Monografia substancji czynnej
Żelazo
Ferrum
Monografia
Pierwiastek niezbędny dla ustroju; konieczny do tworzenia hemoglobiny i dla procesów oksydacyjnych żywych tkanek, a jego niedobór prowadzi do upośledzenia erytropoezy i niedokrwistości. Ustrojowa pula żelaza wynosi ok. 4 g, głównie w postaci hemoglobiny. Postać dożylna – karboksymaltoza żelazowa: związek żelaza trójwartościowego do podania parenteralnego, kod ATC B03AC; roztwór koloidalny kompleksu jonu żelazowego z karboksymaltozą. Kompleks uwalnia w sposób kontrolowany żelazo dostępne dla białek transportujących żelazo (transferyny) i białek magazynujących żelazo (ferrytyny). Efektem jest zwiększenie liczby retykulocytów, stężenia ferrytyny w surowicy oraz wysycenia transferyny żelazem (TSAT) do poziomu mieszczącego się w zakresie wartości prawidłowych. Postać doustna – maltol żelaza(III): związek żelaza trójwartościowego do podania doustnego, kod ATC B03AB10; zawiera żelazo w postaci stabilnego żelaza trójwartościowego związanego kompleksowo z trzema ligandami maltolowymi. Struktura kompleksu umożliwia kontrolowane dostarczenie możliwego do wykorzystania żelaza, wychwytywanego przez ścianę jelita i przekazywanego białkom transportującym i przechowującym żelazo (odpowiednio transferynie i ferrytynie). Kompleks dysocjuje podczas wchłaniania z przewodu pokarmowego, wobec czego kompleks jako taki nie trafia do krążenia systemowego. Postać doustna wiążąca fosforany – cukrożelazowy tlenowodorotlenek: kod ATC V03AE05; składa się z polinuklearnego tlenowodorotlenku żelaza(III) (pn-FeOOH), sacharozy i skrobi. Wiązanie fosforanów następuje na drodze wymiany ligandów pomiędzy grupami hydroksylowymi i (lub) wodą a jonami fosforanowymi w całym fizjologicznym zakresie wartości pH w przewodzie pokarmowym. Stężenie fosforu w surowicy zmniejsza się w wyniku zmniejszenia wchłaniania fosforanu z diety.
Leczenie niedoboru żelaza: gdy doustne produkty żelaza nie są skuteczne, gdy nie można ich stosować lub gdy istnieje kliniczna potrzeba szybkiego dostarczenia żelaza; rozpoznanie niedoboru żelaza musi zostać potwierdzone na podstawie wyników badań laboratoryjnych. Postać doustna: leczenie niedoboru żelaza u dorosłych i młodzieży w wieku od 12 lat. Regulacja stężenia fosforu w surowicy: u dorosłych pacjentów z przewlekłą chorobą nerek (PChN) poddawanych hemodializie (HD) lub dializie otrzewnowej (DO); u dzieci w wieku 2 lat i starszych z PChN w stadiach 4–5 (współczynnik filtracji kłębuszkowej < 30 ml/min/1,73 m²) lub z PChN poddawanych dializie. Stosowany w ramach wielolekowego schematu terapeutycznego, mogącego obejmować suplementy wapnia, 1,25-dihydroksywitaminę D3 lub jeden z jej analogów bądź leki kalcymimetyczne w celu powstrzymania rozwoju osteodystrofii nerkowej.
