Wankomycyna

Antybiotyk glikopeptydowy, trójpierścieniowy. Hamuje syntezę ściany komórkowej wrażliwych bakterii poprzez wiązanie z dużym powinowactwem z D-alanylo-D-alaniną – końcówką jednostki prekursora peptydu ściany komórkowej. Zapobiega przeniesieniu i przyłączeniu bloków budulcowych muramylopentapeptydu, z których zbudowana jest sama cząsteczka peptydoglikanu – inaczej niż penicyliny, działające głównie przez blokowanie sieciowania peptydoglikanów. Dodatkowo zaburza przepuszczalność błony komórkowej bakterii i syntezę RNA. Działanie bakteriobójcze powolne, wobec drobnoustrojów w fazie podziału. Spektrum: aktywna wobec bakterii Gram-dodatnich – gronkowców, paciorkowców, enterokoków, pneumokoków i clostridia; bakterie Gram-ujemne są oporne. Wewnętrznie oporne są praktycznie wszystkie drobnoustroje Gram-ujemne, a także prątki i grzyby. Zależności PK/PD: wankomycyna wykazuje aktywność niezależną od stężenia, gdzie AUC/MIC stanowi główny przewidywalny parametr skuteczności; wartość AUC/MIC = 400 przyjęto jako docelową dla skuteczności klinicznej. Oporność: nabyta oporność na glikopeptydy występuje najczęściej u enterokoków i polega na nabyciu kompleksów genów van, które zmieniają punkt uchwytu (D-alanylo-D-alanina) w D-alanylo-D-mleczan lub D-alanylo-D-serynę, z którymi wankomycyna słabo się wiąże. Geny van rzadko obserwuje się w przypadku Staphylococcus aureus, gdzie zmiany struktury ściany komórkowej powodują pośrednią wrażliwość, najczęściej heterogenną. Nie występuje oporność krzyżowa z innymi klasami antybiotyków, natomiast występuje z innymi glikopeptydami, takimi jak teikoplanina. Synergizm: skojarzenie z aminoglikozydem działa synergistycznie wobec wielu szczepów Staphylococcus aureus, paciorkowców z grupy D nienależących do enterokoków, enterokoków oraz paciorkowców z grupy Viridans. Skojarzenie z cefalosporyną działa synergistycznie wobec niektórych szczepów Staphylococcus epidermidis opornych na oksacylinę, a z ryfampicyną – synergistycznie wobec Staphylococcus epidermidis i częściowo synergistycznie wobec niektórych szczepów Staphylococcus aureus.

Antybiotyk stosowany dożylnie i doustnie u pacjentów we wszystkich grupach wiekowych. Dożylnie w leczeniu: powikłanych zakażeń skóry i tkanek miękkich; zakażeń kości i stawów; pozaszpitalnego zapalenia płuc; szpitalnego zapalenia płuc, w tym respiratorowego zapalenia płuc; zakaźnego zapalenia wsierdzia. Ponadto bakteriemii występującej w skojarzeniu z którymkolwiek, potwierdzonym lub podejrzewanym, z wyżej wymienionych stanów. W okołooperacyjnej profilaktyce przeciwbakteryjnej u pacjentów z wysokim ryzykiem bakteryjnego zapalenia wsierdzia w razie poważnej operacji. Doustnie w leczeniu zakażeń Clostridioides difficile.

