Mannitol

Środek osmotyczny; wywołuje diurezę osmotyczną. Węglowodan ulegający dystrybucji wyłącznie w przestrzeni pozakomórkowej; wywiera efekt osmotyczny, powodując przenikanie płynu z przestrzeni wewnątrzkomórkowej do pozakomórkowej. Diureza: łatwo przesączany w kłębuszkach nerkowych, zwrotnie wchłaniany w kanalikach w mniej niż 10%; w świetle kanalika wywiera działanie osmotyczne, zmniejszając zwrotne wchłanianie wody z moczu pierwotnego i wywołując diurezę – zwiększa wydalanie moczu w skąpomoczu/bezmoczu, gdy istnieje ryzyko ostrej niewydolności nerek. Zwiększa wydalanie elektrolitów, zwłaszcza sodu, potasu i chlorków. Przyspiesza wydalanie substancji toksycznych i chroni przed uszkodzeniem nerek. Zwiększa też nerkowe wydalanie salicylanów i barbituranów. Początek działania diuretycznego po podaniu dożylnym po 15–30 minutach. Ciśnienie śródczaszkowe: w prawidłowych warunkach nie przenika nieuszkodzonej bariery krew-mózg; pozostający w osoczu wywiera ciśnienie osmotyczne, powodując przenikanie płynu z tkanki mózgowej oraz zmniejszenie objętości mózgu i ciśnienia śródczaszkowego. Ciśnienie śródczaszkowe obniża się po ok. 15–30 minutach, maksymalny efekt po ok. 60–90 minutach, działanie utrzymuje się 3–8 godzin. Ciśnienie śródgałkowe: nie przenika do oka; dzięki działaniu osmotycznemu zmniejsza ciśnienie śródgałkowe. wzrost osmolarności osocza przemieszcza wodę z gałki ocznej do osocza, obniżając ciśnienie śródgałkowe – maksymalne zmniejszenie po ok. 30–60 minutach, działanie utrzymuje się 4–8 godzin. Postać wziewna (mukolityk): produkt hiperosmotyczny; dokładny mechanizm nieznany, jednak mannitol wziewny może zmieniać właściwości wiskoelastyczne śluzu, zwiększać uwodnienie okołorzęskowej warstwy wydzieliny oskrzelowej oraz zwiększać klirens śluzowo-rzęskowy zalegającej wydzieliny. Kaszel produktywny może ułatwić usuwanie wydzieliny z dróg oddechowych. Farmakodynamika ogólna: podany pozajelitowo podnosi ciśnienie osmotyczne osocza, wyciągając wodę z tkanek i wywołując diurezę osmotyczną. mimo że jest izomerem sorbitolu, ma znikomą wartość energetyczną, gdyż w większości jest eliminowany zanim dojdzie do metabolizmu.

Mukowiscydoza: leczenie mukowiscydozy u dorosłych od 18 lat, jako terapia uzupełniająca do optymalnej podstawowej metody leczenia (postać inhalacyjna). Jako osmotyczny lek moczopędny (podanie układowe): pobudzanie diurezy w zapobieganiu i leczeniu oligurycznej fazy ostrej niewydolności nerek, zanim dojdzie do nieodwracalnej oligurycznej niewydolności nerek. Zmniejszanie ciśnienia śródczaszkowego i obrzęku mózgu, gdy bariera krew-mózg jest nieuszkodzona. Obniżanie podwyższonego ciśnienia śródgałkowego, gdy nie można go zmniejszyć innymi metodami. Pobudzanie eliminacji przez nerki substancji toksycznych w przypadku zatrucia – tzw. diureza wymuszona.

