Sufentanyl

Silnie działający opioidowy lek przeciwbólowy z grupy pochodnych fenylopiperydyny, związany z fentanylem; silnie lipofilny i bardziej potentny od fentanylu. Syntetyczny opioid o wysoce selektywnym powinowactwie do receptorów opioidowych μ; działa jako pełny agonista tych receptorów. Powinowactwo do receptora μ jest 7-10 razy większe niż fentanylu; u ludzi siła działania jest 7- do 10-krotnie większa niż fentanylu oraz 500- do 1000-krotnie większa niż morfiny (po podaniu doustnym). Znoszenie bólu: przeciwbólowe działanie wynika z aktywacji receptorów opioidowych μ, głównie w obrębie OUN, powodującej zmianę procesów wpływających zarówno na odczuwanie bólu, jak i na reakcję na ból. Znacznie silniejsze działanie przeciwbólowe niż fentanyl, przy utrzymaniu hemodynamicznej stabilności i dobrego dopływu tlenu do mięśnia sercowego; skuteczność zależy od dawki, którą podczas operacji można dostosować do stopnia nasilenia bólu. Maksymalne działanie w ciągu kilku minut po wstrzyknięciu dożylnym. Ograniczona kumulacja i szybka eliminacja umożliwiają szybkie ustępowanie działania. Wysoka lipofilność umożliwia podawanie podjęzykowe z szybkim początkiem działania przeciwbólowego. Działanie na OUN: podawany dożylnie w wysokich dawkach powoduje sztywność mięśni, prawdopodobnie w wyniku wpływu na istotę czarną i jądro prążkowane; na podstawie zmian w EEG można wykazać działanie nasenne. Układ oddechowy: jak inne agonisty opioidowe, wywołuje zależną od dawki depresję oddechową; hamuje także odruch kaszlu. Układ sercowo-naczyniowy: małe dawki dożylne, związane z prawdopodobną aktywnością wagalną (cholinergiczną), powodują łagodną bradykardię i łagodnie obniżony ogólnoustrojowy opór naczyniowy bez znaczącego obniżenia ciśnienia tętniczego. Stabilność krążenia wynika również z minimalnego wpływu na obciążenie wstępne serca, wskaźnik przepływu sercowego oraz zużycie tlenu przez mięsień sercowy; nie obserwowano bezpośredniego wpływu na czynność mięśnia sercowego. Podobnie jak inne opioidy, może wywołać bradykardię, prawdopodobnie przez działanie na ośrodki układu przywspółczulnego. Zwiększenie częstości skurczów serca wywołane przez pankuronium nie jest znoszone lub tylko częściowo znoszone przez sufentanyl. Nie powoduje uwalniania histaminy. Przewód pokarmowy: w stężeniu przeciwbólowym może wywołać nudności i wymioty poprzez drażnienie chemorecepcyjnej strefy wyzwalającej; wpływ obejmuje osłabienie perystaltyki, zmniejszone wydzielanie i zwiększone napięcie mięśni (aż do skurczów) zwieraczy przewodu pokarmowego. Wszystkie działania sufentanylu (zwłaszcza depresję oddechową) można natychmiast całkowicie usunąć podając antagonistycznie działający nalokson.

Podanie dożylne. Znieczulenie do wszystkich zabiegów chirurgicznych u pacjentów zaintubowanych dotchawiczo i wentylowanych mechanicznie – jako środek przeciwbólowy oraz jako środek znieczulający podczas wprowadzania i podtrzymywania znieczulenia ogólnego. U dzieci powyżej 1. miesiąca życia jako środek przeciwbólowy podczas wprowadzania i (lub) podtrzymywania znieczulenia ogólnego. Podanie nadtwardówkowe. Jako uzupełniający środek przeciwbólowy w znieczuleniu nadtwardówkowym bupiwakainą: w bólu pooperacyjnym po zabiegach chirurgii ogólnej, chirurgii klatki piersiowej, zabiegach ortopedycznych oraz po cięciu cesarskim; w bólu podczas porodu i porodu drogami natury. U dzieci w wieku 1 roku i starszych w leczeniu bólu pooperacyjnego po zabiegach chirurgii ogólnej, chirurgii klatki piersiowej lub zabiegach ortopedycznych. Podanie podjęzykowe. Leczenie ostrego bólu o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego u dorosłych.

