Fludeoksyglukoza

Radiofarmaceutyk diagnostyczny; należy do środków radiofarmaceutycznych stosowanych w diagnostyce nowotworów, kod ATC: V09IX04. W stężeniach używanych w badaniach diagnostycznych fludeoksyglukoza (18F) nie wykazuje aktywności farmakodynamicznej.

Wyłącznie do celów diagnostycznych. Fludeoksyglukoza (18F) wskazana w badaniach techniką pozytonowej tomografii emisyjnej (PET) u dorosłych oraz dzieci i młodzieży. Onkologia. Diagnostyka chorób onkologicznych z obrazowaniem czynności określonych narządów lub tkanek, w których obserwuje się zwiększony wychwyt glukozy. Diagnozowanie: charakterystyka pojedynczych zmian ogniskowych w płucach; wykrywanie nowotworów nieznanego pochodzenia, związanych ze zmianami chorobowymi takimi jak powiększenie węzłów chłonnych, przerzuty do wątroby lub kości; charakterystyka guzów trzustki. Ocena stopnia zaawansowania: nowotwory głowy i szyi, w tym określenie miejsca biopsji; pierwotny rak płuca; miejscowo zaawansowany rak piersi; rak przełyku; rak trzustki; rak jelita grubego i odbytu, zwłaszcza w przypadku wznowy wiążącej się z koniecznością ponownego określenia stopnia zaawansowania; chłoniak złośliwy; czerniak złośliwy >1,5 mm wg skali Breslowa, lub z przerzutem do węzła chłonnego w chwili pierwotnego rozpoznania. Monitorowanie odpowiedzi na leczenie: chłoniak złośliwy; nowotwory głowy i szyi. Wykrywanie zmian przy uzasadnionym podejrzeniu wznowy choroby nowotworowej: glejak z wysokim stopniem złośliwości (III lub IV); nowotwory głowy i szyi; rak tarczycy nierdzeniasty u pacjentów ze zwiększonym stężeniem tyreoglobuliny w surowicy i negatywnym wynikiem badania scyntygrafii całego ciała z użyciem promieniotwórczego jodu; pierwotny rak płuca; rak piersi; rak trzustki; rak jelita grubego i odbytu; rak jajnika; chłoniak złośliwy; czerniak złośliwy. Kardiologia. Ocena czynności mięśnia sercowego wykazującego wychwyt glukozy przy obniżonej perfuzji; perfuzję należy ocenić wcześniej odpowiednimi technikami obrazowania przepływu krwi. Ocena czynności mięśnia sercowego u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności lewej komory, którzy mogą zostać zakwalifikowani do zabiegu rewaskularyzacji, gdy konwencjonalne techniki obrazowania są niewystarczające. Neurologia. Wykrywanie miejsc ze zmniejszonym metabolizmem glukozy w okresach międzynapadowych (bezdrgawkowych): lokalizacja ognisk epileptogennych w ocenie przedoperacyjnej pacjentów chorych na skroniową padaczkę częściową. Zakażenia i choroby zapalne. Diagnostyka tkanek lub narządów o nieprawidłowej zawartości aktywowanych leukocytów. Lokalizacja nieprawidłowych ognisk wskazujących na etiologię w przypadku gorączki nieznanego pochodzenia. Rozpoznawanie zakażenia: podejrzenie przewlekłego zapalenia kości i (lub) przylegających narządów – zapalenie szpiku kostnego, zapalenie kręgosłupa, zapalenie krążka międzykręgowego lub zapalenie kości, również przy obecności metalowych implantów; pacjenci z cukrzycą z podejrzeniem stopy cukrzycowej związanej z neuroartropatią Charcota, zapaleniem szpiku kostnego i (lub) zakażeniem tkanki miękkiej; ból związany z protezą stawu biodrowego; proteza naczyniowa; gorączka u pacjenta z AIDS; wykrywanie septycznych ognisk przerzutów w przypadku bakteriemii lub zapalenia wsierdzia. Wykrywanie przedłużonego procesu zapalnego: sarkoidoza; choroba zapalna jelit; zapalenie naczyń obejmujące duże naczynia. Kontynuacja leczenia: nieoperacyjna bąblowica pęcherzykowa, w poszukiwaniu aktywnych lokalizacji pasożyta podczas leczenia zachowawczego i po zaprzestaniu leczenia.