Droga wziewna (mukolityk w mukowiscydozie) Przed rozpoczęciem leczenia wziewnym mannitolem konieczna ocena nadreaktywności oskrzeli podczas podania dawki początkowej; dawkę początkową podaje się pod nadzorem doświadczonego personelu dysponującego aparaturą do spirometrii, monitorowania SpO₂ i leczenia ostrego skurczu oskrzeli oraz sprzętem do resuscytacji. 5–15 min przed dawką początkową, po wyjściowej ocenie FEV₁ i SpO₂, podaje się lek rozszerzający oskrzela. Pomiary FEV₁ i SpO₂ wykonuje się po upływie 60 s od inhalacji dawki. Ustalanie dawki początkowej etapami: ocena wyjściowa FEV₁ i SpO₂; podanie 40 mg (1 kaps.) z monitorowaniem SpO₂; 80 mg (2 kaps.); 120 mg (3 kaps.) z pomiarem FEV₁; 160 mg (4 kaps.) z pomiarem FEV₁; pomiar FEV₁ po 15 min od dawki początkowej. Po pozytywnym zakończeniu procedury u pacjentów z astmą może wystąpić odwracalny, przemijający skurcz oskrzeli, dlatego monitorowanie prowadzi się do powrotu FEV₁ do wartości wyjściowej. Dawka terapeutyczna: nie zaleca się jej przed pomyślnym ukończeniem oceny dawki początkowej. Lek rozszerzający oskrzela podaje się 5–15 min przed każdą dawką. Zalecana dawka 400 mg dwa razy na dobę – zawartość dziesięciu kapsułek wziewnie dwa razy na dobę, rano i wieczorem, przy czym dawkę wieczorną 2–3 h przed snem. Przy kilku metodach terapii oddechowej zalecana kolejność: lek rozszerzający oskrzela; mannitol wziewny; fizjoterapia/ćwiczenia oddechowe; dornaza alfa; antybiotyki wziewne (w stosownych przypadkach). Sposób podania wziewnego: kapsułek nie wolno połykać. Każdą kapsułkę umieszcza się w inhalatorze oddzielnie, zawartość podaje się podczas jednego lub dwóch wdechów, a pustą kapsułkę usuwa przed założeniem następnej. Droga dożylna (roztwory hiperosmolarne) Wybór stężenia, dawka i szybkość wlewu zależą od wieku, masy ciała, stanu klinicznego oraz jednocześnie stosowanego leczenia. Ostra niewydolność nerek / oliguria (dorośli): 50–200 g/24 h, z zaleceniem nieprzekraczania dawki jednorazowej 50 g; w większości przypadków wystarcza 50–100 g/dobę. Szybkość dostosowuje się do utrzymania przepływu moczu ≥30–50 ml/h. Wyłącznie w sytuacjach krytycznych maksymalna szybkość wlewu 200 mg/kg mc. w ciągu 5 min, następnie dostosowanie do utrzymania diurezy 30–50 ml/h, przy dawce maksymalnej 200 g/24 h. Maksymalna dawka dobowa ok. 1,5 g/kg mc./dobę, maksymalna szybkość infuzji 0,3 g/kg mc./h. Nie należy podawać ponownie pacjentom z utrzymującą się oligurią. Dawka testowa (znaczna oliguria lub podejrzenie niewydolności nerek, dorośli): ok. 200 mg/kg mc. (1,3 ml/kg 15% roztworu) we wlewie 3–5 min. Wg innego stężenia: 0,2 g/kg mc. (75 ml 20% roztworu) w ciągu 3–5 min, co powinno wywołać diurezę ≥30–50 ml/h. Reakcję uznaje się za odpowiednią, gdy przez 2–3 h wydalane jest ≥30–50 ml moczu/h; przy braku reakcji można podać kolejną dawkę testową, a brak odpowiedzi po drugiej dawce nakazuje przerwanie i ponowną ocenę stanu chorego. Zapobieganie ostrej niewydolności nerek podczas zabiegów kardiochirurgicznych i innych: 50–100 g mannitolu. Obniżenie ciśnienia śródczaszkowego, objętości mózgu i ciśnienia śródgałkowego (dorośli): 1,5–2 g/kg mc. (10–13 ml/kg) we wlewie 30–60 min. W obrzęku mózgu i podwyższonym ciśnieniu