Podawany wyłącznie przez anestezjologów lub innych lekarzy znających działanie sufentanylu, bądź pod ich nadzorem; podanie nadtwardówkowe wyłącznie przez lekarza posiadającego odpowiednie doświadczenie w technice nadtwardówkowego podania. Dawkowanie ustala się indywidualnie w zależności od wieku, masy ciała i stanu klinicznego, rodzaju znieczulenia ogólnego oraz długości trwania i typu zabiegu chirurgicznego. Przy dawkach uzupełniających uwzględnić działanie dawki początkowej. W celu zmniejszenia ryzyka bradykardii – przed wprowadzeniem znieczulenia mała dawka leku przeciwcholinergicznego w iniekcji; nudnościom i wymiotom można zapobiegać, podając leki przeciwwymiotne. Podanie dożylne – dorośli: Jako środek przeciwbólowy przy wprowadzaniu i podtrzymywaniu znieczulenia ogólnego kilkoma środkami: dawka początkowa 0,5–2 µg/kg mc. w powolnym wstrzyknięciu dożylnym lub infuzji w ciągu 2–10 min. Długość działania zależy od dawki; dawka 0,5 µg/kg mc. działa około 50 min. Dawka podtrzymująca dożylnie przy oznakach ustępowania znieczulenia: 10–50 µg (ok. 0,15–0,7 µg/kg mc.). W fazie ustępowania dawkę zmniejszać bardzo powoli. Jako środek znieczulający do wprowadzania i podtrzymywania znieczulenia ogólnego: dawka początkowa 7–20 µg/kg mc. w powolnym wstrzyknięciu dożylnym lub krótkiej infuzji w ciągu 2–10 min. Dawka podtrzymująca dożylnie przy oznakach ustępowania znieczulenia: 25–50 µg (ok. 0,36–0,7 µg/kg mc.); zakres 25–50 µg zwykle wystarcza do utrzymania stabilności układu krążenia. Podanie dożylne – dzieci: U noworodków (≤1. mies.) ze względu na dużą zmienność parametrów farmakokinetycznych nie można podać wiarygodnych zaleceń dotyczących dawkowania. U dzieci >1. mies. zalecana premedykacja lekiem przeciwcholinergicznym (np. atropiną) przy wszystkich dawkach, o ile nie jest przeciwwskazana. Wprowadzenie do znieczulenia: 0,2–0,5 µg/kg mc. w powolnym wstrzyknięciu dożylnym w ciągu 30 s lub dłużej w połączeniu ze środkiem indukującym znieczulenie; przy dużych zabiegach (np. kardiochirurgicznych) do 1 µg/kg mc. Podtrzymanie u pacjentów wentylowanych: po dawce początkowej 0,3–2 µg/kg mc. w powolnym wstrzyknięciu dożylnym przez co najmniej 30 s, dodatkowe wstrzyknięcia 0,1–1 µg/kg mc. w miarę potrzeb, do całkowitej maksymalnej dawki 5 µg/kg mc. w zabiegu kardiochirurgicznym. Ze względu na większy klirens u dzieci mogą być konieczne większe dawki lub ich podawanie w częstszych odstępach. Nie określono bezpieczeństwa i skuteczności u dzieci poniżej 1 roku; dostępne dane dotyczą dzieci powyżej 3 miesięcy, ale nie można sformułować zaleceń dawkowania – brak danych dla noworodków i niemowląt poniżej 3 miesięcy. Podanie nadtwardówkowe – dorośli: Jako środek przeciwbólowy uzupełniający ze znieczuleniem nadtwardówkowym bupiwakainą, w leczeniu bólu pooperacyjnego po zabiegach chirurgii ogólnej, na klatce piersiowej, ortopedycznych oraz po cięciu cesarskim: śródoperacyjnie dawka nasycająca 10–15 mL 0,25% roztworu bupiwakainy razem z 1 µg sufentanylu/mL. Pooperacyjnie ciągła infuzja nadtwardówkowa 0,175% roztworu bupiwakainy z 1 µg sufentanylu/mL – z szybkością początkową 5 mL/h, podtrzymująco indywidualnie 4–14 mL/h. Na żądanie dodatkowe bolusy po 2 mL; zalecany 20-minutowy czas blokady. W leczeniu bólu podczas porodu i porodu przez pochwę: dodanie 10 µg sufentanylu w czasie znieczulenia