Bimatoprost

Analog prostaglandyn; syntetyczny prostamid o budowie zbliżonej do prostaglandyny F2α, który nie działa poprzez żaden ze znanych receptorów prostaglandyn. Wybiórczo naśladuje działanie substancji biosyntetycznych zwanych prostamidami, których struktury receptora dotychczas nie określono. Silny środek obniżający ciśnienie w gałce ocznej. Obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe poprzez zwiększanie odpływu cieczy wodnistej oka przez siatkę włókien kolagenowych w kącie przesączania oraz nasilanie odpływu drogą naczyniówkowo-twardówkową. Obniżanie ciśnienia wewnątrzgałkowego rozpoczyna się po ok. 4 h od pierwszego podania, maksymalne działanie osiągane jest w ciągu ok. 8–12 h, a efekt utrzymuje się przez co najmniej 24 h.

Obniżanie podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego u osób dorosłych w przewlekłej jaskrze otwartego kąta i nadciśnieniu wewnątrzgałkowym; w monoterapii lub jako leczenie wspomagające podczas stosowania leków beta-adrenolitycznych.

Podanie do oka. Zalecana dawka to jedna kropla do zmienionego chorobowo oka (oczu) raz na dobę, wieczorem; nie należy przekraczać dawki raz na dobę, gdyż częstsze podawanie może zmniejszać działanie obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe. Dzieci i młodzież: nie określono bezpieczeństwa ani skuteczności u dzieci i młodzieży w wieku od 0 do 18 lat. Zaburzenia czynności nerek i wątroby: nie badano stosowania u pacjentów z zaburzeniem czynności nerek lub z zaburzeniami czynności wątroby o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, dlatego u tych pacjentów należy stosować ostrożnie. U pacjentów ze stwierdzoną w wywiadzie łagodną chorobą wątroby lub wyjściowo nieprawidłowymi wartościami AlAT, AspAT i (lub) bilirubiny w ciągu 24 miesięcy nie stwierdzono niepożądanego wpływu bimatoprostu 0,3 mg/ml na czynność wątroby. Postać żelu do oczu: nie badano stosowania u osób noszących soczewki kontaktowe, dlatego przed podaniem żelu soczewki należy zdjąć; można je ponownie założyć po upływie 15 minut. Skuteczniejsze wchłanianie miejscowe i mniejsze wchłanianie ogólnoustrojowe: wchłanianie ogólnoustrojowe jest zmniejszone przy uciśnięciu kanału nosowo-łzowego lub zamknięciu powiek na 2 minuty, co może zmniejszać ogólnoustrojowe działania niepożądane i nasilać działanie miejscowe. Jednoczesne stosowanie innych leków okulistycznych do stosowania miejscowego: należy zachować odstęp co najmniej pięciu minut pomiędzy podaniem kolejnych produktów, a maści do oczu stosować na końcu. W postaci żelu do oczu: inne leki okulistyczne należy podać co najmniej 15 minut wcześniej, a bimatoprost zakroplić jako ostatni.

Bezwzględne przeciwwskazania: - podejrzewana w przeszłości reakcja niepożądana na chlorek benzalkonium wymagająca przerwania stosowania Ostrożnie: - periorbitopatia po zastosowaniu analogu prostaglandyn oraz wzmożona pigmentacja tęczówki, częściowo o trwałym charakterze, mogące prowadzić do zaburzeń pola widzenia i asymetrii wyglądu oczu przy leczeniu jednego oka - torbielowaty obrzęk plamki - ryzyko wzrostu włosów w miejscach częstego kontaktu roztworu ze skórą - POChP, astma lub upośledzenie czynności układu oddechowego z innych przyczyn - blok serca cięższy niż pierwszego stopnia lub niewyrównana zastoinowa niewydolność serca - skłonność do wolnego tętna lub niskiego ciśnienia tętniczego - jednoczesne stosowanie innych analogów prostaglandyn, gdyż częstsza niż raz na dobę ekspozycja może osłabiać działanie obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe - zespół suchego oka, możliwe uszkodzenie rogówki lub stosowanie kropli zawierających chlorek benzalkonium, ze względu na ryzyko keratopatii punktowatej i toksycznej keratopatii wrzodziejącej przy większym stężeniu środka konserwującego - ryzyko bakteryjnego zapalenia rogówki, zwłaszcza u pacjentów z uszkodzeniem powierzchni nabłonka rogówki - stosowanie miękkich soczewek kontaktowych, które należy wyjąć przed zakropleniem i założyć po 15 minutach ze względu na wchłanianie chlorku benzalkonium, podrażnienie i odbarwienie soczewek