śródczaszkowym alternatywnie 0,25 g/kg mc. nie częściej niż co 6–8 h. Przed operacją dawkę podaje się 1–1,5 h przed zabiegiem, dla uzyskania maksymalnego efektu. Wymuszona diureza / eliminacja substancji toksycznych (zatrucia): dawkę dostosowuje się do utrzymania diurezy ≥100 ml/h, dążąc do dodatniego bilansu płynów 1–2 l; można podać wstępną dawkę nasycającą ok. 25 g (165 ml). Dawkę dostosowuje się do aktualnej diurezy i zapotrzebowania na płyny, całkowita dawka ≤200 g, z wyrównywaniem utraty wody i elektrolitów. Dzieci i młodzież (dożylnie): w niewydolności nerek dawka testowa 200 mg/kg mc. (1,3 ml/kg) w ciągu 3–5 min. Dawka lecznicza 0,5–1,5 g/kg mc. (3–10 ml/kg), którą w razie potrzeby można powtórzyć raz lub dwa razy w odstępie 4–8 h. W oligurii wg 20% roztworu: 0,25–2 g/kg mc. w ciągu 2–6 h, po uprzedniej dawce testowej 0,75 g/kg mc. w ciągu 3–5 min; jeśli diureza nie wzrośnie w ciągu 2 h, nie stosować. Przy zwiększonym ciśnieniu śródczaszkowym i śródgałkowym dawkę można podać w ciągu 30–60 min, podobnie jak u dorosłych; alternatywnie 1–2 g/kg mc. w ciągu 60 min. Osoby w podeszłym wieku: dawkowanie jak u dorosłych, 50–200 g/24 h (330–1320 ml/dobę), z zaleceniem nieprzekraczania dawki jednorazowej 50 g. Ze względu na możliwość początkowego stadium niewydolności nerek konieczna uważna ocena stanu przed ustaleniem dawki. Dla postaci wziewnej: brak wystarczających danych co do konieczności dostosowania dawki (≥65 lat). Zaburzenia czynności nerek lub wątroby (postać wziewna): brak formalnych badań, jednak dostępne dane nie wskazują na konieczność dostosowania dawki. Sposób podania dożylnego: roztwór do podawania dożylnego przez jałowy, apirogenny sprzęt. Hiperosmolarne roztwory mogą uszkadzać żyły – roztwór hipertoniczny podaje się do dużych żył obwodowych lub najlepiej do żyły centralnej, a szybki wlew do żył obwodowych może być szkodliwy. Nie podawać domięśniowo ani podskórnie. Ze względu na możliwość wytrącania kryształów stosuje się zestaw z filtrem końcowym i technikę aseptyczną. W niskich temperaturach i przy wyższych stężeniach roztwory łatwiej krystalizują; obecne kryształy rozpuszcza się przez ogrzanie do 37°C i delikatne wymieszanie.

Bezwzględne przeciwwskazania: - nadreaktywność oskrzeli na wziewny mannitol - uprzednio istniejąca hiperosmolarność osocza - ciężkie odwodnienie - trwały bezmocz - zaawansowana niewydolność nerek z bezmoczem - ciężka niewydolność serca - nasilenie niewydolności serca po rozpoczęciu podawania mannitolu - ciężki zastój krwi w płucach lub obrzęk płuc - objawy zastoju w krążeniu płucnym, także po rozpoczęciu podawania mannitolu - czynne krwawienie śródczaszkowe, z wyjątkiem kraniotomii - uszkodzenie bariery krew-mózg - brak właściwej odpowiedzi na dawkę testową - postępujące uszkodzenie nerek ze zwiększającą się oligurią i azotemią po rozpoczęciu leczenia mannitolem Ostrożnie: - u pacjentów z astmą, obserwacja pod kątem nasilenia objawów po dawce początkowej - u pacjentów z istotnymi epizodami krwioplucia (>60 ml) w ostatnich trzech miesiącach - u pacjentów z FEV1 poniżej 30% wartości należnej - u pacjentów z rozstrzeniami oskrzeli niezwiązanymi z mukowiscydozą - u pacjentów z wcześniej istniejącymi chorobami nerek lub