Ogólne zasady (podanie dożylne): w uzasadnionych przypadkach kojarzenie z innymi lekami przeciwbakteryjnymi. Dawka początkowa ustalana wg całkowitej masy ciała; kolejne modyfikacje zależne od stężenia w surowicy w celu osiągnięcia docelowego stężenia terapeutycznego; przy ustalaniu dawek i odstępów uwzględnia się czynność nerek. Dawkowanie dożylne wg wieku: ≥12 lat – 15–20 mg/kg mc. co 8–12 godz. (nie więcej niż 2 g na dawkę). U pacjentów w ciężkim stanie dawka nasycająca 25–30 mg/kg mc. dla szybkiego osiągnięcia docelowego stężenia minimalnego. Niemowlęta i dzieci w wieku od pierwszego miesiąca do poniżej 12 lat – 10–15 mg/kg mc. co 6 godz. Noworodki (urodzone o czasie i wcześniaki): schemat dawkowania ustala lekarz doświadczony w leczeniu noworodków. Przykładowy schemat wg wieku postkoncepcyjnego (PMA): 29–35 tyg. – 15 mg/kg mc. co 12 godz.; >35 tyg. – 15 mg/kg mc. co 8 godz. Okołooperacyjna profilaktyka bakteryjnego zapalenia wsierdzia (wszystkie grupy wiekowe): dawka początkowa 15 mg/kg mc. przed indukcją znieczulenia; w zależności od czasu trwania operacji może być konieczna druga dawka. Czas trwania leczenia dożylnego: dostosowany do typu i ciężkości zakażenia oraz indywidualnej odpowiedzi klinicznej. Powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich – bez martwicy 7–14 dni, z martwicą 4–6 tygodni (kontynuacja do zaprzestania usuwania tkanek martwiczych, poprawy stanu klinicznego i ustąpienia gorączki przez 48–72 godz.); zakażenia kości i stawów 4–6 tygodni; pozaszpitalne zapalenie płuc 7–14 dni; szpitalne (w tym respiratorowe) zapalenie płuc 7–14 dni; zakaźne zapalenie wsierdzia 4–6 tygodni. W okołoprotezowych zakażeniach stawów rozważa się dłuższe cykle doustnego leczenia supresyjnego odpowiednimi antybiotykami. W zapaleniu wsierdzia czas trwania i konieczność leczenia skojarzonego zależą od typu zastawki i mikroorganizmu. Szczególne grupy pacjentów: Podeszły wiek – ze względu na związane z wiekiem ograniczenie czynności nerek może być konieczne stosowanie mniejszych dawek podtrzymujących. Zaburzenia czynności nerek – u dorosłych oraz dzieci i młodzieży należy uwzględnić wstępną dawkę początkową, a następnie oznaczenia minimalnego stężenia w surowicy zamiast planowanego schematu, zwłaszcza przy ciężkich zaburzeniach nerek lub leczeniu nerkozastępczym, z uwagi na liczne zmienne wpływające na stężenie. Przy łagodnych lub umiarkowanych zaburzeniach nie wolno zmniejszać dawki początkowej. Przy ciężkich zaburzeniach preferowane jest wydłużenie odstępów między dawkami zamiast podawania mniejszych dawek. Wankomycyna jest w niewielkim stopniu usuwana przez hemodializę przerywaną; błony filtracyjne o dużej przepuszczalności lub ciągłe leczenie nerkozastępcze (CRRT) zwiększają jej klirens i zwykle konieczne jest podawanie dawek uzupełniających. Dorośli z niewydolnością nerek – modyfikacja dawki wg eGFR. Zwykła dawka początkowa 15–20 mg/kg mc., którą można podawać co 24 godz. u pacjentów z klirensem kreatyniny 20–49 ml/min. Przy ciężkich zaburzeniach nerek (klirens kreatyniny <20 ml/min) lub terapii nerkozastępczej odstępy i wielkość