Postać dożylna (karboksymaltoza żelazowa): stosowana w uzupełnianiu niedoboru żelaza. Indywidualne zapotrzebowanie na żelazo ustala się na podstawie masy ciała pacjenta oraz stężenia hemoglobiny (Hb). Do uzupełnienia całkowitego zapotrzebowania na żelazo mogą być wymagane 2 dawki. Dorośli i młodzież ≥14 lat: w pojedynczym podaniu nie przekraczać 15 mg żelaza na kilogram masy ciała (wstrzyknięcie dożylne) lub 20 mg żelaza na kilogram masy ciała (infuzja dożylna); ani 1000 mg żelaza. Maksymalna zalecana skumulowana dawka wynosi 1000 mg żelaza na tydzień. Jeśli całkowite zapotrzebowanie jest większe, dodatkową dawkę podać w odstępie minimum 7 dni od pierwszej dawki. Dzieci i młodzież 1–13 lat: w pojedynczym podaniu nie przekraczać 15 mg żelaza na kilogram masy ciała ani 750 mg żelaza; maksymalna skumulowana dawka 750 mg żelaza na tydzień. Przy większym zapotrzebowaniu dodatkowa dawka w odstępie minimum 7 dni od pierwszej. Nie badano skuteczności i bezpieczeństwa u dzieci poniżej 1 roku życia – nie zaleca się stosowania w tej grupie wiekowej. Przewlekła choroba nerek wymagająca hemodializy: u dorosłych i młodzieży ≥14 lat z przewlekłą chorobą nerek wymagającą hemodializy nie przekraczać pojedynczej maksymalnej dawki dobowej 200 mg żelaza. U dzieci 1–13 lat z przewlekłą chorobą nerek wymagającą hemodializy nie badano stosowania i nie zaleca się jego stosowania. Ocena po leczeniu: ponowną ocenę stężenia Hb przeprowadzić nie wcześniej niż 4 tygodnie od ostatniego podania, aby zapewnić czas na erytropoezę i wykorzystanie żelaza. Przy dalszej potrzebie uzupełniania – ponownie obliczyć zapotrzebowanie. Droga podania: wyłącznie dożylnie – we wstrzyknięciu, w infuzji lub podczas hemodializy w postaci nierozcieńczonej, bezpośrednio przez linię żylną prowadzącą do dializatora. Nie wolno podawać podskórnie ani domięśniowo. Wstrzyknięcie dożylne: podanie w postaci nierozcieńczonej dyspersji. Szybkość: 2–4 mL (100–200 mg) – brak minimalnego zalecanego czasu; >4–10 mL (200–500 mg) – 100 mg żelaza/minutę; 10–20 mL (500–1000 mg) – 15 minut. Infuzja dożylna: produkt musi zostać rozcieńczony wyłącznie jałowym 0,9% roztworem chlorku sodu. Nie rozcieńczać do stężeń mniejszych niż 2 mg żelaza/mL. Czas wlewu: 2–4 mL (100–200 mg) w maks. 50 mL – brak minimalnego zalecanego czasu; >4–10 mL (200–500 mg) w maks. 100 mL – 6 minut. Obserwacja: pacjenta obserwować w celu wykrycia działań niepożądanych przez co najmniej 30 minut po każdym podaniu. Postać doustna – cukrożelazowy tlenowodorotlenek (kontrola stężenia fosforu w surowicy): dostępna jako tabletki do rozgryzania i żucia (500 mg żelaza) do stosowania u osób dorosłych i dzieci w wieku 6 lat i starszych. Dawki początkowe u dzieci: dobowa dawka początkowa 125 mg lub 250 mg, maksymalna dawka dobowa 1250 mg; ≥2 lat – 375 mg, maksymalnie 2500 mg dobowo. Zmieniając preparat, należy użyć tej samej zalecanej dawki. Nie określono bezpieczeństwa ani skuteczności u dzieci poniżej 2 lat – dane niedostępne. Podanie doustne: całkowitą dawkę dobową podzielić pomiędzy główne posiłki dnia, tj. posiłki o największej zawartości fosforanów. Jeśli liczby dawek nie można równo podzielić przez liczbę posiłków, pozostałą część przyjąć z jednym lub dwoma głównymi posiłkami. Postać doustna – kompleks żelaza z maltolem (niedobór żelaza): dorośli i młodzież od 12 lat – 1 kapsułka dwa razy na dobę, rano i wieczorem, na pusty żołądek. Kapsułki przyjmować w całości na pusty żołądek (popijając połową szklanki wody), gdyż wchłanianie żelaza zmniejsza się, gdy przyjmuje się je z pokarmem. Czas leczenia zależy od stopnia nasilenia niedoboru żelaza, ale na ogół potrzebne jest co najmniej 12 tygodni. Zaleca się kontynuowanie leczenia tak długo, jak konieczne do uzupełnienia zasobów żelaza, na podstawie wyników badania krwi. Nie ma potrzeby modyfikacji dawki u osób w podeszłym wieku ani z zaburzeniami czynności nerek (eGFR ≥ 15 ml/min/1,73 m2).