przyjmujących leki nefrotoksyczne - u pacjentów z poważnie upośledzoną czynnością nerek - u pacjentów z naruszoną barierą krew-mózg, przy wielokrotnym lub ciągłym podawaniu (ryzyko obrzęku mózgu) - przy dużych dawkach lub szybkiej infuzji, ryzyko hiperwolemii i zaostrzenia zastoinowej niewydolności serca - u dzieci, osób w podeszłym wieku, kobiet oraz po operacji (ryzyko hiponatremii) - u dzieci i młodzieży (≤16 rż.), kobiet przed menopauzą, pacjentów z hipoksemią lub chorobą OUN (ryzyko encefalopatii hiponatremicznej) - u pacjentów ze wstrząsem i zaburzeniem czynności nerek do czasu uzupełnienia objętości i elektrolitów - u dzieci i młodzieży (brak ustalonego bezpieczeństwa i skuteczności) - u pacjentów w podeszłym wieku, z uwagi na częstsze upośledzenie czynności wątroby, nerek lub serca - u pacjentów po zabiegach neurochirurgicznych (ryzyko krwawienia pooperacyjnego) - jednoczesne podawanie z krwią (ryzyko aglutynacji komórek krwi)

Leki moczopędne (w tym saluretyki): jednoczesne stosowanie innych leków moczopędnych może nasilać efekty działania mannitolu, co może wymagać dostosowania dawki. Skojarzenie z innymi diuretykami, w tym z inhibitorami anhydrazy węglanowej, może nasilać efekt obniżający ciśnienie śródgałkowe, dlatego może być konieczne dostosowanie dawki. Leki wchłaniane zwrotnie w nerkach: mannitol nasila wypływ moczu, co dotyczy głównie leków w dużym stopniu ulegających wchłanianiu zwrotnemu w nerkach – zwiększa ich wydalanie i osłabia działanie. Zwiększa wydalanie litu z moczem, przez co może zaburzać odpowiedź na lit. Leki nefrotoksyczne: z uwagi na zaburzenia bilansu płynów wywołane przez mannitol pacjenci przyjmujący jednocześnie cyklosporynę i aminoglikozydy powinni być monitorowani w kierunku objawów nefrotoksyczności, choć wystąpienie takiej interakcji u ludzi jest mało prawdopodobne. Podczas jednoczesnego stosowania z neomycyną obserwuje się zwiększoną ototoksyczność i nefrotoksyczność. Skojarzenie z kanamycyną może prowadzić do głuchoty. Leki neurotoksyczne: jednoczesne podanie środków neurotoksycznych (np. aminoglikozydów) może nasilać ich toksyczność. Zaburzenia elektrolitowe a inne leki: wywołane przez mannitol zaburzenia równowagi elektrolitowej (np. hiperkaliemia, hipokaliemia) mogą wpływać na działanie leków wrażliwych na takie zaburzenia, np. digoksyny, środków wydłużających odstęp QT oraz leków blokujących przewodnictwo nerwowo-mięśniowe. Glikozydy naparstnicy: przy jednoczesnym stosowaniu glikozydów naparstnicy zwiększa się ryzyko zatrucia naparstnicą związanego z hipokaliemią. W razie wystąpienia hipokaliemii wtórnej do leczenia mannitolem rośnie ryzyko zatrucia digoksyną. Leki zwiotczające: tubokuraryna oraz depolaryzujące leki blokujące płytkę nerwowo-mięśniową – mannitol może nasilać ich działanie. Doustne leki przeciwzakrzepowe: mannitol może osłabiać ich działanie na skutek zwiększenia stężenia czynników krzepnięcia wtórnie do odwodnienia. Krew do transfuzji: mannitolu nigdy nie należy dodawać do krwi pełnej przeznaczonej do transfuzji ani podawać przez ten sam zestaw, którym przetaczana jest krew. Jeśli konieczne jest jednoczesne przetoczenie krwi i infuzja mannitolu, krew i mannitol należy podawać do osobnych żył.

