Cytyzyniklina

Alkaloid roślinny; lek stosowany w uzależnieniu od nikotyny (ATC N07BA04). Cytyzyniklina występuje m.in. w nasionach złotokapu (Laburnum), a jej budowa chemiczna przypomina nikotynę. Częściowy agonista receptorów nikotynowych: działa na acetylocholinergiczne receptory nikotynowe, z efektem zbliżonym do nikotyny, lecz na ogół słabszym. Konkuruje z nikotyną o te same receptory i dzięki silniejszemu wiązaniu stopniowo wypiera ją z nich. Wykazuje słabszą od nikotyny zdolność pobudzania receptorów nikotynowych, głównie podtypu α4β2 (częściowy agonista), i w mniejszym stopniu niż nikotyna przenika do ośrodkowego układu nerwowego. Mechanizm ośrodkowy: w ośrodkowym układzie nerwowym oddziałuje na mechanizm odpowiedzialny za uzależnienie od nikotyny i wpływa na uwalnianie neuroprzekaźników. Zapobiega zależnej od nikotyny pełnej aktywacji mezolimbicznego układu dopaminergicznego oraz umiarkowanie zwiększa stężenie dopaminy w mózgu, łagodząc tym samym ośrodkowe objawy odstawienia nikotyny. Mechanizm obwodowy: w obwodowym układzie nerwowym pobudza, a następnie poraża zwoje wegetatywne, wywołuje odruchową stymulację oddychania, powoduje wydzielanie amin katecholowych z rdzenia nadnerczy, podnosi ciśnienie krwi oraz zapobiega obwodowym objawom odstawienia nikotyny. Efekt kliniczny: stopniowe zmniejszenie zależności organizmu od nikotyny poprzez złagodzenie objawów odstawiennych.

Odzwyczajanie od palenia tytoniu oraz zmniejszenie głodu nikotynowego u osób chcących zaprzestać palenia; u dorosłych palaczy. Celem stosowania jest trwałe zaprzestanie używania produktów zawierających nikotynę.

Podawana doustnie; każde uruchomienie pompki dostarcza 1,5 mg cytyzynikliny. Przyjmowana z wodą/płynem lub bez; w postaci tabletek powlekanych popijana odpowiednią ilością wody. Czas kuracji: 25 dni; jedno opakowanie (100 dawek) wystarcza na pełny cykl leczenia. Schemat malejący: od 1. do 3. dnia – 1 dawka co 2 godziny (maks. 6 dawek/dobę); od 4. do 12. dnia – 1 dawka co 2,5 godziny (maks. 5 dawek/dobę); od 13. do 16. dnia – 1 dawka co 3 godziny (maks. 4 dawki/dobę); od 17. do 20. dnia – 1 dawka co 5 godzin (maks. 3 dawki/dobę); od 21. do 25. dnia – 1–2 dawki na dobę. Zaprzestanie palenia: należy zrezygnować z palenia tytoniu nie później niż w 5. dniu od rozpoczęcia leczenia; osoba, która zaprzestała palenia lub stosowania innych produktów zawierających nikotynę, nie powinna wypalić ani jednego papierosa, co jest niezbędne do osiągnięcia sukcesu terapeutycznego. Palenie w trakcie terapii może nasilić działania niepożądane. Niepowodzenie: w razie niepowodzenia leczenie należy przerwać i po upływie 2 do 3 miesięcy można rozpocząć je ponownie. Szczególne grupy: brak doświadczenia klinicznego u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek, dlatego nie zaleca się stosowania w tej grupie. Ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne nie zaleca się stosowania u pacjentów w podeszłym wieku powyżej 65 lat. Nie ustalono bezpieczeństwa i skuteczności u osób poniżej 18 lat i nie zaleca się stosowania w tej grupie.

Bezwzględne przeciwwskazania: - niestabilna dławica piersiowa - niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego - klinicznie istotne zaburzenia rytmu serca - niedawno przebyty udar mózgu - ciąża i karmienie piersią Ostrożnie: - choroba niedokrwienna serca - niewydolność serca - zaburzenia czynności serca - nadciśnienie tętnicze - guz chromochłonny nadnerczy - miażdżyca tętnic i inne choroby naczyń obwodowych - choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy - choroba refluksowa przełyku - nadczynność tarczycy - cukrzyca - schizofrenia - zaburzenia czynności nerek i wątroby - choroby psychiczne w wywiadzie, z ryzykiem zaostrzenia (np. depresji) przy zaprzestaniu palenia - ryzyko obniżenia nastroju, rzadko myśli i prób samobójczych oraz ciężkich objawów neuropsychiatrycznych w okresie odstawienia nikotyny - kobiety w wieku rozrodczym niestosujące wysoce skutecznej antykoncepcji - zawartość pirosiarczynu sodu mogącego rzadko wywoływać ciężkie reakcje nadwrażliwości i skurcz oskrzeli

Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie z lekami przeciwgruźliczymi. Nie należy stosować jednocześnie z lekami przeciwgruźliczymi. Brak danych klinicznych dotyczących istotnych interakcji z innymi lekami. Nikotyna: równoczesne przyjmowanie oraz palenie tytoniu lub stosowanie produktów zawierających nikotynę może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych nikotyny. Antykoncepcja hormonalna: nie wiadomo, czy substancja może zmniejszać skuteczność hormonalnych środków antykoncepcyjnych działających ogólnoustrojowo, dlatego kobiety je stosujące powinny stosować dodatkową metodę barierową.

Ogólnie dobrze tolerowana; odsetek pacjentów przerywających leczenie z powodu działań niepożądanych wynosił 6–15,5% i w badaniach kontrolowanych był porównywalny do odsetka w grupie otrzymującej placebo. Reakcje zwykle łagodne do umiarkowanych, najczęściej dotyczące układu pokarmowego, występujące głównie w początkowym okresie terapii i ustępujące wraz z jej trwaniem. Zaburzenia metabolizmu i odżywiania – bardzo często: zmiana apetytu (głównie zwiększenie), przyrost masy ciała. Zaburzenia układu nerwowego – bardzo często: bóle głowy, rozdrażnienie, zaburzenia snu (bezsenność, senność, ospałość, dziwne sny, koszmary), zmiany nastroju, lęk; często: zawroty głowy, trudności w koncentracji; niezbyt często: uczucie ciężkości głowy, osłabienie popędu płciowego. Zaburzenia oka – niezbyt często: łzawienie. Zaburzenia serca – bardzo często: przyspieszenie akcji serca; często: zwolnienie akcji serca. Zaburzenia naczyniowe – bardzo często: zwyżki ciśnienia tętniczego. Zaburzenia układu oddechowego – niezbyt często: duszność, wzmożone odkrztuszanie. Zaburzenia żołądka i jelit – bardzo często: suchość w jamie ustnej, bóle brzucha (głównie w nadbrzuszu), nudności; często: wymioty, zmiany smaku, zaparcie, biegunka, wzdęcia, pieczenie języka, zgaga; niezbyt często: nadmierne ślinienie. Zaburzenia skóry – często: wysypka; niezbyt często: wzmożona potliwość, zmniejszenie elastyczności skóry. Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe – bardzo często: bóle mięśniowe. Zaburzenia ogólne – często: męczliwość, złe samopoczucie; niezbyt często: zmęczenie. Badania diagnostyczne – niezbyt często: wzrost aktywności aminotransferaz. Część objawów może być również wynikiem zaprzestania palenia tytoniu lub stosowania produktów zawierających nikotynę, a nie działania samej substancji.

Ciąża: dane dotyczące stosowania cytyzynikliny u kobiet w ciąży są ograniczone lub brak ich w ogóle, a badania na zwierzętach dotyczące toksycznego wpływu na reprodukcję są niewystarczające; przeciwwskazana w okresie ciąży. Laktacja: przeciwwskazany – przeciwwskazana w okresie karmienia piersią. Płodność: brak danych dotyczących wpływu na płodność. Kobiety w wieku rozrodczym: konieczność stosowania wysoce skutecznej metody antykoncepcji w trakcie przyjmowania; przy hormonalnej antykoncepcji ogólnoustrojowej wskazana dodatkowa metoda barierowa.

Brak wpływu lub nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Po podaniu doustnym cytyzyniklina szybko wchłaniała się z przewodu pokarmowego. Średnie maksymalne stężenie w osoczu 15,55 ng/ml osiągano po średnio 0,92 godziny. Metabolizm: w niewielkim stopniu metabolizowana. Eliminacja: głównie nerkowa – 64% podanej dawki wydalane w postaci niezmienionej z moczem w ciągu 24 godzin. Średni okres półtrwania w osoczu ok. 4 godziny; średni czas przebywania w organizmie (MRT) ok. 6 godzin. Dane u zwierząt: najwyższe stężenia w wątrobie, nadnerczach i nerkach; po podaniu dożylnym stężenie w żółci 200 razy wyższe niż we krwi. U szczurów po podaniu podskórnym stężenie w mózgu wynosiło mniej niż 30% stężenia we krwi, podczas gdy w analogicznym doświadczeniu z nikotyną stężenie w mózgu stanowiło 65% stężenia we krwi. Populacje szczególne: brak danych u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby; wpływ pokarmu na ekspozycję nieznany.