Tokofersolan

Grupa farmakoterapeutyczna: witaminy, inne jednoskładnikowe preparaty witaminowe; kod ATC: A11HA08. Witamina E jest podstawowym rozpuszczalnym w tłuszczach przeciwutleniaczem w organizmie człowieka. Mechanizm działania: pełni rolę wymiatacza wolnych rodników, charakteryzuje się właściwościami przeciwutleniającymi wobec wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (hamuje peroksydację) i wpływa na utrzymanie stabilności i integralności błon komórkowych.

Niedobór witaminy E spowodowany zaburzeniami wchłaniania jelitowego u dzieci z wrodzoną lub dziedziczną przewlekłą żółtaczką cholestatyczną; od urodzenia (u donoszonych noworodków) do 18. roku życia.

Podawany doustnie, w postaci nierozcieńczonej lub z dodatkiem wody. Dawkę wyraża się w mg d-alfa-tokoferolu w postaci tokofersolanu. U dzieci i młodzieży z wrodzoną lub dziedziczną przewlekłą żółtaczką cholestatyczną zalecana całkowita dawka dobowa wynosi 0,34 ml/kg mc./dobę (17 mg/kg mc. d-alfa-tokoferolu w postaci tokofersolanu). Dawkę dostosowuje się w zależności od stężenia witaminy E w surowicy krwi. Stężenie witaminy E w surowicy oznacza się co miesiąc przez przynajmniej kilka miesięcy stosowania, a następnie w regularnych odstępach czasu, w razie potrzeby odpowiednio dostosowując dawkę. Sposób obliczania dawki: przepisaną dawkę d-alfa-tokoferolu (w mg) dzieli się przez 50, a uzyskany wynik stanowi objętość roztworu doustnego wyrażoną w ml. Zaburzenia czynności wątroby lub nerek: doświadczenie z leczeniem tokofersolanem u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby nie wskazywało na potrzebę dostosowania schematu dawkowania.

Bezwzględne przeciwwskazania: - wcześniactwo Ostrożnie: - niedobór witaminy K lub jednoczesne stosowanie antagonistów witaminy K – ryzyko krwawień, konieczność monitorowania czasu protrombinowego i INR oraz ewentualnej modyfikacji dawki doustnego leku przeciwkrzepliwego - zaburzenia czynności nerek, w tym odwodnienie – z monitorowaniem czynności nerek - zaburzenia czynności wątroby – z monitorowaniem czynności wątroby w trakcie leczenia

Antagoniści witaminy K: przy jednoczesnym stosowaniu zaleca się monitorowanie funkcji krzepnięcia. Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach i leki silnie lipofilne: poprzez zahamowanie przenośnika glikoproteiny P tokofersolan może zwiększać wchłanianie jelitowe innych towarzyszących witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K) lub silnie lipofilnych leków, takich jak steroidy, antybiotyki, leki przeciwhistaminowe, cyklosporyna, takrolimus. W związku z tym wskazane jest monitorowanie stężeń tych leków i ewentualna modyfikacja ich dawek.

Najczęstszym działaniem niepożądanym jest biegunka. Ze strony przewodu pokarmowego z częstością nieznaną – ból brzucha; niezbyt często ze strony skóry i tkanki podskórnej – łysienie, świąd, wysypka; niezbyt często zaburzenia ogólne – osłabienie, ból głowy; w badaniach diagnostycznych umiarkowanie często – nieprawidłowe stężenie sodu w surowicy, nieprawidłowe stężenie potasu w surowicy oraz podwyższone stężenie transaminaz.

Brak wystarczających danych dotyczących stosowania tokofersolanu u kobiet w ciąży. W badaniach na zwierzętach oceniających wpływ na przebieg ciąży, rozwój zarodka i płodu, przebieg porodu oraz rozwój pourodzeniowy nie stwierdzono dowodów bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego działania. Zalecana ostrożność przy stosowaniu w ciąży. Laktacja: brak danych o przenikaniu tokofersolanu do mleka ludzkiego; przenikanie do mleka nie było przedmiotem badań na zwierzętach. Decyzję o kontynuacji lub przerwaniu karmienia piersią albo leczenia należy podjąć po rozważeniu korzyści z karmienia dla dziecka oraz korzyści z leczenia dla matki. Płodność: brak dostępnych danych.

Nie wywiera wpływu lub wpływ nieistotny na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.

Prolek; aktywny metabolit – d-alfa-tokoferol. Tokofersolan (bursztynian d-alfa-tokoferylo-makrogolu 1000) jest prolekiem, którego aktywnym metabolitem jest d-alfa-tokoferol. Wchłanianie: w niskich stężeniach tworzy micele zwiększające wchłanianie niepolarnych lipidów, m.in. witamin rozpuszczalnych w tłuszczach; krytyczne stężenie micelarne niskie (0,04–0,06 mmol/l). Hydroliza zachodzi w świetle jelita. Po wychwycie przez komórki cząsteczki alfa-tokoferolu pojawiają się w chylomikronach w limfie, analogicznie do witaminy E z pożywienia; wychwyt komórkowy nie wymaga receptorów, białek wiążących, procesów metabolicznych ani pinocytozy. Alfa-tokoferol osiąga najwyższe stężenie kolejno w chylomikronach, następnie w VLDL, a ostatecznie w LDL i HDL. Dostępność biologiczna: u zdrowych ochotników po jednorazowej doustnej dawce wysycającej 1200 j.m. względna dostępność biologiczna wyższa (Frel = 1,01 ± 1,74), AUC0-t 0,383 ± 0,203 µM·h/mg, Cmax 0,013 ± 0,006, tmax 6,0 h (6,0–24,0), t1/2 29,7 h (16,0–59,5). U dzieci i młodzieży z przewlekłą żółtaczką cholestatyczną wchłanianie (maksymalny wzrost stężenia w surowicy oraz AUC) istotnie wyższe niż wzorcowej witaminy E rozpuszczalnej w wodzie. Dystrybucja: witamina E zlokalizowana głównie w błonach komórkowych, mitochondriach i mikrosomach, występuje powszechnie (erytrocyty, mózg, mięśnie, wątroba, płytki krwi); głównym rezerwuarem tkanka tłuszczowa. Eliminacja: witamina E wydalana głównie z żółcią (75%) i z kałem, w postaci wolnego tokoferolu oraz produktów utleniania. Niewielka część wydalana z moczem jako produkt sprzęgania z kwasem glukuronowym.