Podanie doustne wywołuje biegunkę; po podaniu doustnym mannitol powoduje biegunkę. Podanie pozajelitowe (wlew dożylny): najczęstszym powikłaniem są zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, w tym przy dużych dawkach przeciążenie krążenia i kwasica. Rozszerzenie objętości płynu pozakomórkowego może wywołać obrzęk płuc, przy czym szczególnie zagrożeni są chorzy ze zmniejszoną rezerwą serca; przesunięcie płynu z przestrzeni wewnątrzkomórkowej do pozakomórkowej prowadzi do odwodnienia tkanek, a odwodnienie mózgu – zwłaszcza w niewydolności nerek – może dawać objawy ze strony OUN. Z wlewem dożylnym wiązano ponadto: nudności, wymioty, pragnienie, ból głowy, zawroty głowy, dreszcze, gorączkę, częstoskurcz, ból w klatce piersiowej, hiponatremię, odwodnienie, niewyraźne widzenie, pokrzywkę oraz niedociśnienie lub nadciśnienie. Duże dawki rzadko wiązano z ostrą niewydolnością nerek. Występowały reakcje nadwrażliwości. Wynaczynienie roztworu może powodować obrzęk i martwicę skóry; może wystąpić zakrzepowe zapalenie żył. Częstość nieznana (dane po wprowadzeniu do obrotu): reakcja alergiczna oraz reakcja anafilaktyczna obejmująca wstrząs anafilaktyczny; zaburzenia płynów i elektrolitów (odwodnienie, obrzęk), kwasica metaboliczna; ból głowy, zawroty głowy, wzrost ciśnienia śródczaszkowego z odbicia, zatrucie OUN objawiające się drgawkami, śpiączką, splątaniem, sennością; niewyraźne widzenie; arytmia serca, zastoinowa niewydolność serca, kołatanie serca; niedociśnienie, nadciśnienie; obrzęk płuc, katar; suchość w ustach, pragnienie, nudności, wymioty; martwica skóry, pokrzywka; skurcze; nadmierna diureza, nerczyca osmotyczna, zatrzymanie moczu, ostra niewydolność nerek, azotemia, bezmocz, hematuria, skąpomocz, wielomocz; dreszcze, bóle w klatce piersiowej typu dławicowego, gorączka, astenia, złe samopoczucie. W miejscu podania: reakcje w miejscu infuzji obejmujące zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie, ból, wysypkę, rumień i świąd w miejscu infuzji oraz zespół ciasnoty związany z wynaczynieniem i obrzękiem. Reakcja anafilaktyczna może przejawiać się objawami skórnymi, z przewodu pokarmowego, trudnościami w krążeniu (niedociśnienie) i objawami ze strony układu oddechowego, np. dusznością; inne reakcje nadwrażliwości/infuzji obejmują nadciśnienie, gorączkę, dreszcze, pocenie się, kaszel, sztywność mięśniowo-szkieletową oraz bóle mięśniowe, pokrzywkę/wysypkę, świąd, uogólniony ból, dyskomfort, nudności, wymioty i ból głowy. Zaburzenia płynów i elektrolitów obejmują hiperwolemię, obrzęk obwodowy, odwodnienie, hiponatremię, hipernatremię, hiperkaliemię i hipokaliemię. Opisano też ciężkie reakcje anafilaktyczne z zatrzymaniem krążenia i zgonem. Wśród objawów obserwowanych podczas lub po zakończeniu infuzji wymienia się także nieżyt nosa oraz ból ramion, a także ból i podrażnienie żyły spowodowane zbyt szybkim podawaniem. Wpływ na krew: dochodziło do aglutynacji i nieodwracalnej krenacji erytrocytów po zmieszaniu krwi z 10% roztworem mannitolu; zalecano, aby wlewy dożylne były starannie kontrolowane i podawane powoli. Obserwacja ta może mieć szczególne znaczenie u chorych na niedokrwistość sierpowatokrwinkową. Wpływ na nerki: opisano ogniskową nerczycę osmotyczną po dożylnym podaniu 20% mannitolu; ostrą oligurystyczną niewydolność nerek wiązano ze stosowaniem dużych dawek u chorych z uprzednio prawidłową czynnością nerek. Przedawkowanie: ciężkie zatrucie mannitolem