nadtwardówkowego bupiwakainą (0,125–0,25%) wydłuża i nasila działanie przeciwbólowe; optymalna objętość wstrzyknięcia 10 mL. Objętość 10 mL uzyskuje się przez rozcieńczenie 0,9% roztworem chlorku sodu. W razie konieczności dwa kolejne wstrzyknięcia mieszaniny obu leków; nie przekraczać dawki całkowitej 30 µg sufentanylu. Podanie nadtwardówkowe – dzieci: Wyłącznie przez anestezjologów specjalnie przeszkolonych w zakresie dziecięcego znieczulenia nadtwardówkowego i postępowania w depresji oddechowej wywołanej przez opioidy. Wymagany łatwy dostęp do sprzętu resuscytacyjnego i antagonisty opioidów; monitorowanie w kierunku depresji oddechowej przez co najmniej 2 godz. po podaniu. Dzieci >1 roku: pojedyncza dawka w bolusie 0,25–0,75 µg/kg mc. śródoperacyjnie zapewnia zniesienie bólu na 1–12 godz.; czas skutecznej analgezji zależy od zabiegu i jednoczesnego podania nadtwardówkowego amidowego środka do znieczulenia miejscowego. Podanie podjęzykowe (tabletki 30 µg): Jednodawkowy aplikator jednorazowego użytku; dawkowanie w zależności od potrzeb, nie częściej niż raz na godzinę, tj. maks. 720 µg/dobę. Pacjenci, u których nasilenie bólu w godzinę po rozpoczęciu jest większe, wymagają częstszego ponawiania dawki. Odstęp między dawkami co najmniej 1 godz. Nie stosować dłużej niż przez 48 godz. Tabletka rozpuszcza się pod językiem; nie żuć ani nie połykać – po połknięciu biodostępność doustna wynosi tylko 9%, co daje dawkę subterapeutyczną. Po każdej 30 µg dawce przez 10 min nie jeść i nie pić oraz jak najmniej mówić. Nie określono bezpieczeństwa ani skuteczności u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat – dane nie są dostępne. Szczególne populacje i środki ostrożności: Pacjenci w podeszłym wieku lub osłabieni z reguły wymagają mniejszych dawek; okres półtrwania nie jest u nich przedłużony, ale może wzrastać ryzyko nieprawidłowości ze strony układu krążenia. Przy postaci podjęzykowej: nie ma potrzeby specjalnej modyfikacji dawki u osób w podeszłym wieku, jednak należy ich ściśle obserwować pod kątem działań niepożądanych sufentanylu. Dawkę całkowitą podawać stopniowo i ostrożnie w niewyrównanej niedoczynności tarczycy, chorobie płuc (zwłaszcza ze zmniejszeniem pojemności życiowej), otyłości i alkoholizmie; w tych przypadkach wskazana dłuższa obserwacja pooperacyjna. W niewydolności nerek i (lub) wątroby uwzględnić zmniejszone wydalanie sufentanylu i odpowiednio zmniejszyć dawkę. Przy postaci podjęzykowej – zachować ostrożność u pacjentów z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby albo ciężkimi zaburzeniami czynności nerek. Pacjenci przewlekle otrzymujący opioidy lub z uzależnieniem od opioidów w wywiadzie mogą wymagać większych dawek. Sposób i czas podania: Podanie dożylne lub nadtwardówkowe, w dawce pojedynczej lub powtarzanej; nie podawać w szybkim wstrzyknięciu (bolus). Jeśli razem podaje się lek uspokajający, każdy podać w oddzielnym wstrzyknięciu. Sufentanyl w monoterapii we wstrzyknięciu dożylnym nie wystarcza do osiągnięcia dostatecznej głębokości znieczulenia i wymaga dodatkowych leków znieczulających. Długość stosowania zależy od czasu trwania zabiegu chirurgicznego; czas podania nadtwardówkowego zależy od rozwoju stanu klinicznego pacjenta. Brak wystarczających danych klinicznych dotyczących stosowania dłużej niż przez pięć dni w okresie pooperacyjnym.

