4, CYP3A5). Eliminacja: w ciągu tygodnia 70% dawki wydalane z moczem, 14% z kałem; rysperydon z 9-hydroksyrysperydonem stanowią 35–45% dawki w moczu, reszta to nieaktywne metabolity. Okres półtrwania rysperydonu ok. 3 h, a 9-hydroksyrysperydonu i czynnej frakcji przeciwpsychotycznej ok. 24 h. Stężenia w osoczu proporcjonalne do dawki w zakresie terapeutycznym. Populacje szczególne: u osób w podeszłym wieku stężenia w osoczu większe średnio o 43%, okres półtrwania dłuższy o 38%, klirens czynnej frakcji zmniejszony o 30%. W niewydolności nerek klirens czynnej frakcji przeciwpsychotycznej wynosił ok. 48% wartości u młodych zdrowych dorosłych przy zaburzeniach umiarkowanych i ok. 31% przy ciężkich, z odpowiednim wydłużeniem okresu półtrwania – z 16,7 h u młodych dorosłych do 24,9 h (umiarkowane) i 28,8 h (ciężkie). W zaburzeniach czynności wątroby lub nerek zalecane są zmniejszone dawki. W niewydolności wątroby stężenie całkowite rysperydonu prawidłowe, jednak średnie stężenie wolnej frakcji zwiększone o 37,1%; klirens i okres półtrwania rysperydonu oraz czynnej frakcji u dorosłych z umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby nie różniły się istotnie od wartości u młodych zdrowych dorosłych. U dzieci parametry farmakokinetyczne zbliżone do obserwowanych u dorosłych. Płeć, rasa i palenie tytoniu bez wyraźnego wpływu na farmakokinetykę.