Nie prowadzono formalnych badań interakcji. Wchłanianie układowe po podaniu do worka spojówkowego jest znikome (stężenia poniżej 0,2 ng/ml), dlatego nie przewiduje się interakcji układowych u ludzi. Metabolizm zachodzi z udziałem wielu enzymów na drodze różnych przemian, a w badaniach przedklinicznych nie stwierdzono wpływu na wątrobowe enzymy metabolizujące leki. Zgodność z miejscowymi lekami okulistycznymi: w badaniach klinicznych stosowany łącznie z różnymi okulistycznymi lekami blokującymi receptory beta-adrenergiczne bez oznak interakcji. Skojarzenia z lekami przeciwjaskrowymi innymi niż miejscowe beta-adrenolityki nie badano we wspomagającej terapii przeciwjaskrowej. Analogi prostaglandyn: możliwe osłabienie działania obniżającego ciśnienie wewnątrzgałkowe analogów prostaglandyn u pacjentów z jaskrą lub nadciśnieniem wewnątrzgałkowym w razie jednoczesnego stosowania innych analogów prostaglandyn.

Dotyczą głównie oka, mają zwykle nasilenie łagodne do umiarkowanego, a żaden przypadek nie jest ciężki. Najczęstsze jest przekrwienie spojówek, zwykle o zmianach niezapalnych, o śladowym lub niewielkim nasileniu. Zaburzenia oka. Bardzo często: przekrwienie spojówek oraz periorbitopatia po zastosowaniu analogu prostaglandyn; często: punktowate zapalenie rogówki, podrażnienie oka, świąd oka, wzrost rzęs, ból oka, zaczerwienienie powiek, świąd powiek; niezbyt często: astenopia, zaburzenia ostrości wzroku, choroby spojówek, obrzęk spojówek, hiperpigmentacja tęczówki, wypadanie brwi i rzęs, obrzęk powiek; częstość nieznana: pigmentacja skóry powiek, obrzęk plamki, uczucie suchości oka, wysięk z oka, obrzęk oka, uczucie obecności ciała obcego w oku, nasilone łzawienie, dyskomfort w oku, światłowstręt. Dodatkowo przy stężeniu 0,3 mg/ml niezbyt często: krwawienie do siatkówki, zapalenie naczyniówki, torbielowaty obrzęk plamki, zapalenie tęczówki, skurcz powiek, retrakcja powieki, rumień okołooczodołowy; a często: nadżerka rogówki, uczucie pieczenia w oku, alergiczne zapalenie spojówek, zapalenie brzegów powiek, pogorszenie ostrości widzenia, astenopia, obrzęk spojówki, uczucie obecności ciała obcego, uczucie suchości oka, ból oka, światłowstręt, łzawienie, wydzielina z oka, zaburzenia wzroku/nieostre widzenie, wzmożona pigmentacja tęczówki, ściemnienie rzęs. Odnotowano również, jako często, nieinfekcyjne zapalenie spojówek, a niezbyt często parestezje oka. Zaburzenia układu nerwowego. Niezbyt często ból głowy, częstość nieznana zawroty głowy. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej. Często: hiperpigmentacja skóry oraz nadmierny wzrost włosów; niezbyt często: suchość skóry, strupowate stwardnienia na brzegach powiek, świąd; częstość nieznana: przebarwienie skóry wokół oka. Przy stężeniu 0,3 mg/ml niezbyt często hirsutyzm. Zaburzenia naczyniowe. Nadciśnienie tętnicze, o częstości nieznanej. Zaburzenia układu oddechowego. Częstość nieznana: astma, zaostrzenie astmy, zaostrzenie POChP oraz duszności. Zaburzenia żołądka i jelit. Niezbyt często nudności. Zaburzenia ogólne. Często podrażnienie w miejscu zakropienia, niezbyt często astenia. Zaburzenia układu immunologicznego. Częstość nieznana: reakcja nadwrażliwości obejmująca objawy przedmiotowe i podmiotowe uczulenia oka i alergicznego zapalenia skóry. Badania diagnostyczne. Często nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych. Charakterystyka wybranych działań. Periorbitopatia po zastosowaniu analogu prostaglandyn: analogi prostaglandyn mogą wywoływać lipodystroficzne zmiany okołooczodołowe, które mogą prowadzić do pogłębienia bruzdy powieki, ptozy, zapadnięcia oczu, retrakcji powieki, inwolucji wywołanej dermatochalazą i uwidocznienia dolnej części twardówki. Zmiany są zwykle łagodne, mogą wystąpić już po miesiącu od rozpoczęcia leczenia i mogą powodować zaburzenia pola widzenia nawet przy braku rozpoznania przez pacjenta. Periorbitopatia jest również związana z okołooczodołową hiperpigmentacją lub przebarwieniem skóry oraz hipertrichozą; wszystkie zmiany są częściowo lub całkowicie odwracalne po przerwaniu leczenia lub przejściu na leczenie alternatywne. Hiperpigmentacja tęczówki: wzmożona pigmentacja tęczówki najczęściej ma charakter trwały, a jej zmiana wynika ze zwiększenia zawartości melaniny w melanocytach, a nie ze zwiększenia liczby melanocytów. Zmiana koloru może być niezauważalna przez kilka miesięcy, a nawet lat; brązowe zabarwienie wokół źrenicy rozprzestrzenia się koncentrycznie ku obwodowi, aż cała tęczówka lub jej części stają się bardziej brązowawe. Leczenie nie ma wpływu na znamiona i piegi tęczówki. Częstość hiperpigmentacji tęczówki po 12 miesiącach dla stężenia 0,1 mg/ml wynosiła 0,5%, a dla 0,3 mg/ml 1,5% i nie zwiększała się w trakcie 3 lat leczenia. Przy dłuższym stosowaniu stężenia 0,3 mg/ml najczęstszymi działaniami niepożądanymi były: nadmierny wzrost rzęs (do 45% pacjentów w pierwszym roku), przekrwienie spojówek o nasileniu śladowym do łagodnego, niemające charakteru zapalnego (do 44% w pierwszym roku) oraz świąd oczu (do 14% w pierwszym roku), z malejącą częstością nowych przypadków w kolejnych latach. Ponadto u niektórych pacjentów ze znacznym uszkodzeniem rogówki, stosujących krople do oczu zawierające fosforany, zgłaszano bardzo rzadko przypadki zwapnienia rogówki.