Bezwzględne przeciwwskazania: - ciężka nadwrażliwość na inne pozajelitowe produkty zawierające żelazo - niedokrwistość niezwiązana z niedoborem żelaza, np. mikrocytarna - przeciążenie żelazem lub zaburzenia przyswajania żelaza - hemochromatoza i inne zaburzenia akumulacji żelaza - pacjenci otrzymujący wielokrotne przetoczenia krwi - wrodzona nietolerancja fruktozy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedobór sacharazy-izomaltazy - dziedziczna nietolerancja galaktozy, brak laktazy lub zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy Ostrożnie: - rozpoznane alergie, w tym alergie na leki, ciężka astma, wyprysk lub inna alergia atopowa w wywiadzie - choroby immunologiczne lub zapalne, np. toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów - ostre lub przewlekłe zakażenia, astma oskrzelowa, wyprysk i alergie atopowe - aktualna bakteriemia (zaleca się przerwanie leczenia) - wielokrotne duże dawki lub długotrwałe leczenie oraz czynniki ryzyka hipofosfatemii - zaburzenia czynności wątroby (wyłącznie po starannej ocenie korzyści i ryzyka) - zaburzenia czynności wątroby z przeciążeniem żelazem jako czynnikiem wywołującym, zwłaszcza porfiria skórna późna - przewlekła choroba nerek wymagająca hemodializy przy dawkach pojedynczych żelaza większych niż 200 mg - niedawno przebyte zapalenie otrzewnej, ciężkie zaburzenia żołądka lub wątroby oraz stan po dużych zabiegach chirurgicznych w obrębie przewodu pokarmowego - nasilenie choroby zapalnej jelit oraz chorzy na ChZJ z hemoglobiną <9,5 g/dl - cukrzyca (zawartość węglowodanów w postaci doustnej)
Żelazo doustne wchłania się słabo, a pokarm dodatkowo upośledza jego wchłanianie. Związki wapnia i magnezu, w tym leki zobojętniające i suplementy mineralne, a także wodorowęglany, węglany, szczawiany i fosforany, mogą upośledzać wchłanianie żelaza przez tworzenie nierozpuszczalnych kompleksów; sole cynku również zmniejszają jego wchłanianie. Przy jednoczesnym podaniu doustnym soli wapnia i magnezu zaleca się zachowanie odstępu co najmniej 2 godzin. Równoczesne przyjmowanie doustne żelaza i tetracyklin zmniejsza wchłanianie obu substancji; przy konieczności takiego leczenia należy zachować odstęp ok. 2–3 godzin. Analogiczny odstęp zaleca się, gdy suplement żelaza jest potrzebny u pacjentów otrzymujących trientynę. Żelazo jest chelatowane przez kwas acetohydroksamowy, co zmniejsza wchłanianie obu. Nie należy podawać żelaza z dimerkaprolem ze względu na możliwość powstawania toksycznych kompleksów – łączne stosowanie ma działanie nefrotoksyczne. Jednoczesne podanie chloramfenikolu opóźnia klirens żelaza z osocza oraz jego wbudowywanie do krwinek czerwonych i zakłóca erytropoezę – odpowiedź na żelazo może być opóźniona u chorych otrzymujących chloramfenikol układowo. Niektóre substancje, m.in. kwas askorbowy i kwas cytrynowy, mogą natomiast zwiększać wchłanianie żelaza. Doustne żelazo zmniejsza wchłanianie i biodostępność innych leków. Dotyczy to cefdiniru, bisfosfonianów, entakaponu, fluorochinolonów, lewodopy, metylodopy, mykofenolanu