dawek zależą od metody RRT i minimalnego stężenia w surowicy oraz resztkowej czynności nerek; można rozważyć wstrzymanie kolejnej dawki do czasu oznaczenia stężenia. U pacjentów w stanie krytycznym z zaburzeniami nerek nie należy zmniejszać wstępnej dawki nasycającej (25–30 mg/kg mc.). Dzieci i młodzież z niewydolnością nerek – modyfikacja dawki wg eGFR (zmodyfikowany wzór Schwartza) u dzieci ≥1. roku życia; u noworodków i niemowląt <1. roku wzór Schwartza nie ma zastosowania i konieczna jest porada eksperta. Wg GFR: 50–30 ml/min/1,73 m² – 15 mg/kg mc. co 12 godz.; 29–10 ml/min/1,73 m² – 15 mg/kg mc. co 24 godz.; 10–15 mg/kg mc., ponowne podanie w zależności od stężenia. Zaburzenia czynności wątroby – nie ma konieczności dostosowania dawki. Ciąża – może być konieczne znaczne zwiększenie dawek w celu osiągnięcia terapeutycznego stężenia w surowicy. Otyłość – dawkę początkową dostosowuje się indywidualnie wg całkowitej masy ciała, tak samo jak przy prawidłowej masie ciała. Podanie doustne – leczenie zakażeń Clostridioides difficile (CDI): ≥12 lat – 125 mg co 6 godz. przez 10 dni w pierwszym epizodzie nieciężkiego zakażenia. W zakażeniach ciężkich lub powikłanych dawkę zwiększa się do 500 mg co 6 godz. przez 10 dni; nie przekraczać maksymalnej dawki dobowej 2 g. W wielokrotnie nawracających zakażeniach – 125 mg cztery razy na dobę przez 10 dni, następnie stopniowe zmniejszanie do 125 mg na dobę lub terapia pulsowa 125–500 mg na dobę co 2–3 dni przez co najmniej 3 tygodnie. Noworodki, niemowlęta i dzieci <12 lat – 10 mg/kg mc. co 6 godz. przez 10 dni doustnie; nie przekraczać maksymalnej dawki dobowej 2 g. Jeśli to możliwe, należy odstawić lek przeciwbakteryjny podejrzewany o wywołanie CDI oraz zapewnić odpowiednią podaż płynów i elektrolitów. Kontrola stężenia (TDM): częstość dostosowana indywidualnie – od codziennej u niestabilnych hemodynamicznie do raz na tydzień u stabilnych pacjentów z widoczną reakcją na leczenie. Przy prawidłowej czynności nerek stężenie oznacza się w drugim dniu leczenia, bezpośrednio przed kolejną dawką. U poddawanych hemodializie przerywanej – przed rozpoczęciem sesji. Po podaniu doustnym kontrola stężenia u pacjentów z zaburzeniami zapalnymi jelit. Minimalne stężenie terapeutyczne 10–20 mg/l w zależności od miejsca zakażenia i wrażliwości patogenu; laboratoria zwykle zalecają 15–20 mg/l dla lepszego pokrycia mikroorganizmów wrażliwych z MIC ≥1 mg/l. Sposób podania (dożylnie): zwykle w postaci infuzji przerywanej. Wyłącznie w powolnej infuzji dożylnej trwającej co najmniej godzinę lub przy maksymalnej szybkości 10 mg/min (którekolwiek dłuższe), o odpowiednim rozcieńczeniu (500 mg w co najmniej 100 ml lub 1000 mg w co najmniej 200 ml). Przy ograniczeniu podaży płynów – roztwór 500 mg/50 ml lub 1000 mg/100 ml, jednak większe stężenie zwiększa ryzyko działań niepożądanych związanych z infuzją. Można rozważyć infuzję ciągłą, np. u pacjentów z niestabilnym klirensem wankomycyny. Sposób podania (doustnie): rozcieńczony roztwór podawany do wypicia lub przez zgłębnik nosowo-żołądkowy; można dodać syrop dla poprawy smaku.

