Latanoprost

Analog prostaglandyny F2α; selektywny prostanoidowy agonista receptorów FP obniżający ciśnienie wewnątrzgałkowe poprzez zwiększenie odpływu cieczy wodnistej. Głównym mechanizmem działania jest zwiększenie odpływu naczyniówkowo-twardówkowego, jakkolwiek u ludzi obserwuje się również pewne ułatwienie przepływu (zmniejszenie oporu odpływu). Początek działania: obniżenie ciśnienia śródgałkowego po około 3 do 4 godzinach od podania, a maksymalna skuteczność osiągana jest po 8 do 12 godzinach. Obniżone ciśnienie śródgałkowe utrzymuje się przynajmniej przez 24 godziny. Nie wywiera znaczącego wpływu na produkcję cieczy wodnistej; nie wywiera on także wpływu na barierę krew–ciecz wodnista. Podczas krótkotrwałego leczenia pacjentów z pseudofakią latanoprost nie powodował przecieku fluoresceiny do tylnego odcinka oka. W badaniach na małpach, stosowany w dawce leczniczej, nie wywierał żadnego lub znaczącego wpływu na wewnątrzgałkowe krążenie krwi; jakkolwiek podczas stosowania miejscowego może dojść do łagodnego lub umiarkowanego przekrwienia nadtwardówki. W dawkach leczniczych nie zaobserwowano istotnego wpływu na układ sercowo-naczyniowy lub oddechowy.

Obniżenie podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego. Dorośli (w tym w podeszłym wieku): jaskra otwartego kąta i nadciśnienie oczne. Dzieci od 4. rż. i młodzież: podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe i jaskra u dzieci.

Podanie do oka. Dorośli, w tym pacjenci w podeszłym wieku: jedna kropla do chorego oka (oczu) raz na dobę. Optymalny efekt uzyskuje się przy podawaniu wieczorem. Nie należy podawać częściej niż raz na dobę, ponieważ stwierdzono, że częstsze podawanie zmniejsza działanie obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe. W razie pominięcia dawki leczenie kontynuuje się kolejną zaplanowaną dawką. Dzieci i młodzież: te same dawki co u dorosłych. W postaci emulsji nie określono bezpieczeństwa stosowania u dzieci poniżej 4 lat oraz brak dostępnych danych dla tej postaci. W postaci roztworu: brak danych u noworodków urodzonych przedwcześnie (przed 36. tygodniem ciąży); dane u dzieci poniżej 1 roku są ograniczone. Sposób podania: w celu ograniczenia wchłaniania do krwioobiegu zaleca się ucisk worka spojówkowego w przyśrodkowej części kąta szpary powiekowej (ucisk punktowy) przez minutę, natychmiast po wkropleniu każdej kropli. Soczewki kontaktowe należy wyjąć przed podaniem, założyć ponownie można po 15 minutach. Przy stosowaniu więcej niż jednego miejscowego produktu okulistycznego zachowuje się odstęp co najmniej 5 minut między kolejnymi lekami. Latanoprost podaje się jako ostatni.

Bezwzględne przeciwwskazania: - nadwrażliwość na latanoprost Ostrożnie: - jaskra przewlekła zamkniętego kąta, jaskra z otwartym kątem u pacjentów z pseudofakią oraz jaskra barwnikowa (ograniczone doświadczenie) - jaskra zapalna i neowaskularna oraz stany zapalne oka, a także ostre napady jaskry z zamkniętym kątem - okres okołooperacyjny po usunięciu zaćmy - opryszczkowe zapalenie rogówki w wywiadzie - aktywne zapalenie siatkówki wywołane wirusem opryszczki pospolitej oraz nawracające opryszczkowe zapalenie rogówki związane ze stosowaniem analogów prostaglandyn - afakia, pseudofakia z przerwaną tylną torebką soczewki lub soczewkami implantowanymi do komory przedniej, ryzyko torbielowatego obrzęku plamki - retinopatia cukrzycowa i niedrożność żyły siatkówki - skłonność do zapalenia tęczówki lub zapalenia błony naczyniowej oka - astma oskrzelowa (ryzyko zaostrzenia i (lub) duszności) - zespół suchego oka lub uszkodzenie rogówki - jednoczesne stosowanie prostaglandyn, analogów lub pochodnych prostaglandyn (niezalecane) - dzieci w wieku poniżej 1 roku (bardzo ograniczone dane) oraz wcześniaki urodzone przed 36. tygodniem ciąży (brak danych)

Brak jednoznacznych danych dotyczących interakcji z innymi lekami; badania interakcji przeprowadzono wyłącznie u dorosłych. Po jednoczesnym podaniu do oka dwóch analogów prostaglandyn opisywano paradoksalny wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego; z tego względu nie zaleca się stosowania dwóch lub więcej prostaglandyn, analogów prostaglandyn ani pochodnych prostaglandyn.