Brak jest wystarczających danych dotyczących użycia bimatoprostu u kobiet w okresie ciąży. Badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję przy dużych dawkach toksycznych dla matki. Nie należy stosować w okresie ciąży, jeśli nie jest to wyraźnie konieczne. Laktacja: ograniczone – nie wiadomo, czy bimatoprost przenika do mleka ludzkiego. W badaniach na zwierzętach wykazano, że bimatoprost przenika do mleka. Decyzję o przerwaniu karmienia piersią lub przerwaniu leczenia podejmuje się, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka i korzyści z leczenia dla matki. Płodność: brak jest wystarczających danych dotyczących wpływu bimatoprostu na płodność u ludzi.

Nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Jeśli przy zakraplaniu wystąpi przejściowa utrata ostrości widzenia, należy odczekać do poprawy widzenia przed podjęciem jazdy lub obsługi maszyn.

Wchłanianie: dobrze przenika in vitro do rogówki i twardówki oka ludzkiego. Po podaniu do oka ogólnoustrojowa ekspozycja bardzo niska, bez akumulacji w czasie. Po podaniu raz na dobę jednej kropli 0,3 mg/ml do obu oczu przez dwa tygodnie stężenia we krwi osiągały szczyt w ciągu 10 minut i obniżały się poniżej progu wykrywalności (0,025 ng/ml) w ciągu 1,5 godziny. Cmax i AUC0-24h podobne w dniu 7. i 14. (odpowiednio ok. 0,08 ng/ml i 0,09 ng·h/ml); stałe stężenie osiągane w pierwszym tygodniu podawania do oka. Dystrybucja: umiarkowana dystrybucja tkankowa, objętość dystrybucji w stanie równowagi 0,67 l/kg; we krwi obecny głównie w osoczu; wiązanie z białkami osocza ok. 88%. Metabolizm: po dotarciu do krążenia bimatoprost jest głównym związkiem krążącym we krwi; następnie podlega oksydacji, N-deetylacji i sprzęganiu z kwasem glukuronowym, tworząc różne metabolity. Eliminacja: głównie przez przesączanie nerkowe; po dawce dożylnej u zdrowych ochotników ok. 67% wydalane w moczu, 25% z kałem. Okres półtrwania po podaniu dożylnym ok. 45 minut; całkowity klirens krwi 1,5 l/h/kg mc. Podeszły wiek: po podaniu 0,3 mg/ml dwa razy na dobę średnie AUC0-24h u osób ≥65 lat (0,0634 ng·h/ml) było znacznie wyższe niż u młodych dorosłych (0,0218 ng·h/ml), lecz bez istotności klinicznej – ekspozycja ogólnoustrojowa po podaniu do oka pozostaje bardzo niska w obu grupach. Brak akumulacji we krwi w czasie; profil bezpieczeństwa podobny u pacjentów w podeszłym wieku i młodych.