Opikapon

Lek stosowany w chorobie Parkinsona, inny lek dopaminergiczny; kod ATC N04BX04. Opikapon jest obwodowym, selektywnym i odwracalnym inhibitorem katecholo-O-metylotransferazy (COMT), o wysokiej (subpikomolowej) zdolności wiązania, co przekłada się na wolną stałą tempa dysocjacji kompleksów i długi czas działania in vivo. Po podaniu 50 mg u osób zdrowych powodował znaczące (>90%) i długotrwałe (>24 godziny) hamowanie COMT. Hamowanie obwodowej COMT zwiększa dostępność lewodopy: w stanie stacjonarnym 50 mg opikaponu około 2-krotnie w porównaniu z placebo zwiększało zakres ekspozycji ogólnoustrojowej po doustnym podaniu pojedynczej dawki lewodopy/karbidopy lub lewodopy/benserazydu po upływie 12 godzin od podania opikaponu.

Choroba Parkinsona – leczenie wspomagające terapii produktami złożonymi zawierającymi lewodopę i inhibitor dekarboksylazy DOPA (DDCI) u dorosłych z fluktuacjami ruchowymi końca dawki, których nie udaje się opanować samymi tymi produktami złożonymi.

Droga podania: doustnie; kapsułki połyka się w całości, popijając wodą. Dawka: 50 mg opikaponu raz na dobę, przed snem, co najmniej godzinę przed lub po przyjęciu produktów złożonych zawierających lewodopę. Stosowanie: dodatek do leczenia lewodopą, nasila jej działanie. W pierwszych dniach lub tygodniach po włączeniu często konieczne jest dostosowanie dawki lewodopy – wydłużenie odstępów między dawkami i (lub) zmniejszenie ilości lewodopy na dawkę, zgodnie ze stanem klinicznym. Pominięcie dawki: kolejną dawkę przyjmuje się zgodnie z planem, bez przyjmowania dawki dodatkowej w celu uzupełnienia pominiętej. Podeszły wiek: dostosowanie dawki nie jest konieczne. Ostrożnie w wieku ≥ 85 lat ze względu na ograniczone doświadczenie. Zaburzenia czynności nerek: dostosowanie dawki nie jest konieczne, gdyż opikapon nie jest wydalany przez nerki. Zaburzenia czynności wątroby: łagodne (A w skali Childa-Pugha) – bez dostosowania dawki; umiarkowane (B w skali Childa-Pugha) – doświadczenie ograniczone, wymagana ostrożność i możliwe dostosowanie dawki; ciężkie (C w skali Childa-Pugha) – brak doświadczeń klinicznych, stosowanie niezalecane. Dzieci i młodzież: stosowanie nie jest właściwe u dzieci i młodzieży z chorobą Parkinsona i fluktuacjami ruchowymi.

Bezwzględne przeciwwskazania: - guz chromochłonny rdzenia nadnerczy, przyzwojak lub inne nowotwory wydzielające katecholaminy - wywiad złośliwego zespołu neuroleptycznego i (lub) rabdomiolizy niezwiązanej z urazem - jednoczesne stosowanie inhibitorów MAO (MAO-A i MAO-B, np. fenelzyny, tranylcyprominy, moklobemidu) innych niż stosowane w leczeniu choroby Parkinsona Ostrożnie: - ryzyko zaburzeń kontroli impulsu (patologiczny hazard, hiperseksualizm, kompulsywne zakupy, napady objadania się) w skojarzeniu z lekami dopaminergicznymi – wymaga monitorowania - nasilenie dopaminergicznych działań niepożądanych lewodopy: dyskinezy, omamy, nudności, wymioty, niedociśnienie ortostatyczne - możliwy wzrost aktywności enzymów wątrobowych; przy postępującym jadłowstręcie, astenii i utracie masy ciała wskazana ocena czynności wątroby - rzadka dziedziczna nietolerancja galaktozy, niedobór laktazy lub zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy

Inhibitory MAO: jednoczesne stosowanie może hamować większość szlaków metabolizmu katecholamin. Skojarzenie z inhibitorami MAO-A i MAO-B innymi niż stosowane w chorobie Parkinsona (np. fenelzyną, tranylcyprominą, moklobemidem) jest przeciwwskazane. Dopuszczalne pozostaje łączenie z inhibitorami MAO stosowanymi w chorobie Parkinsona – razagiliną (maks. 1 mg/dobę) oraz selegiliną (maks. 10 mg/dobę doustnie lub 1,25 mg/dobę podpoliczkowo). Brak doświadczeń z inhibitorem MAO-B safinamidem, dlatego takie połączenie wymaga zachowania ostrożności. Leki metabolizowane przez COMT: możliwe zaburzenie metabolizmu związków zawierających grupę katecholową rozkładanych przez COMT (np. rymiteronu, izoprenaliny, adrenaliny, noradrenaliny, dopaminy, dopeksaminy, dobutaminy) z nasileniem ich działania – wskazane uważne monitorowanie. Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne i inhibitory wychwytu zwrotnego noradrenaliny: ograniczone doświadczenia z jednoczesnym stosowaniem (np. wenlafaksyny, maprotyliny, dezypraminy), dlatego wymaga ostrożności. Chinidyna: jednoczesne podanie pojedynczej dawki chinidyny (600 mg) zmniejszało ekspozycję ogólnoustrojową na opikapon o 37% (AUC). Należy unikać jednoczesnego podawania. Substraty CYP2C8 i OATP1B1: opikapon jest słabym inhibitorem in vitro CYP2C8 i OATP1B1, jednak wielokrotne podanie w dawce 50 mg raz na dobę nie zmieniało ekspozycji na repaglinid (wrażliwy substrat CYP2C8 i OATP1B1).

Dominują zaburzenia neurologiczne; najczęstszym działaniem niepożądanym jest dyskineza, dotycząca ok. 17,7% leczonych. Bardzo często: dyskineza; skurcze mięśni; zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej. Często: nietypowe sny, omamy, omamy wzrokowe, bezsenność; ze strony układu nerwowego – zawroty głowy, ból głowy, senność; niedociśnienie ortostatyczne; z przewodu pokarmowego – zaparcia, suchość w ustach, nudności, wymioty; ze strony mięśni – drgania mięśni, sztywność mięśniowo-szkieletowa, ból kończyn; zmiana zabarwienia moczu, zwiększone oddawanie moczu w nocy; zmęczenie; zmniejszenie masy ciała; upadki. Niezbyt często: osłabienie apetytu, hipertrójglicerydemia; zaburzenia psychiczne – lęk, depresja, omamy słuchowe, stan splątania, koszmary nocne, zaburzenia snu; ze strony układu nerwowego – hiperkinezja, omdlenie; suchość oka; zatkanie ucha; kołatanie serca; nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze; duszność; z przewodu pokarmowego – wzdęcie brzucha, ból brzucha, ból w nadbrzuszu, dyspepsja.

Dane dotyczące stosowania u kobiet w ciąży są ograniczone lub niedostępne. W badaniu na szczurach opikapon przenikał przez łożysko. Badania na zwierzętach dotyczące szkodliwego wpływu na reprodukcję są niewystarczające. Nie zaleca się stosowania w ciąży oraz u kobiet w wieku rozrodczym niestosujących skutecznej antykoncepcji. Laktacja: przeciwwskazany – u szczurów w okresie laktacji stężenia opikaponu w mleku odpowiadały stężeniom w osoczu. Nie wiadomo, czy opikapon lub jego metabolity przenikają do mleka ludzkiego, a zagrożenia dla noworodków/dzieci nie można wykluczyć. W trakcie leczenia karmienie piersią należy przerwać. Płodność: wpływu opikaponu na płodność u ludzi nie badano. Badania na zwierzętach nie wskazują na szkodliwy wpływ na reprodukcję.

Skojarzenie opikaponu z lewodopą może istotnie zaburzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Możliwe zawroty głowy, objawowe zaburzenia ortostatyczne oraz senność. Wskazana ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.