Droga podania: dożylna, w bezpośrednim wstrzyknięciu dożylnym. Zalecana dawka aktywności u osób dorosłych o masie ciała 70 kg wynosi od 100 do 400 MBq, przy czym dawkę dostosowuje się do masy ciała pacjenta, typu użytego aparatu oraz trybu akwizycji obrazu. Dawkowanie identyczne u pacjentów w podeszłym wieku. Bezpośrednio przed wstrzyknięciem aktywność mierzy się za pomocą kalibratora. W celu uniknięcia podrażnienia, spowodowanego miejscowym wynaczynieniem, oraz artefaktów w obrazowaniu, fludeoksyglukozę (18F) należy podawać we wstrzyknięciu dożylnym. Nie podawać więcej niż 10 ml. Dzieci i młodzież: zastosowanie należy dokładnie rozważyć w oparciu o potrzeby kliniczne i ocenę stosunku korzyści do ryzyka w tej grupie pacjentów. Aktywność oblicza się zgodnie z zaleceniami Karty Dawkowania grupy pediatrycznej EANM, mnożąc aktywność bazową przez zależny od masy ciała współczynnik. Aktywność bazowa do obrazowania 2D wynosi 25,9 MBq, a do obrazowania 3D wynosi 14,0 MBq (zalecenia dotyczące dzieci). Współczynniki wg masy ciała: 3 kg → 1; 10 kg → 2,71; 20 kg → 4,86; 30 kg → 6,86; 40 kg → 8,86; 50 kg → 10,71; 60–62 kg → 12,71; 68 kg → 14,00. Zaburzenia czynności nerek i wątroby: ze względu na możliwość zwiększonego narażenia na promieniowanie jonizujące u tych pacjentów konieczne jest dokładne rozważenie dawki radioaktywności, jaka ma być podana. Farmakokinetyka fludeoksyglukozy (18F) u pacjentów z niewydolnością nerek nie została scharakteryzowana. Rejestracja obrazu: badanie obrazowe rozpoczyna się zazwyczaj po 45 do 60 minut od wstrzyknięcia fludeoksyglukozy (18F). Pod warunkiem utrzymywania się wystarczającej radioaktywności do statystyki zliczeń, badanie PET z użyciem fludeoksyglukozy (18F) można także wykonywać do dwóch lub trzech godzin po podaniu, dzięki czemu mniejsza jest aktywność tła. W razie konieczności badanie PET można powtórzyć po krótkim czasie.

Bezwzględne przeciwwskazania: - nadwrażliwość na fludeoksyglukozę (18F) Ostrożnie: - zaburzenia czynności nerek, gdyż wydalanie fludeoksyglukozy (18F) odbywa się głównie przez nerki, co może zwiększać ekspozycję na promieniowanie - niewyrównana cukrzyca, u której należy unikać badania metodą PET - hiperglikemia, zwłaszcza gdy stężenie glukozy we krwi przekracza 8 mmol/l, ze względu na zmniejszenie czułości badania - stosowanie u dzieci i młodzieży, gdyż dawka skuteczna na MBq jest większa niż u dorosłych - ryzyko reakcji nadwrażliwości lub anafilaktycznych, wymagających natychmiastowego dostępu do sprzętu resuscytacyjnego - bliski kontakt z niemowlętami i kobietami w ciąży w ciągu pierwszych 12 godzin po wstrzyknięciu

Substancje modyfikujące glikemię mogą zaburzać czułość badania – na czułość badania wpływają wszystkie leki zmieniające stężenie glukozy we krwi, m.in. kortykosteroidy, kwas walproinowy, karbamazepina, fenytoina, fenobarbital i katecholaminy. Zależność od glukozy i insuliny: podanie glukozy i insuliny wpływa na pobieranie fludeoksyglukozy (18F) przez komórki. Zarówno przy dużym stężeniu glukozy we krwi, jak i niskiej aktywności insuliny w osoczu wchłanianie fludeoksyglukozy (18F) przez narządy i guzy jest zmniejszone. Czynniki stymulujące tworzenie kolonii (CSFs): przez kilka dni po ich podaniu występuje zwiększone gromadzenie fludeoksyglukozy (18F) w szpiku kostnym i śledzionie, co należy uwzględnić podczas interpretacji obrazowania PET; wpływ ten można zmniejszyć, zachowując co najmniej 5-dniowy odstęp między leczeniem CSF a obrazowaniem PET. Środki kontrastowe: nie przeprowadzono formalnych badań interakcji fludeoksyglukozy (18F) ze środkami kontrastowymi stosowanymi w tomografii komputerowej.

Dotychczas nie obserwowano działań niepożądanych; z uwagi na bardzo małą ilość podawanej substancji zasadnicze ryzyko wiąże się z promieniowaniem. Narażenie na promieniowanie jonizujące niesie możliwość indukcji nowotworu lub rozwoju wad genetycznych. Ekspozycja na promieniowanie jonizujące jest powiązana z indukcją nowotworów oraz możliwością rozwoju wad dziedzicznych. Ponieważ po podaniu maksymalnej zalecanej aktywności 400 MBq dawka skuteczna wynosi ok. 7,6 mSv, prawdopodobieństwo wystąpienia tych skutków jest małe.