Bezwzględne przeciwwskazania: - nadwrażliwość na inne opioidy - stany, w których należy unikać leków hamujących ośrodek oddechowy - ostra porfiria wątrobowa - jednoczesne leczenie inhibitorami MAO lub ich stosowanie w ciągu ostatnich 14 dni - jednoczesne stosowanie mieszanych agonistów-antagonistów morfiny (nalbufina, buprenorfina, pentazocyna) - podanie dożylne w czasie porodu lub przed zaciśnięciem pępowiny podczas cięcia cesarskiego - istotna depresja oddechowa lub upośledzenie czynności płuc - miastenia (myasthenia gravis), z uwagi na wywoływaną sztywność mięśni wymagającą środków zwiotczających, niewskazanych u tych chorych Ostrożnie: - jednoczesne stosowanie benzodiazepin lub leków pokrewnych (ryzyko sedacji, depresji oddechowej, śpiączki i zgonu) - ryzyko zaburzenia używania opioidów u pacjentów z wywiadem osobistym lub rodzinnym nadużywania substancji psychoaktywnych, u czynnych palaczy oraz z zaburzeniami psychicznymi (duża depresja, zaburzenia lękowe, zaburzenia osobowości) - zaburzenia oddychania podczas snu, w tym ośrodkowy bezdech senny i hipoksemia związana ze snem, których ryzyko rośnie zależnie od dawki - ryzyko niedrożności jelit z powodu spowolnienia motoryki przewodu pokarmowego - choroby dróg żółciowych, w tym ostre zapalenie trzustki, z uwagi na skurcz zwieracza Oddiego - upośledzenie mechanizmu kompensacji wewnątrzczaszkowej (należy unikać szybkiego wstrzyknięcia dożylnego) - wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego lub zaburzenia świadomości ze szczególną wrażliwością na retencję CO2 - uraz głowy (możliwe zaciemnienie obrazu klinicznego) - guzy mózgu - wcześniejsze lub obecne bradyarytmie - hipowolemia (ryzyko niedociśnienia) - podeszły wiek i pacjenci osłabieni (zalecane zmniejszenie dawki) - niewyrównana niedoczynność tarczycy, choroba płuc, zmniejszona pojemność zapasowa płuc, alkoholizm, upośledzona czynność wątroby lub nerek - ciężkie zaburzenia czynności wątroby lub nerek (możliwe wydłużenie działania, konieczne monitorowanie pod kątem przedawkowania) - noworodki, szczególnie wrażliwe na hamujące działanie na ośrodek oddechowy - podanie nadtwardówkowe u dzieci poniżej 1. roku życia (nieustalone bezpieczeństwo i skuteczność) - podanie nadtwardówkowe przy zahamowaniu lub zaburzeniach czynności oddechowej oraz zagrożeniu dla płodu

Mieszani agoniści-antagoniści receptorów opioidowych – nalbufina, buprenorfina, pentazocyna – jednoczesne leczenie mieszanymi antagonistami-agonistami morfiny (nalbufiny, buprenorfiny, pentazocyny) jest przeciwwskazane. Leki serotoninergiczne – łączne podawanie z lekiem serotoninergicznym (SSRI, SNRI lub inhibitorem MAO) może zwiększać ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego, stanu potencjalnie zagrażającego życiu. Inhibitorów monoaminooksydazy nie wolno przyjmować w ciągu 2 tygodni przed podaniem sufentanylu ani równocześnie z nim. Gabapentynoidy – jednoczesne stosowanie opioidów i gabapentynoidów (gabapentyny i pregabaliny) zwiększa ryzyko przedawkowania opioidów, depresji oddechowej i zgonu. Benzodiazepiny i leki uspokajające – jednoczesne stosowanie z benzodiazepinami lub lekami pokrewnymi zwiększa ryzyko nadmiernego uspokojenia, depresji oddechowej, śpiączki i zgonu w mechanizmie addytywnego działania hamującego na OUN; dawka i czas trwania takiego skojarzenia powinny być ograniczone. Benzodiazepiny mogą dodatkowo prowadzić do obniżenia ciśnienia krwi. Inne leki hamujące OUN – barbiturany, opioidy, leki przeciwpsychotyczne, środki znieczulenia ogólnego oraz inne substancje nieselektywnie hamujące OUN (np. alkohol) mogą nasilać depresję oddechową opioidów. Przy wcześniejszym podaniu innych leków hamujących OUN wymagana dawka sufentanylu może być mniejsza niż zwykle. U pacjentów oddychających samodzielnie skojarzenie takie może zwiększyć ryzyko depresji oddechowej, głębokiego nadmiernego uspokojenia, śpiączki i zgonu. Po podaniu sufentanylu należy zmniejszyć dawkę innych leków hamujących OUN, szczególnie w okresie pooperacyjnym, gdy silnemu działaniu