Urapidyl

Lek hipotensyjny; adrenolityk działający obwodowo, blokujący receptory alfa-adrenergiczne (ATC C02CA06). Mechanizm działania złożony – ośrodkowy i obwodowy. Obwodowo blokuje głównie postsynaptyczne receptory alfa-1, hamując zwężające naczynia działanie amin katecholowych; ośrodkowo moduluje aktywność ośrodków regulacji krążenia, zapobiegając odruchowemu pobudzeniu lub hamowaniu układu współczulnego. Regulacja ciśnienia i układu współczulnego zachodzi przez hamowanie aktywności receptorów α1-adrenergicznych oraz stymulację receptorów serotoninergicznych 5-HT1A. Efekt hemodynamiczny: obniżenie skurczowego i rozkurczowego ciśnienia tętniczego przez zmniejszenie oporu obwodowego, zwykle bez odruchowej tachykardii; tętno przeważnie pozostaje niezmienione, rzut minutowy serca nie ulega zmianie, może zwiększyć się w przypadku, gdy był zmniejszony w wyniku zwiększonego obciążenia następczego.

Stany nagłe w nadciśnieniu tętniczym, m.in. przełom nadciśnieniowy, ciężkie do bardzo ciężkich postacie nadciśnienia tętniczego oraz nadciśnienie oporne na leczenie. Kontrolowane obniżanie ciśnienia tętniczego u pacjentów z nadciśnieniem w trakcie i (lub) po zabiegu chirurgicznym. Stosowany u dorosłych.

Stany nagłe w przebiegu nadciśnienia tętniczego, np. przełom nadciśnieniowy, ciężkie i bardzo ciężkie postacie nadciśnienia tętniczego, nadciśnienie oporne na leczenie farmakologiczne. Wstrzyknięcie dożylne – 10–50 mg urapidylu należy powoli podawać dożylnie, monitorując jednocześnie ciśnienie krwi. Obniżenie ciśnienia występuje zwykle w ciągu 5 minut po wstrzyknięciu. W zależności od reakcji ciśnienia krwi można powtórzyć podanie 10–50 mg urapidylu. Infuzja dożylna lub wlew pompą infuzyjną – wykorzystywane w celu utrzymania ciśnienia uzyskanego po pojedynczym wstrzyknięciu. Zwykle 250 mg urapidylu dodawane do 500 ml zgodnego roztworu do infuzji. Przy używaniu pompy infuzyjnej do podania dawki podtrzymującej 20 ml roztworu (= 100 mg urapidylu) pobiera się do pompy i rozcieńcza do objętości 50 ml zgodnym roztworem do infuzji. Maksymalne stężenie urapidylu w roztworze do infuzji nie może być większe niż 4 mg/ml. Szybkość podawania: zależy od indywidualnych wartości ciśnienia pacjenta. Zalecana początkowa maksymalna szybkość podawania wynosi 2 mg/min. Stopień obniżenia ciśnienia krwi określa się na podstawie dawki podanej w ciągu pierwszych 15 minut; zamierzony poziom ciśnienia można następnie utrzymać przy znacznie mniejszych dawkach. Dawka podtrzymująca: średnio 9 mg/godz. – dotyczy to 250 mg urapidylu dodanego do 500 ml roztworu do infuzji, co odpowiada 1 mg = 44 krople = 2,2 ml. Kontrolowane obniżanie ciśnienia tętniczego w przypadku zwiększenia ciśnienia w trakcie i (lub) po zabiegu operacyjnym. Utrzymanie ciśnienia tętniczego na zamierzonym poziomie uzyskuje się przez zastosowanie po wstrzyknięciu ciągłej infuzji kroplowej lub infuzji z użyciem pompy infuzyjnej. Schemat: wstrzyknięcie dożylne 25 mg urapidylu, przy braku spadku ciśnienia krwi po 2 min utrzymanie ciśnienia na zamierzonym poziomie przez ciągłą infuzję – początkowo podawać do 6 mg urapidylu w ciągu 1–2 minut, następnie dawkę zmniejszyć. Sposób podania: podawany dożylnie i.v. jako wstrzyknięcie lub infuzja, pacjent powinien być w pozycji leżącej. Dawkę podaje się w postaci jednego lub kilku wstrzyknięć lub wolnej infuzji; wstrzyknięcia mogą być łączone następnie z wolnym wlewem. Czas leczenia: ze względu na bezpieczeństwo toksykologiczne okres leczenia do 7 dni jest bezpieczny; ogólnie leków podawanych parenteralnie nie powinno się podawać dłużej. Leczenie pozajelitowe może być powtórzone w przypadku ponownego wzrostu ciśnienia krwi. Możliwe jest równoległe zastosowanie leku doustnego o działaniu hipotensyjnym w trakcie leczenia pozajelitowego. Szczególne grupy: Zaburzenia czynności wątroby – może być konieczne zmniejszenie dawki. Zaburzenia czynności nerek – może być konieczne zmniejszenie dawki. Podeszły wiek – leki przeciwnadciśnieniowe muszą być podawane ze szczególną ostrożnością, początkowo w małych dawkach, ze względu na zmienioną wrażliwość tych pacjentów na leki z tej grupy. Dzieci i młodzież – nie ustalono skuteczności i bezpieczeństwa stosowania urapidylu podawanego dożylnie u dzieci i młodzieży w wieku od 0–18 lat; brak zaleceń dotyczących dawkowania.