Bezwzględne przeciwwskazania: - podanie domięśniowe ze względu na ryzyko martwicy w miejscu podania - podanie do komory przedniej oka lub do ciała szklistego, w tym w zapobieganiu wewnętrznemu zapaleniu oka, ze względu na ryzyko krwotoczno-okluzyjnego zapalenia naczyń siatkówki i trwałej utraty wzroku - ponowne rozpoczęcie leczenia po przebytych ciężkich skórnych działaniach niepożądanych związanych z wankomycyną Ostrożnie: - zaburzenia czynności nerek, w tym bezmocz, z uwagi na znacznie większe ryzyko działań toksycznych przy długotrwałym dużym stężeniu we krwi - uprzedni ubytek słuchu lub głuchota, gdyż zwiększają ryzyko działania ototoksycznego - pacjenci w podeszłym wieku, szczególnie podatni na uszkodzenie narządu słuchu, wymagający kontroli czynności przedsionkowej i słuchu - noworodki i wcześniaki, z powodu niedojrzałości nerek i możliwości zwiększenia stężenia w surowicy - reakcja alergiczna na teikoplaninę w wywiadzie, z uwagi na możliwość krzyżowej nadwrażliwości aż do wstrząsu anafilaktycznego zakończonego zgonem - długotrwałe leczenie lub jednoczesne stosowanie leków mogących wywołać neutropenię lub agranulocytozę - jednoczesne podawanie substancji o działaniu nefrotoksycznym lub ototoksycznym, takich jak antybiotyki aminoglikozydowe - jednoczesne stosowanie leków znieczulających, gdyż wankomycyna może nasilić depresję mięśnia sercowego - zapalne choroby błony śluzowej jelit lub rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, z uwagi na zwiększone wchłanianie ogólnoustrojowe i ryzyko działań niepożądanych - jednoczesne stosowanie inhibitorów pompy protonowej wymaga ponownego rozważenia korzyści i ryzyka

Leki nefro- i ototoksyczne: jednoczesne lub bezpośrednio następujące po podaniu wankomycyny stosowanie innych leków działających ogólnoustrojowo lub miejscowo, mogących wywoływać ototoksyczność lub nefrotoksyczność – amfoterycyny B, aminoglikozydów, bacytracyny, polimiksyny B, piperacyliny z tazobaktamem, kolistyny, wiomycyny, cisplatyny, diuretyków pętlowych oraz niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) – może zwiększać toksyczność wankomycyny; interakcje te dotyczą postaci pozajelitowych. Leki te wyraźnie zwiększają ryzyko toksyczności i można je łączyć z wankomycyną tylko z dużą ostrożnością. Szczególna ostrożność konieczna jest podczas stosowania aminoglikozydów jednocześnie z wankomycyną lub bezpośrednio po niej; w takich przypadkach maksymalną dawkę wankomycyny należy ograniczyć do 500 mg co 8 godzin. Środki znieczulenia ogólnego: jednoczesne podanie zwiększa ryzyko takich działań niepożądanych, jak spadek ciśnienia, zaczerwienienie skóry, rumień, pokrzywka i świąd, a także reakcji rzekomoanafilaktycznych. Częstość działań niepożądanych związanych z infuzją zwiększa się podczas jednoczesnego podawania leków znieczulających. Sugerowano, że u chorych wymagających obu leków infuzję wankomycyny należy zakończyć przed wprowadzeniem do znieczulenia. Leki zwiotczające mięśnie: gdy wankomycynę podaje się w trakcie lub bezpośrednio po zabiegu chirurgicznym, działanie jednocześnie stosowanych środków zwiotczających mięśnie (takich jak sukcynylocholina) może ulec nasileniu i przedłużeniu (blokada przewodnictwa nerwowo-mięśniowego). Podanie doustne: należy rozważyć zaprzestanie leczenia inhibitorami pompy protonowej i lekami hamującymi perystaltykę zgodnie z lokalnymi wytycznymi dotyczącymi leczenia zakażeń Clostridioides difficile.