przeciwbólowemu towarzyszy znaczna depresja oddechowa mogąca utrzymywać się lub nawracać. Inhibitory CYP3A4 – sufentanyl jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, przy czym in vivo nie wykazano hamowania jego działania przez erytromycynę. Dane in vitro wskazują, że inne silne inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, rytonawir) mogą spowalniać metabolizm sufentanylu, co mogłoby zwiększać ryzyko długotrwałej lub opóźnionej depresji oddechowej; konieczne mogą być szczególna opieka, ścisła obserwacja i obniżenie dawki sufentanylu. Dla postaci podjęzykowej wykazano to ilościowo: ketokonazol, silny inhibitor CYP3A4, może istotnie zwiększyć ekspozycję ustrojową na sufentanyl podawany podjęzykowo (Cmax o 19%, AUC o 77%) i wydłużyć czas do osiągnięcia stężenia maksymalnego o 41%. Podtlenek azotu – jednoczesne stosowanie dużych dawek sufentanylu i podtlenku azotu może prowadzić do spadku ciśnienia tętniczego oraz zmniejszenia częstości akcji serca i minutowej pojemności serca. Leki zwiotczające – skojarzenie z wekuronium lub suksametonium może wywoływać bradykardię, zwłaszcza przy już zwolnionym tętnie (np. u pacjentów otrzymujących blokery kanału wapnia lub beta-adrenolityki); zaleca się odpowiednie zmniejszenie dawki jednego lub obu leków. Antagoniści kanału wapniowego i beta-adrenolityki – u pacjentów stosujących przewlekle antagonistów kanału wapniowego lub beta-adrenolityki częstość występowania i nasilenie bradykardii oraz niedociśnienia po podaniu sufentanylu mogą być większe, co wymaga ostrożności i ścisłego monitorowania stanu pacjenta.

Najpoważniejszym działaniem niepożądanym sufentanylu jest depresja oddechowa, która w badaniach klinicznych występowała z częstością 0,6%. Do najczęściej zgłaszanych (częstość ≥5%) działań niepożądanych należą: nadmierne uspokojenie (19,5%), świąd (15,2%), nudności (9,8%) oraz wymioty (5,7%). Zaburzenia układu nerwowego: bardzo często nadmierne uspokojenie; często drgawki u niemowląt, zawroty głowy, ból głowy; niezbyt często śródoperacyjne ruchy mięśni, ataksja, dyskineza u noworodków, dystonia, hiperrefleksja, zwiększone napięcie mięśniowe, hipokinezja u noworodków, senność; z częstością nieznaną ruchy toniczno-kloniczne (mimowolne skurcze mięśni), euforia, zawroty głowy, śpiączka, drgawki. Zaburzenia serca: często tachykardia; niezbyt często blok przedsionkowo-komorowy, sinica, bradykardia, arytmia, nieprawidłowości w zapisie EKG, asystolia; z częstością nieznaną zatrzymanie akcji serca. Zaburzenia naczyniowe: często nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, bladość; z częstością nieznaną wstrząs. Zaburzenia układu oddechowego: często sinica u noworodków; niezbyt często skurcz oskrzeli, hipowentylacja, dysfonia, kaszel, czkawka, zaburzenia oddychania; z częstością nieznaną zatrzymanie akcji oddechowej, bezdech, depresja oddechowa, obrzęk płuc, skurcz krtani. Zaburzenia żołądka i jelit: często wymioty, nudności. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: bardzo często świąd; często odbarwienia skóry; niezbyt często alergiczne zapalenie skóry, nadmierna potliwość, wysypka, wysypka niemowlęca, suchość skóry; z częstością nieznaną rumień. Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: często drgania mięśni; niezbyt często ból pleców, hipotonia noworodków, sztywność mięśni szkieletowych (w tym sztywność ścian klatki piersiowej); z częstością nieznaną skurcze mięśni. Zaburzenia nerek i dróg moczowych: często zatrzymanie moczu, nietrzymanie moczu. Zaburzenia oka: niezbyt często zaburzenia widzenia; z częstością nieznaną zwężenie źrenic. Zaburzenia psychiczne: niezbyt często apatia, nerwowość. Zaburzenia układu immunologicznego: niezbyt często nadwrażliwość; z częstością nieznaną wstrząs anafilaktyczny, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna. Zakażenia: niezbyt często nieżyt nosa. Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania: często gorączka; niezbyt często dreszcze, hipotermia, spadek temperatury ciała, wzrost temperatury ciała, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, ból w miejscu wstrzyknięcia, ból. Dodatkowo w badaniach z innymi produktami zawierającymi sufentanyl obserwowano: często niedokrwistość, leukocytozę, niezbyt często trombocytopenię; w zakresie metabolizmu często hipokalcemię, hipoalbuminemię, hipokaliemię, hiponatremię, niezbyt często hipomagnezemię, hipoproteinemię, hiperkaliemię, cukrzycę, hiperglikemię, hiperlipidemię, hipofosfatemię, hipowolemię. Wśród zaburzeń psychicznych opisywano często bezsenność, zaburzenia lękowe, stan splątania, a niezbyt często pobudzenie, dezorientację, nastrój euforii, halucynacje (omamy). W obrębie serca niezbyt często bradykardię, dławicę piersiową, migotanie przedsionków, ekstrasystolię komorową (komorowe pobudzenia dodatkowe). Ze strony przewodu pokarmowego często zaparcia, niestrawność, wzdęcia, suchość w jamie ustnej. W badaniach diagnostycznych często zmniejszenie saturacji tlenem, wzrost temperatury ciała, niezbyt często podwyższenie ciśnienia tętniczego krwi, zwiększenie stężenia glukozy we krwi, zwiększenie stężenia bilirubiny we krwi, zwiększenie stężenia mocznika we krwi, zwiększenie aktywności aminotransferazy asparaginianowej, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, nieprawidłowe wyniki testów czynności wątroby. Niezbyt często odnotowano również hiperbilirubinemię. Charakter działań niepożądanych wynika z profilu opioidowych leków przeciwbólowych; sufentanyl, jak inne agonisty receptorów opioidowych, wywołuje zależną od dawki depresję oddechową. Opisywano istotną depresję oddechową ze sztywnością ścian klatki piersiowej we wczesnym okresie pooperacyjnym po znieczuleniu dożylnym sufentanylem; depresję oddechową zgłaszano też po podaniu podpajęczynówkowym w analgezji pooperacyjnej i w bólu porodowym. U nielicznych pacjentów otrzymujących sufentanyl zgłaszano ruchy toniczno-kloniczne lub drgawki. U dzieci oczekuje się, że częstość, typ i ciężkość działań niepożądanych są takie same, jak u dorosłych.

Ciąża: bezpieczeństwo stosowania postaci dożylnej u kobiet w ciąży nie zostało ustalone, choć badania na zwierzętach nie wykazały powstawania ciężkich wad rozwojowych płodu; w badaniach na zwierzętach stwierdzono jednak toksyczny wpływ na reprodukcję. substancja szybko przenika przez łożysko, a jej stężenie wzrasta liniowo wraz ze wzrostem stężenia u matki; wyznaczony współczynnik stężenia w żyle pępowinowej do stężenia w krwi żylnej matki wynosi 0,81. Ze względu na wrażliwość ośrodka oddechowego płodu na opioidy stosowanie w ciąży nie jest wskazane, a nie zaleca się go w czasie ciąży oraz u kobiet w wieku rozrodczym niestosujących antykoncepcji. Decyzję o zastosowaniu należy poprzedzić oceną stosunku ryzyka do korzyści. Po długotrwałym stosowaniu możliwe jest wywołanie objawów odstawiennych u noworodka. Poród i cięcie cesarskie: podanie dożylne w trakcie porodu oraz przed zaciśnięciem pępowiny w trakcie cięcia cesarskiego jest przeciwwskazane ze względu na możliwość wystąpienia depresji oddechowej u noworodka. Odmiennie przedstawia się podanie nadtwardówkowe – w kontrolowanych badaniach klinicznych podczas porodu podanie nadtwardówkowe w dawkach do 30 mikrogramów jako środka uzupełniającego bupiwakainę nie wykazywało szkodliwego działania na matkę ani noworodka; po podaniu nadtwardówkowym dawki całkowitej nie większej niż 30 mikrogramów średnie stężenie w osoczu krwi pępowinowej wynosiło 0,016 nanograma/ml. W gotowości powinno zawsze znajdować się antidotum odpowiednie dla dziecka. Laktacja: ograniczone – przenika do mleka ludzkiego w ilości mogącej wpływać na organizm noworodka/niemowlęcia karmionego piersią. Należy rozważyć przerwanie karmienia piersią lub przerwanie leczenia, uwzględniając korzyści z karmienia dla dziecka i korzyści z leczenia dla matki; karmienie można wznowić po 24 godzinach od ostatniego zastosowania. Płodność: brak danych klinicznych dotyczących wpływu na płodność u ludzi; w badaniach na szczurach wykazano zmniejszenie płodności i zwiększoną śmiertelność zarodków.