mofetylu i penicylaminy; sole żelaza mogą też zmniejszać skuteczność lewotyroksyny. Wśród fluorochinolonów wymienia się cyprofloksacynę, lewofloksacynę, moksyfloksacynę, norfloksacynę i ofloksacynę. Leki te należy podawać w odstępie co najmniej 2 godzin od żelaza. Jednoczesne stosowanie z metylodopą może hamować jej działanie obniżające ciśnienie tętnicze. Nie należy łączyć doustnej i pozajelitowej terapii żelazem. Jednoczesne przyjmowanie żelaza doustnego i dożylne podanie soli żelaza może prowadzić do obniżenia ciśnienia tętniczego, a nawet omdlenia, w wyniku szybkiego uwolnienia żelaza wskutek wysycenia transferryny przez żelazo podane dożylnie. Wchłanianie żelaza doustnego jest zmniejszone przy równoczesnym stosowaniu żelaza pozajelitowego, dlatego w razie potrzeby leczenia doustnego nie należy go rozpoczynać przed upływem co najmniej 5 dni od ostatniego podania pozajelitowego. Dane dotyczące interakcji diagnostycznych: w badaniach in vitro sole żelaza (siarczan żelaza(II)) dawały fałszywie dodatni wynik testu Hemoccult na krew utajoną w kale, czego jednak nie obserwowano in vivo u osób otrzymujących żelazo doustnie.
Doustne sole żelaza działają ściągająco na przewód pokarmowy: ściągające działanie doustnych postaci żelaza bywa przyczyną podrażnienia przewodu pokarmowego i bólu brzucha z nudnościami i wymiotami, przy czym te działania drażniące zależą raczej od ilości przyjętego żelaza elementarnego niż od rodzaju związku. Inne objawy żołądkowo-jelitowe obejmują biegunkę albo zaparcia. Płynne postacie zawierające sole żelaza mogą powodować przebarwienie zębów, a stolec u przyjmujących żelazo bywa zabarwiony na czarno. Objawy ze strony przewodu pokarmowego dominują w profilu doustnych postaci żelaza. Najczęściej zgłaszano objawy ze strony przewodu pokarmowego – bóle brzucha, wzdęcia, zaparcia, dyskomfort lub napięcie w obrębie jamy brzusznej oraz biegunkę, w większości o nasileniu łagodnym do umiarkowanego. W nasileniu ciężkim opisywano bóle brzucha, zaparcia i biegunkę. Częstość wg klasyfikacji układowo-narządowej (postać doustna): - Często: bóle brzucha (w tym w nadbrzuszu), wzdęcia, zaparcia, dyskomfort/napięcie w obrębie jamy brzusznej, biegunka, zmiana zabarwienia stolca, nudności. - Niezbyt często: ból głowy; nadmierny wzrost bakterii w jelicie cienkim, wymioty; trądzik, rumień; sztywność stawów, ból kończyn; uczucie pragnienia; zwiększona aktywność fosfatazy zasadowej we krwi, podwyższona tyreotropina we krwi, zwiększona aktywność gamma-glutamylotransferazy. Dla postaci wiążącej fosforany profil zdominowany jest przez zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Najczęstszymi działaniami były biegunka oraz zmiana barwy stolca (bardzo często). Większość tych zaburzeń żołądkowo-jelitowych występowała na początku leczenia i ulegała złagodzeniu w trakcie kontynuowania dawkowania. Biegunka wystąpiła u 11,6% pacjentów, a w trwających 55 tygodni badaniach długookresowych miała charakter przejściowy, występowała we wczesnym