Przed podaniem u kobiety w wieku rozrodczym ważne jest ustalenie, czy kobieta nie jest w ciąży; kobietę, u której nie wystąpiła miesiączka, należy uważać za ciężarną, dopóki ciąża nie zostanie wykluczona. W razie wątpliwości co do możliwej ciąży (jeśli nie wystąpiła spodziewana miesiączka, jeśli okres jest bardzo nieregularny), pacjentce należy zaproponować alternatywne techniki, niewykorzystujące promieniowania jonizującego (jeśli takie istnieją). Ciąża: procedury związane z radionuklidami przeprowadzane u kobiet ciężarnych wiążą się z narażeniem płodu na dawki promieniowania. Z tego względu w czasie ciąży należy wykonywać wyłącznie konieczne badania w przypadkach, gdy oczekiwane korzyści znacznie przewyższają ryzyko ponoszone przez matkę i płód. Laktacja: ograniczone – przed podaniem u matki karmiącej należy zawsze rozważyć możliwość opóźnienia badania do chwili zakończenia karmienia oraz wybrać najodpowiedniejszy radiofarmaceutyk, pamiętając o przenikaniu radioaktywności do mleka kobiecego. Jeśli podanie podczas laktacji jest konieczne, należy przerwać karmienie piersią na co najmniej 12 godzin, a ściągnięte mleko należy wyrzucić. Ponadto należy ograniczyć bliski kontakt z niemowlętami i kobietami w ciąży w ciągu pierwszych 12 godzin po wstrzyknięciu. Płodność: nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu na płodność.

Nie przeprowadzono badań nad wpływem na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn; wpływ taki uznaje się za mało prawdopodobny.

Analog glukozy gromadzący się we wszystkich komórkach wykorzystujących glukozę jako podstawowe źródło energii; kumuluje się w komórkach nowotworowych intensywnie wykorzystujących glukozę. Dystrybucja: po wstrzyknięciu dożylnym profil farmakokinetyczny w kompartmencie naczyniowym ma kształt krzywej dwuwykładniczej; czas dystrybucji wynosi 1 minutę, a czas eliminacji – ok. 12 minut. U zdrowych ochotników ulega swobodnej dystrybucji w całym organizmie, szczególnie w mózgu i sercu, a w mniejszym stopniu w płucach i wątrobie. Wychwyt komórkowy: transport do komórek odbywa się przez swoiste tkankowe układy przenośników, częściowo insulinozależne, na które wpływa dieta, stan odżywienia oraz cukrzyca. U pacjentów z cukrzycą wychwyt jest zmniejszony wskutek zmiany dystrybucji do tkanek i metabolizmu glukozy. Mechanizm pułapki: transportowana przez błonę komórkową podobnie jak glukoza, ulega jednak tylko pierwszemu etapowi glikolizy, tworząc fludeoksyglukozo-(18F)-6-fosforan, który zostaje zatrzymany w komórkach nowotworowych i nie ulega dalszemu metabolizmowi; ponieważ defosforylacja przez wewnątrzkomórkowe fosfatazy jest wolna, pozostaje w tkance przez kilka godzin. Wychwyt narządowy: przenika przez barierę krew-mózg – ok. 7% wstrzykniętej dawki kumuluje się w mózgu w ciągu 80–100 minut po wstrzyknięciu. Ogniska padaczkowe wykazują zmniejszony metabolizm glukozy w okresach międzynapadowych. Ok. 3% wstrzykniętej aktywności wychwytuje mięsień sercowy w ciągu 40 minut po wstrzyknięciu. Rozmieszczenie w zdrowym sercu jest zasadniczo jednorodne, z miejscowymi różnicami w obrębie przegrody międzykomorowej sięgającymi 15%. Gromadzi się w mięśniu sercowym zwłaszcza w czasie i po odwracalnym niedokrwieniu. W trzustce i płucach kumuluje się odpowiednio 0,3% oraz 0,9–2,4% wstrzykniętej aktywności. W niewielkim stopniu gromadzi się także w mięśniach gałki ocznej, gardle i jelitach; wiązanie z mięśniami może wystąpić po niedawnym wysiłku fizycznym oraz przy pracy mięśni podczas badania. Eliminacja: głównie przez nerki – 20% aktywności wydalane z moczem w ciągu 2 godzin po wstrzyknięciu. Wiązanie z miąższem nerek jest słabe, jednak z powodu eliminacji nerkowej cały układ moczowy, zwłaszcza pęcherz, wykazuje znaczną aktywność.