Bezwzględne przeciwwskazania: - zwężenie cieśni aorty - przetoka tętniczo-żylna, z wyjątkiem nieczynnej hemodynamicznie przetoki do dializy - karmienie piersią Ostrożnie: - niewydolność serca spowodowana mechaniczną przeszkodą czynnościową, np. zwężeniem zastawki aortalnej lub mitralnej, zatorem tętnicy płucnej lub chorobą osierdzia - zaburzenia czynności wątroby - umiarkowane do ciężkich zaburzenia czynności nerek - podeszły wiek - jednoczesne stosowanie cymetydyny - dzieci, w tym poniżej 5 lat (brak badań w tej grupie) - ryzyko śródoperacyjnego zespołu wiotkiej tęczówki (IFIS) podczas operacji zaćmy jako możliwy efekt klasy alfa1-adrenolityków - wcześniejsze podanie innych leków przeciwnadciśnieniowych – konieczność odczekania na ich działanie i zmniejszenia dawki - ryzyko bradykardii lub zatrzymania akcji serca przy zbyt gwałtownym spadku ciśnienia

Nasilenie działania hipotensyjnego przy jednoczesnym stosowaniu antagonistów receptorów alfa-adrenergicznych, leków rozszerzających naczynia oraz innych leków hipotensyjnych, a także w stanach odwodnienia (biegunka, wymioty) i po spożyciu alkoholu. Baklofen: szczególna ostrożność, ponieważ baklofen może nasilać działanie hipotensyjne urapidylu. Cymetydyna: hamowanie metabolizmu urapidylu, mogące zwiększyć jego stężenie w surowicy o 15%, dlatego należy rozważyć zmniejszenie dawki. Ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z: imipraminą oraz lekami neuroleptycznymi (działanie przeciwnadciśnieniowe i ryzyko hipotonii ortostatycznej); kortykosteroidami (zmniejszenie działania przeciwnadciśnieniowego z powodu retencji sodu i wody). Inhibitory ACE: nie zaleca się jednoczesnego stosowania ze względu na brak wystarczających danych. Barbiturany: w dużych dawkach urapidyl może wydłużyć czas ich działania.

Większość działań niepożądanych wiąże się ze zbyt szybkim zmniejszeniem ciśnienia krwi; nawet podczas wolnej infuzji ustępują one w ciągu kilku minut, a decyzję o przerwaniu podawania podejmuje się zależnie od ciężkości objawu. Ogólnie substancja jest dobrze tolerowana, a działania niepożądane są przemijające i najczęstsze na początku terapii. Często: zawroty głowy, bóle głowy; nudności. Niezbyt często: kołatanie serca, tachykardia, bradykardia, uczucie ucisku lub ból za mostkiem (objawy podobne do dławicy piersiowej), duszność; spadek ciśnienia tętniczego spowodowany zmianą pozycji ciała (hipotonia ortostatyczna); wymioty; zmęczenie; nieregularna częstość pracy serca. Ponadto zaburzenia snu; biegunka, suchość w jamie ustnej; epizod nadmiernej potliwości. Rzadko: przekrwienie błony śluzowej nosa; reakcje alergiczne (świąd, zaczerwienienie skóry, wysypka); priapizm. Bardzo rzadko: niepokój; obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka; małopłytkowość. Bardzo rzadko obserwowano zmniejszenie liczby płytek krwi, jednak nie potwierdzono związku przyczynowo-skutkowego z leczeniem urapidylem – m.in. badaniami immunohematologicznymi. Częstość nieznana: zwiększona potrzeba oddawania moczu, nasilone nietrzymanie moczu.