Znaczny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Objawy takie jak senność, zawroty głowy czy zaburzenia widzenia, występujące w trakcie leczenia lub po jego zakończeniu, stanowią przeciwwskazanie do prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Powrót do prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn możliwy dopiero po upływie wystarczającego czasu od podania ostatniej dawki. Zalecane odprowadzenie pacjenta do domu oraz zakaz spożywania alkoholu.

Wchłanianie: po podaniu nadtwardówkowym maksymalne stężenia w osoczu osiągane w ciągu 10 minut, 4 do 6-krotnie mniejsze od stężeń uzyskiwanych po podaniu dożylnym; dodanie epinefryny (50 do 75 mikrogramów) zmniejsza początkową szybkość wchłaniania sufentanylu o 25-50%. Po podaniu pod język średnia bezwzględna biodostępność po podaniu pod język pojedynczej tabletki sufentanylu w porównaniu z trwającą jedną minutę dożylną infuzją tej samej dawki sufentanylu wyniosła 53%; droga ta zapewnia większą biodostępność bezwzględną w porównaniu z podaniem doustnym (połknięciem), dzięki uniknięciu metabolizmu w jelicie i metabolizmu pierwszego przejścia przez enzymy 3A4 w wątrobie. Po połknięciu biodostępność istotnie mniejsza – wynosząca 9% po podaniu doustnym (połknięciu), natomiast po podaniu podpoliczkowym wykazano zwiększenie biodostępności do 78%, gdy tabletki umieszczano przed przednimi dolnymi zębami. Dystrybucja: wiąże się z białkami osocza w 92,5%. Wysoce lipofilny; bardzo dobrze rozpuszczalny w tłuszczach; silnie wiąże się z białkami osocza, głównie z α1-kwaśną glikoproteiną. Po podaniu dożylnym w dawkach 250-1500 mikrogramów: objętość dystrybucji w centralnym kompartmencie wynosiła 14,2 litra, objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym 344 litry; okresy półtrwania w fazie dystrybucji wynosiły odpowiednio 2,3 - 4,5 minuty i 35 - 73 minuty. Stopień spadku stężenia w osoczu z terapeutycznego do subterapeutycznego stężenia był zależny raczej od okresu półtrwania w fazie dystrybucji niż od okresu półtrwania wyznaczonego w fazie eliminacji. W przypadku badanych dawek farmakokinetyka sufentanylu była liniowa. Przenika przez łożysko i przechodzi do mleka kobiecego; wykrywany w krwi pępowinowej. Metabolizm: biotransformacja substancji zachodzi przede wszystkim w wątrobie i jelicie cienkim; sufentanyl jest metabolizowany głównie za pośrednictwem ludzkiego izoenzymu 3A4 cytochromu P450. Metabolizowany przez N-dealkilację i O-demetylację, a nieaktywne metabolity wydalane z moczem i kałem; szybko metabolizowany do kilku nieaktywnych metabolitów, przy czym główne drogi eliminacji stanowią oksydacyjna N- i O-dealkilacja. Eliminacja: średni okres półtrwania wyznaczony w fazie eliminacji (zakres) wynosił 784 (656 - 938) minuty; po dawce 250 mikrogramów znamiennie krótszy (240 min) niż po dawce 1500 mikrogramów; klirens osoczowy wynosi 917 mL/min. Po podaniu pozajelitowym szybki początek i krótki czas działania; terminalny okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi około 2,5 godziny. Prawie 80% podanej dawki jest eliminowane w ciągu 24 godz., tylko 2% substancji nie ulegało przemianom. Kumulacja może być stosunkowo ograniczona w porównaniu z fentanylem. Farmakokinetyka może się zmieniać zależnie od wieku, stanu pacjenta i rodzaju zabiegu – okres półtrwania dłuższy m.in. w kardiochirurgii (595 min), przy hiperwentylacji (232 min), w chirurgii aorty brzusznej (>12 godz.) oraz u wentylowanych pacjentów OIT poddawanych sedacji (25,5 godz.). Postać podjęzykowa: farmakokinetykę można opisać jako model dwukompartmentowy z wchłanianiem pierwszego rzędu. Maksymalne stężenie osiągane jest 60 minut po podaniu pojedynczej dawki; po wielokrotnym podaniu dawek w odstępie co godzinę okres ten skrócił się do około 