okresie po rozpoczęciu leczenia i prowadziła do odstawienia leku u 3,1% pacjentów. Częstość wg klasyfikacji układowo-narządowej (postać wiążąca fosforany): - Bardzo często: biegunka, zmiana barwy stolca. - Często: hiperkalcemia, hipokalcemia; ból głowy; duszność; nudności, zaparcie, wymioty, niestrawność, ból brzucha, wzdęcia, zabarwienie zębów; świąd, wysypka; nieprawidłowe odczuwanie smaku produktu. - Niezbyt często: rozdęcie brzucha, zapalenie żołądka, uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej, utrudnione przełykanie (dysfagia), refluks żołądkowo-przełykowy, zabarwienie języka; zmęczenie. W postaci do wstrzykiwań/infuzji profil obejmuje reakcje nadwrażliwości i zaburzenia gospodarki fosforanowej. Najczęściej zgłaszanym działaniem były nudności (u 3,2% uczestników), a następnie reakcje w miejscu wstrzyknięcia/infuzji, hipofosfatemia, ból głowy, uderzenia gorąca, zawroty głowy i nadciśnienie tętnicze. Najcięższymi działaniami są reakcje anafilaktyczne (występujące rzadko); zgłaszano przypadki zgonów. Częstość wg klasyfikacji układowo-narządowej (postać do wstrzykiwań/infuzji): - Często: hipofosfatemia; ból głowy, zawroty głowy; uderzenia gorąca, nadciśnienie tętnicze; nudności; reakcje w miejscu wstrzyknięcia/infuzji. - Niezbyt często: nadwrażliwość; zaburzenia smaku, parestezje; tachykardia; niedociśnienie tętnicze; duszność; wymioty, dyspepsja, ból brzucha, zaparcia, biegunka; świąd, pokrzywka, rumień, wysypka; ból mięśni, ból pleców, ból stawów, ból kończyn, skurcze mięśni; gorączka, zmęczenie, ból w klatce piersiowej, obrzęki obwodowe, dreszcze, złe samopoczucie; zwiększenie aktywności aminotransferazy alaninowej, aminotransferazy asparaginianowej, gamma-glutamylotranspeptydazy, dehydrogenazy mleczanowej oraz fosfatazy alkalicznej we krwi. - Rzadko: reakcje anafilaktyczne; uczucie lęku; zapalenie żył, omdlenie, stan przedomdleniowy; skurcz oskrzeli; wzdęcia; obrzęk naczynioruchowy, bladość powłok skórnych, przebarwienia skórne w miejscach odległych od miejsca wstrzyknięcia; objawy grypopodobne (mogące wystąpić w ciągu kilku godzin do kilku dni). - Częstość nieznana, zgłaszane wyłącznie po dopuszczeniu do obrotu i oszacowane jako rzadkie: utrata przytomności; zespół Kounisa; obrzęk twarzy; osteomalacja hipofosfatemiczna. Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży w wieku od 1 do 17 lat jest porównywalny z profilem u osób dorosłych; produkt otrzymało 110 pacjentów pediatrycznych w 7 badaniach klinicznych i nie zgłoszono żadnych ciężkich działań niepożądanych. Żelazo podawane pozajelitowo wiąże się z ryzykiem przeładowania organizmu żelazem. Ponieważ wchłonięte żelazo jest zatrzymywane przez organizm, przeładowanie żelazem ze wzmożonym gromadzeniem go w tkankach (hemosyderoza) może wystąpić w wyniku nadmiernego lub błędnego leczenia, zwłaszcza pozajelitowego. Doustne leczenie żelazem zaostrzało protoporfirię erytropoetyczną u 4 pacjentów, a żelazo dożylne wywołało porfirię skórną późną u jednego pacjenta poddawanego hemodializie.