opisano u chorych z niewydolnością nerek, którym podano dożylnie duże ilości; obserwowano zajęcie OUN nieproporcjonalne do mocznicy, ciężką hiponatremię, dużą lukę osmolalną i przeciążenie płynami. Wpływ na przewód pokarmowy: po przygotowaniu jelita mannitolem stwierdzano potencjalnie wybuchowe wewnątrzokrężnicze stężenia wodoru, a u chorych poddawanych elektrokoagulacji w trakcie kolonoskopii opisywano przypadki wybuchu okrężnicy, w tym zgony. Wziewny mannitol w proszku: najczęściej obserwowanym działaniem niepożądanym jest kaszel – stwierdzany u 8,3% pacjentów wobec 4,0% w grupie kontrolnej. Kaszel bywał powodem przerwania leczenia – u 4,0% pacjentów. Najistotniejszym działaniem niepożądanym jest krwioplucie. Podczas ustalania dawki początkowej najczęstszym objawem jest kaszel (2,9% pacjentów), a najistotniejszym – skurcz oskrzeli. Objawy występujące wyłącznie podczas oceny dawki początkowej (MTT) to skurcz oskrzeli, bóle w klatce piersiowej, odynofagia i odruchy wymiotne. Postać wziewna – często: ból głowy; kaszel, pogorszenie stanu, krwioplucie, ból jamy ustnej i gardła, dyskomfort w klatce piersiowej, świszczący oddech, astma, kaszel produktywny; wymioty, wymioty spowodowane kaszlem; wykryte bakterie w plwocinie. Niezbyt często: początkowa bezsenność; zawroty głowy; ból ucha; zapalenie oskrzeli, odoskrzelowe zapalenie płuc, dysfonia, hiperwentylacja, zmiana barwy plwociny, podrażnienie gardła, zapalenie gardła, zakażenie górnych dróg oddechowych, skurcz oskrzeli, duszność, ból w klatce piersiowej; nudności, ból podczas przełykania i odruch wymiotny; świąd, swędząca wysypka; bóle mięśniowo-szkieletowe klatki piersiowej; nietrzymanie moczu; gorączka. U dzieci i młodzieży (6–17 lat) częstość, rodzaj i nasilenie działań niepożądanych są zbliżone do obserwowanych u dorosłych.

Dane dotyczące stosowania mannitolu u kobiet w okresie ciąży są ograniczone. W badaniach na zwierzętach nie wykazano bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na reprodukcję (dotyczy postaci wziewnej). Przy podaniu wziewnym, ponieważ nie są znane skutki potencjalnej reakcji nadreaktywności u matki i (lub) płodu, zaleca się ostrożność; w celu zachowania ostrożności zaleca się unikanie stosowania w okresie ciąży. Przy podaniu układowym mannitol nie powinien być stosowany w okresie ciąży, o ile nie jest to bezwzględnie konieczne; wg innego źródła dla postaci dożylnej stosowanie u kobiet w okresie ciąży jest dopuszczalne, jeśli spodziewane korzyści terapeutyczne przewyższają potencjalne ryzyko. Laktacja: ograniczone – nie wiadomo, czy mannitol przenika do mleka ludzkiego; nie przeprowadzono także badań na zwierzętach dotyczących przenikania mannitolu do mleka. Nie można wykluczyć zagrożenia dla noworodków/niemowląt. Dla postaci wziewnej należy rozważyć przerwanie karmienia piersią albo przerwanie leczenia, uwzględniając korzyści z karmienia dla dziecka oraz korzyści z leczenia dla matki. Przy podaniu układowym nie należy stosować w okresie karmienia piersią, o ile nie jest to bezwzględnie konieczne; wg innego źródła dla postaci dożylnej zaleca się zachowanie ostrożności podczas karmienia piersią wobec braku wystarczających danych o przenikaniu do mleka ludzkiego. Płodność: brak danych klinicznych dotyczących wpływu na płodność; nie przeprowadzono badań dotyczących reprodukcji u zwierząt z zastosowaniem mannitolu wziewnego. Wyniki badań z mannitolem podawanym doustnie wskazują na brak wpływu na płodność.