Większość reakcji dotyczy narządu wzroku; zwykle mają one charakter przemijający i pojawiają się bezpośrednio po zakropleniu. Bardzo często: zwiększenie pigmentacji tęczówki; łagodne do umiarkowanego przekrwienie spojówek; podrażnienie oka (uczucie pieczenia, chropowatości, swędzenia, kłucia i wrażenie obecności ciała obcego w oku); zmiany dotyczące rzęs i włosów pierwotnych na powiekach (wydłużenie, pogrubienie, ciemnienie i zwiększenie ilości). Hiperpigmentacja tęczówki dotyczyła w pięcioletnim otwartym badaniu 33% pacjentów. Często: punkcikowate zapalenie rogówki, w większości bezobjawowe; zapalenie powiek; ból oka; światłowstręt; zapalenie spojówek. Ponadto ból głowy; zawroty głowy; a także dławica piersiowa; kołatanie serca; astma; duszność; nudności, wymioty; wysypka; ból mięśni; ból stawów; ból w klatce piersiowej. Niezbyt często: obrzęk powiek; suchość oczu; zapalenie rogówki; zaburzenia widzenia; obrzęk plamki, w tym torbielowaty obrzęk plamki; zapalenie błony naczyniowej oka. Do tej kategorii należą również zaostrzenie astmy; a wg jednej z charakterystyk także świąd. Rzadko: opryszczkowe zapalenie rogówki; zapalenie tęczówki; obrzęk rogówki; erozja rogówki; obrzęk oczodołowy; zmiany kierunku wyrastania rzęs; dwurzędowość rzęs; torbiel tęczówki; miejscowe reakcje skórne powiek; ciemnienie skóry powiek; pseudopemfigoid. W tej kategorii również świąd. Bardzo rzadko: zmiany w obrębie oczodołów i powiek skutkujące pogłębieniem bruzdy powiekowej; niestabilna dławica piersiowa. U niektórych pacjentów ze znacznym uszkodzeniem rogówki, stosujących krople do oczu zawierające fosforany, zgłaszano bardzo rzadko przypadki zwapnienia rogówki. Częstość nieznana: zapalenie nosogardzieli; zakażenia górnych dróg oddechowych; rumień powieki; podrażnienie powiek; strupki na brzegach powiek; zwiększone łzawienie. Charakter zmian ocznych: stopniowe nasilenie brązowej pigmentacji tęczówki wynika ze zwiększenia zawartości melaniny w melanocytach; zmiana koloru oka jest najbardziej widoczna u osób z tęczówkami o mieszanym zabarwieniu i u części pacjentów może być trwała. Początek pigmentacji tęczówki występuje zwykle w ciągu pierwszych 8 miesięcy leczenia, rzadko w drugim lub trzecim roku, i nie obserwowano go po czwartym roku. Natomiast ciemnienie, pogrubienie i wydłużenie rzęs jest odwracalne po zaprzestaniu leczenia. Obrzęk plamki występował głównie u pacjentów bezsoczewkowych, u pacjentów z wszczepioną sztuczną soczewką z pękniętą tylną torebką lub soczewkami komory przedniej, oraz u pacjentów z czynnikami ryzyka torbielowatego obrzęku plamki, takich jak retinopatia cukrzycowa lub niedrożność żyły siatkówki. Działania niepożądane u dzieci i młodzieży: częściej niż u dorosłych obserwowano zapalenie błony śluzowej nosa i gardła oraz gorączkę.

Bezpieczeństwo stosowania w ciąży u ludzi nie zostało ustalone; wywiera potencjalny szkodliwy farmakologiczny wpływ na przebieg ciąży, płód oraz noworodka, dlatego nie należy stosować w czasie ciąży. Laktacja: przeciwwskazany – latanoprost oraz jego metabolity mogą przenikać do mleka ludzkiego, dlatego nie należy stosować u kobiet karmiących piersią lub należy zaprzestać karmienia piersią. Płodność: w badaniach na zwierzętach nie stwierdzono, aby latanoprost wywierał jakikolwiek wpływ na płodność samców lub samic.

Niewielki wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Tak jak w przypadku innych kropli do oczu, po zakropleniu może wystąpić przemijający okres nieostrego widzenia. Do momentu ustąpienia tych objawów pacjent nie powinien prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.

Latanoprost jest nieaktywnym estrem izopropylowym; prolek staje się biologicznie aktywny dopiero po hydrolizie do kwasu latanoprostowego. Wchłanianie i dystrybucja: prolek dobrze wchłania się przez rogówkę i całość leku docierającego do cieczy wodnistej ulega hydrolizie podczas przechodzenia przez rogówkę. Maksymalne stężenie w cieczy wodnistej osiągane jest po około 2 godzinach od podania miejscowego. Po podaniu miejscowym u małp latanoprost jest dystrybuowany głównie w komorze przedniej, w spojówkach i powiekach, a do komory tylnej oka docierają jedynie minimalne ilości. Objętość dystrybucji u ludzi po podaniu dożylnym wynosi 0,16 ± 0,02 l/kg, a po podaniu do oka 0,36 l/kg. Metabolizm i eliminacja: w obrębie oka kwas latanoprostowy praktycznie nie jest metabolizowany, a metabolizm zachodzi głównie w wątrobie. Okres półtrwania w osoczu wynosi u ludzi 17 minut. W badaniach na zwierzętach dowiedziono, że podstawowe metabolity – 1,2-dinor i 1,2,3,4-tetranor – są tylko nieznacznie (o ile w ogóle) aktywne biologicznie i wydalane są głównie z moczem. Dzieci i młodzież: ekspozycja ogólnoustrojowa na kwas latanoprostowy była przeciętnie 2 razy większa u dzieci w wieku od 3 do <12 lat oraz 6 razy większa u dzieci w wieku poniżej 3 lat w porównaniu z dorosłymi, przy zachowaniu szerokiego marginesu bezpieczeństwa w odniesieniu do ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Mediana czasu do uzyskania szczytowego stężenia wynosiła 5 minut we wszystkich grupach wiekowych, a mediana okresu półtrwania w fazie eliminacji z osocza była krótka (poniżej 20 minut), podobna u dzieci i młodzieży oraz u dorosłych, bez gromadzenia się kwasu latanoprostowego w układzie krążenia w stanie stacjonarnym.