Dane u ludzi ograniczone lub niepełne w zależności od postaci. Dla żelaza podawanego pozajelitowo (dożylnie): istnieją ograniczone dane u kobiet w ciąży; przed zastosowaniem konieczna staranna ocena stosunku korzyści do ryzyka; nie stosować w ciąży, jeśli nie jest to zdecydowanie konieczne. Niedobór żelaza w pierwszym trymestrze można w wielu przypadkach leczyć doustnymi produktami żelaza, a leczenie postacią pozajelitową należy ograniczyć do drugiego lub trzeciego trymestru, gdy spodziewane korzyści przewyższają potencjalne ryzyko dla matki i płodu. Po pozajelitowym podaniu żelaza może wystąpić bradykardia płodu – zwykle przemijająca, wynikająca z reakcji nadwrażliwości u matki; podczas dożylnego podawania w ciąży konieczna uważna obserwacja płodu. W badaniach na zwierzętach żelazo uwalniane z tej postaci przenika przez barierę łożyskową, a jego stosowanie w ciąży może wpływać na rozwój kośćca w okresie płodowym. Dla doustnej postaci żelaza(III) (kompleks żelazo-maltol): umiarkowana ilość danych nie wskazuje na wady rozwojowe ani toksyczny wpływ na płód/noworodka, a ogólnoustrojowe narażenie na nienaruszony kompleks żelazo-maltol jest nieistotne. W razie potrzeby można rozważyć stosowanie w okresie ciąży. Dla cukrożelazowego tlenowodorotlenku (doustny środek wiążący fosforany): brak danych klinicznych dotyczących stosowania u kobiet w ciąży. Badania toksycznego wpływu na reprodukcję i rozwój u zwierząt nie wykazały szkodliwego wpływu na przebieg ciąży, rozwój zarodka lub płodu, poród ani rozwój pourodzeniowy; stosowanie w ciąży dopuszczalne wyłącznie w razie wyraźnej potrzeby po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka. Laktacja: ograniczone – przenikanie żelaza z postaci pozajelitowej do mleka kobiecego jest nieistotne (≤1%), a wg ograniczonych danych zagrożenie dla dziecka karmionego piersią jest mało prawdopodobne. Dla doustnego żelaza(III) nie wykazano wpływu na noworodki/niemowlęta karmione przez leczone matki; maltol żelaza(III) nie jest dostępny w krążeniu systemowym, więc prawdopodobnie nie przenika do mleka – stosowanie podczas karmienia dopuszczalne, jeśli uzasadnione klinicznie. Dla cukrożelazowego tlenowodorotlenku brak danych klinicznych u kobiet karmiących, ale wobec minimalnego wchłaniania żelaza przenikanie do mleka jest mało prawdopodobne; decyzję o kontynuacji karmienia lub leczenia należy podjąć po rozważeniu korzyści dla dziecka i dla matki. Płodność: brak danych dotyczących wpływu na płodność u ludzi. Brak danych dotyczących wpływu na płodność u ludzi; w badaniach na zwierzętach nie wykazano wpływu na płodność. Dla cukrożelazowego tlenowodorotlenku brak danych o wpływie na płodność u ludzi, a w badaniach na zwierzętach nie stwierdzono niekorzystnego wpływu na parzenie, płodność ani parametry potomstwa. Dla maltolu żelaza(III) brak danych o wpływie na płodność człowieka; wpływu nie przewiduje się z uwagi na nieistotną ekspozycję ogólnoustrojową.
Brak lub nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Wchłanianie po podaniu doustnym nieregularne i niepełne; główne miejsca wchłaniania to dwunastnica i jelito czcze. Wchłanianie wspomagane wydzielaniem kwasu żołądkowego oraz niektórymi kwasami pokarmowymi (np. kwasem askorbowym), łatwiejsze gdy żelazo w postaci dwuwartościowej lub jako część kompleksu hemowego; zwiększone w niedoborze żelaza i na czczo, zmniejszone przy przeładowaniu zapasów. Zwykle wchłania się tylko ok. 5–15% żelaza spożytego z pokarmem. Dystrybucja i transport: większość wchłoniętego żelaza wiąże się z transferyną i jest transportowana do szpiku kostnego, gdzie wbudowywana w hemoglobinę; pozostała część w postaci zapasowej – ferrytyny lub hemosyderyny, jako mioglobina, w mniejszych