Nie wpływa lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Wchłanianie z przewodu pokarmowego jest niewielkie. Tylko małe ilości mannitolu wchłaniają się z przewodu pokarmowego. Po inhalacji bezwzględna dostępność biologiczna mannitolu w postaci proszku do inhalacji w porównaniu z podaniem dożylnym wyniosła 0,59% ± 0,15, a szybkość i stopień wchłaniania po podaniu wziewnym były bardzo podobne do obserwowanych po podaniu doustnym; Tmax po inhalacji wyniósł 1,5 ± 0,5 godziny. Depozycja płucna wynosi 24,7%, co potwierdza dystrybucję do narządu docelowego; po wchłonięciu do krwiobiegu maksymalne stężenie w surowicy osiągane jest w ciągu 1 godziny. Dystrybucja: po podaniu dożylnym mannitol ulega dystrybucji niemal wyłącznie w przestrzeni zewnątrzkomórkowej. Objętość dystrybucji u zdrowych ochotników po podaniu 20% roztworu w dawce 0,5 g/kg mc. wynosiła 15,4 l. Nie przenika przez barierę krew-mózg, a wg innego źródła nie przenika także do oka. Jednak przy bardzo dużych stężeniach w osoczu lub w kwasicy mannitol może przenikać barierę krew-mózg i zwiększać ciśnienie śródczaszkowe. Metabolizm: praktycznie brak. Mannitol nie jest metabolizowany; po podaniu dożylnym niezmieniony jest w całości wydalany przez nerki w procesie przesączania kłębuszkowego. Niewielka frakcja wchłonięta układowo może ulegać przemianie w wątrobie – niewielki odsetek mannitolu wchłoniętego do krążenia ogólnego podlega w wątrobie przemianie metabolicznej do glikogenu i dwutlenku węgla; w badaniach u szczurów, myszy i ludzi wykazano brak toksycznych metabolitów. Ze względu na małą wartość energetyczną: jako izomer sorbitolu ma niewielką wartość energetyczną, gdyż w znacznym stopniu jest eliminowany, zanim dojdzie do metabolizmu. Eliminacja jest głównie nerkowa i szybka. Po podaniu dożylnym mannitol jest szybko wydalany przez nerki, zanim może dojść do istotnego metabolizmu w wątrobie. Wydalanie odbywa się głównie w postaci niezmetabolizowanej przez kłębuszki nerkowe; tylko 10% jest wchłaniane zwrotnie w kanalikach nerkowych. Frakcja wydalona z moczem: po dożylnym podaniu dawki 100 g około 80% jest wydalane z moczem w ciągu 3 godzin. 80% dawki dożylnej ulega wydaleniu w postaci niezmienionej w ciągu 3 godzin. Po inhalacji łączna ilość mannitolu przenikającego do moczu w ciągu 24 godzin była podobna dla podania wziewnego (55%) i doustnego (54%). Po dożylnym mannitol eliminowany jest w znacznym stopniu w postaci niezmienionej w mechanizmie filtracji kłębuszkowej, a 87% dawki wydalane jest z moczem w ciągu 24 godzin. Okres półtrwania: u dorosłych wynosi w przybliżeniu 2 godziny, a w niewydolności nerek jest dłuższy; wg innych danych okres półtrwania wynosi około 100 minut, a w ostrej niewydolności nerek może wzrosnąć do 36 godzin. Po podaniu wziewnym średni końcowy okres półtrwania u dorosłych wynosił około 4 do 5 godzin dla surowicy i około 3,66 godziny dla moczu. Usuwalność w dializie: mannitol jest eliminowany z osocza podczas hemodializy. Farmakokinetyka wziewna była liniowa: porównanie wartości AUC w Dniu 1. i Dniu 7. wykazało niezależność parametrów farmakokinetycznych od czasu, wskazując na liniowość procesów dla zastosowanych dawek. U nastolatków w wieku 12–17 lat parametry farmakokinetyczne mannitolu wziewnego są podobne do ustalonych u dorosłych.