40 minut; stężenie w osoczu w stanie stacjonarnym osiągane jest przed podaniem 7 dawek. Klirens po podaniu pierwszej dawki u typowego pacjenta w wieku 47 lat ważącego 78,5 kg wynosi 84,2 l/h, klirens w stanie stacjonarnym wynosi 129,3 l/h; najważniejszymi współzmiennymi w przypadku klirensu są masa ciała i wiek pacjenta. Po jednorazowym podaniu średni okres półtrwania w końcowej fazie eliminacji wynosił 13,4 godziny (przedział od 2,5 do 34,4 h), po wielokrotnych podaniach 12,68 h (przedział od 5,30 do 26,91 h). Czas utrzymywania się działania przeciwbólowego w głównej mierze wyznacza raczej okres półtrwania wrażliwy na kontekst (CST½) niż okres półtrwania w końcowej fazie eliminacji: mediana CST½ nadal wynosi 2,3 godziny po podaniu podjęzykowym, wobec 0,1 godziny po podaniu dożylnym. Zaburzenia czynności wątroby: objętość dystrybucji nieznacznie zwiększona, a klirens całkowity nieco niższy u pacjentów z marskością wątroby niż w grupie kontrolnej, co powoduje znaczne wydłużenie okresu półtrwania o około 30%, często wymagając dłuższego okresu monitorowania pooperacyjnego. Z uwagi na sprawną ekstrakcję i klirens wątrobowy dysfunkcja wątroby mogłaby wpływać na farmakokinetykę, jednak kinetyka eliminacji i wiązanie z białkami osocza po dawce pojedynczej były podobne u pacjentów z marskością i bez niej. W odniesieniu do postaci podjęzykowej analiza farmakokinetyki populacyjnej nie wykazała czynności wątroby jako istotnej współzmiennej dla klirensu, lecz z uwagi na ograniczoną liczbę pacjentów z zaburzeniami o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego należy zachować ostrożność u takich pacjentów. Zaburzenia czynności nerek: objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym, klirens całkowity i końcowy okres półtrwania w fazie eliminacji u pacjentów dializowanych lub poddawanych przeszczepowi nerki nie różnią się od osób zdrowych z kontroli, a wolna frakcja także nie różni się od tej u zdrowych. Farmakokinetyka niezmieniona u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek, choć u jednego takiego pacjenta odnotowano podwyższone stężenia. Dla postaci podjęzykowej czynność nerek nie była istotną współzmienną dla klirensu, lecz z uwagi na niewielką liczbę zbadanych pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek należy zachować ostrożność u takich pacjentów. Osoby w podeszłym wieku: farmakokinetyka była zmienna w różnych badaniach, ale przegląd nie wykazał ogólnie dowodów na różnice względem młodszych dorosłych; mimo to zaleca się zmniejszenie dawek początkowych. Analiza populacyjna postaci podjęzykowej wykazała wpływ wieku, ze zmniejszeniem klirensu o 18% u osób w podeszłym wieku (powyżej 65 lat). Otyłość: okres półtrwania w fazie eliminacji i objętość dystrybucji zwiększone u osób otyłych; przy masie ciała przekraczającej idealną o ponad 20% dawkowanie należy ustalać na podstawie beztłuszczowej masy ciała. Dzieci i młodzież: informacje dotyczące farmakokinetyki u dzieci są ograniczone. Wiązanie z białkami osocza jest mniejsze niż u dorosłych i zwiększa się wraz z wiekiem: ok. 80,5% u noworodków, 88,5% u niemowląt, 91,9% u dzieci i 92,5% u dorosłych. Klirens znormalizowany do masy ciała większy u niemowląt i dzieci niż u młodzieży (u której zbliżony do dorosłych); u noworodków znacznie zmniejszony i o dużej zmienności, z większą objętością dystrybucji w stanie stacjonarnym i wydłużonym okresem półtrwania w fazie eliminacji. Noworodki (do 1. miesiąca) miały istotnie niższy klirens osoczowy i dłuższy okres półtrwania niż niemowlęta (1 mies.-2 lata), dzieci i młodzież; niemowlęta i małe dzieci (1 mies.-3 lata) z chorobą serca oraz starsze dzieci (2-8 lat) bez chorób serca, nerek i wątroby wykazują krótsze okresy półtrwania i wyższy klirens niż dorośli.