Ciąża: dane dotyczące stosowania w ciąży są ograniczone lub brak ich całkowicie. W badaniach na zwierzętach wykazano szkodliwy wpływ na reprodukcję bez działania teratogennego. Toksyczność reprodukcyjną u zwierząt obserwowano podczas stosowania dawek większych niż maksymalna dawka zalecana dla ludzi. Ze względu na ograniczone badania, potencjalne ryzyko dla ludzi nie jest znane. Urapidyl przenika przez łożysko. Stosowanie w okresie ciąży jest przeciwwskazane, chyba że leczenie urapidylem jest wymagane ze względu na stan kliniczny kobiety. Kobiety w wieku rozrodczym: nie zaleca się stosowania u kobiet w wieku rozrodczym niestosujących skutecznej metody antykoncepcji. Laktacja: przeciwwskazany – nie wiadomo, czy urapidyl/metabolity przenikają do mleka ludzkiego. Nie można wykluczyć zagrożenia dla noworodków/dzieci. W okresie karmienia piersią stosowanie jest przeciwwskazane. Płodność: nie przeprowadzono badań klinicznych dotyczących wpływu na płodność kobiet i mężczyzn; badania wykazały, że urapidyl zaburza płodność u zwierząt, ale brak danych o wpływie na płodność u ludzi.

Możliwe upośledzenie zdolności prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, nawet przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami, wynikające z indywidualnej reakcji na substancję zależnej od pacjenta. Dotyczy zwłaszcza początku leczenia, zwiększenia dawki, zmiany na inny lek oraz jednoczesnego spożycia alkoholu.

Wchłanianie i biodostępność: po podaniu doustnym szybko wchłaniany, biodostępność 70–80%. Po podaniu doustnym urapidyl wchłania się szybko, z biodostępnością 70–80%. Dystrybucja: wiązanie z białkami osocza ludzkiego in vitro wynosi 80%. Względnie słabe wiązanie z białkami osocza może tłumaczyć brak dotychczas znanych interakcji z lekami o wysokim stopniu wiązania z białkami. Objętość dystrybucji wynosi 0,8 (0,6–1,2) l/kg. Przechodzi przez barierę krew-mózg i przenika przez łożysko. Metabolizm: metabolizowany głównie w wątrobie; głównym metabolitem jest urapidyl hydroksylowany w pozycji 4 pierścienia fenylowego, pozbawiony zauważalnego działania przeciwnadciśnieniowego. Metabolit O-demetylowany wykazuje aktywność biologiczną zbliżoną do urapidylu, lecz powstaje tylko w niewielkim stopniu. Eliminacja: urapidyl i jego metabolity są usuwane przez nerki w 50–70%, przy czym 15% dawki wydalane jest w postaci farmakologicznie czynnego urapidylu, a pozostała część w postaci metabolitów z kałem, głównie jako nie-hipotensyjny parahydroksylowany urapidyl. Okres półtrwania: w fazie dystrybucji ok. 35 minut. Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi ok. 4,7 godz. po podaniu doustnym w postaci kapsułek oraz ok. 2,7 godz. po podaniu dożylnym. Szczególne grupy: u pacjentów z zaawansowaną niewydolnością wątroby i (lub) nerek oraz u osób w podeszłym wieku objętość dystrybucji i klirens są zmniejszone, a okres półtrwania w fazie eliminacji wydłużony. Ostrożnie u osób w podeszłym wieku i z ciężką niewydolnością wątroby. Należy zachować ostrożność u pacjentów w podeszłym wieku oraz z ciężką niewydolnością wątroby.