ilościach w enzymach hemowych lub w osoczu związana z transferyną. Eliminacja: wydalane tylko bardzo małe ilości, gdyż większość uwolnionego po rozpadzie hemoglobiny żelaza jest ponownie wykorzystywana; brak mechanizmu wydalania nadmiaru żelaza – stąd ryzyko przeładowania przy nadmiernej terapii lub powtarzanych przetoczeniach. Poza krwawieniem żelazo tracone głównie z kałem, moczem, przez skórę i pot (strata bardzo mała), a także w małych ilościach z mlekiem i krwią miesiączkową. Postać dożylna (karboksymaltoza żelazowa): 59Fe i 52Fe szybko eliminowane z krwi, przekazywane do szpiku kostnego, następnie gromadzone w wątrobie i śledzionie. Po pojedynczej dawce zawierającej 100–1000 mg żelaza maksymalne całkowite stężenie żelaza w surowicy uzyskiwano po 15 minutach do 1,21 godziny. Objętość kompartmentu centralnego ściśle związana z objętością osocza (ok. 3 l). Po wstrzyknięciu lub wlewie dożylnym szybka eliminacja żelaza z osocza; okres półtrwania końcowej fazy eliminacji 7–12 godzin, średni czas obecności w organizmie 11–18 godzin, przez nerki wydalane jedynie ilości śladowe. U dzieci i młodzieży farmakokinetyka zbliżona do dorosłych; żelazo w surowicy wzrastało proporcjonalnie do dawki; po pojedynczej dawce 15 mg/kg mc. (maks. 750 mg) średnie maksymalne stężenie żelaza całkowitego 310 µg/mL po 1,12 godziny, końcowy okres półtrwania 9,8 godziny, objętość dystrybucji 0,42–3,14 l. Ekspozycja ogólnoustrojowa (AUC0–72h) u dzieci i młodzieży niższa niż u dorosłych. Postać doustna wiążąca fosforany (polinuklearny tlenowodorotlenek żelaza(III), pn-FeOOH): działanie polega na wiązaniu fosforanu w przewodzie pokarmowym, stąd stężenie w surowicy nie ma znaczenia dla skuteczności. Składnik czynny praktycznie nierozpuszczalny i niewchłanialny, jednak z jego powierzchni mogą być uwalniane i wchłaniane produkty degradacji – mononuklearne związki żelaza. W badaniach nieklinicznych u zwierząt (szczury, psy) wchłanianie ogólnoustrojowe bardzo niskie (≤1% podanej dawki). Oczekuje się, że u ludzi wchłonięte żelazo będzie rozprowadzane do wątroby, śledziony i szpiku kostnego oraz wbudowywane do krwinek czerwonych. Sama pn-FeOOH nie jest metabolizowana; z jej powierzchni uwalniane i wchłaniane produkty degradacji (mononuklearne związki żelaza), a wchłanianie ogólnoustrojowe żelaza małe. W badaniach na zwierzętach żelazo znakowane Fe59 odzyskiwano w stolcu, nie stwierdzano go w moczu. Postać doustna maltolu żelaza(III): maksymalne stężenia maltolu i glukuronidu maltolu osiągane po 1–1,5 godziny po podaniu doustnym; ekspozycja na glukuronid maltolu wzrastała proporcjonalnie do dawki (30–90 mg dwa razy na dobę), bez istotnego gromadzenia po 7 dniach. Badania niekliniczne wykazały, że maltol jest metabolizowany przez UGT1A6 i przez siarczanowanie. Nie wiadomo, czy leki hamujące enzymy UGT mogą zwiększać stężenie maltolu. Maltol ulega szybkiemu metabolizmowi do glukuronidu maltolu. Z całej ilości przyjętego doustnie maltolu średnio 39,8–60% wydalane w postaci glukuronidu maltolu. W stanie stacjonarnym okres półtrwania maltolu 0,7 godziny, a maltol szybko metabolizowany do glukuronidu maltolu. Szczytowe wysycenie transferyny (TSAT) i całkowite stężenie żelaza w surowicy osiągane po 1,5–3 godzinach po podaniu doustnym. Posiłek wysokotłuszczowy i wysokokaloryczny przed przyjęciem obniżał Cmax i AUClast oraz wydłużał Tmax dla żelaza w surowicy – pokarm wpływa na wchłanianie i całkowitą ekspozycję żelaza.
Informacje przedstawione w monografii substancji zostały opracowane na podstawie wybranych Charakterystyk Produktów Leczniczych (ChPL) leków zawierających tę substancję. Aktualna ChPL danego preparatu pozostaje zawsze ostatecznym i wiążącym źródłem informacji o leku.