Zespół czerwonego człowieka (czerwonej szyi): rumień, zaczerwienienie lub wysypka obejmujące twarz i górną część tułowia, niekiedy z hipotonią i objawami wstrząsopodobnymi; efekt częściowo w mechanizmie uwalniania histaminy, zwykle w związku ze zbyt szybką infuzją. Do najczęstszych działań należą zapalenie żyły, reakcje rzekomoalergiczne oraz przekrwienie górnej części ciała związane ze zbyt szybką dożylną infuzją wankomycyny. Zaburzenia krwi: opisywano odwracalną neutropenię, eozynofilię, a rzadko małopłytkowość i agranulocytozę; neutropenia częstsza u pacjentów, którzy otrzymali dawkę łączną ≥25 g. Odwracalna neutropenia zwykle pojawia się tydzień lub później po rozpoczęciu leczenia dożylnego lub gdy łączna dawka przekroczy 25 g. Częstość nieznana: niedokrwistość hemolityczna. Zaburzenia układu immunologicznego (rzadko): reakcje nadwrażliwości, reakcje anafilaktyczne. Reakcje nadwrażliwości występują u ok. 5% pacjentów i obejmują wysypki, gorączkę, dreszcze, a rzadko reakcje anafilaktoidalne, złuszczające zapalenie skóry, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka oraz zapalenie naczyń. Podczas szybkiej infuzji lub wkrótce po jej zakończeniu może wystąpić reakcja anafilaktyczna/rzekomoanafilaktyczna, w tym świszczący oddech; reakcje ustępują po przerwaniu podawania, zwykle w ciągu 20 minut do 2 godzin. Zaburzenia ucha i błędnika: niezbyt często – przejściowa lub trwała utrata słuchu; rzadko – zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, szum w uszach, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego. Szum w uszach, przypuszczalnie poprzedzający wystąpienie głuchoty, powinien być traktowany jako wskazanie do przerwania leczenia. Działanie ototoksyczne obserwowano głównie u pacjentów otrzymujących duże dawki, u pacjentów leczonych równocześnie innym lekiem o działaniu ototoksycznym, takim jak antybiotyk aminoglikozydowy lub u pacjentów z istniejącymi uprzednio zaburzeniami czynności nerek lub słuchu. Ototoksyczność może postępować po odstawieniu leku i bywa nieodwracalna; utratę słuchu może poprzedzać szum w uszach, będący sygnałem do przerwania leczenia. Zaburzenia serca: bardzo rzadko – zatrzymanie serca; częstość nieznana – zespół Kounisa. Zaburzenia naczyniowe: często – zmniejszenie ciśnienia tętniczego; rzadko – zapalenie naczyń. Zaburzenia układu oddechowego (często): duszność, świst krtaniowy. Zaburzenia żołądka i jelit: rzadko – nudności; bardzo rzadko – rzekomobłoniaste zapalenie jelita i okrężnicy; częstość nieznana – wymioty, biegunka. Po podaniu doustnym, z uwagi na słabe wchłanianie, opisywano nieliczne działania niepożądane, głównie łagodne zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych (często): zwiększona aktywność aminotransferazy alaninowej i asparaginianowej. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: często – przekrwienie górnej części ciała (zespół czerwonego człowieka), wykwity i zapalenie błon śluzowych, świąd, pokrzywka; bardzo rzadko – złuszczające zapalenie skóry, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, linijna IgA dermatoza pęcherzowa; częstość nieznana – wysypka polekowa z eozynofilią i objawami ustrojowymi (DRESS) oraz ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP). Notowano ciężkie skórne działania niepożądane (SCARs), w tym zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, DRESS oraz AGEP. Zaburzenia nerek: często – zaburzenia czynności nerek objawiające się przede wszystkim zwiększeniem stężenia kreatyniny i mocznika w surowicy; rzadko – śródmiąższowe zapalenie nerek, ostra niewydolność nerek; częstość nieznana – ostra martwica kanalików nerkowych. Nefrotoksyczność, w tym rzadkie przypadki śródmiąższowego zapalenia nerek, występuje zwłaszcza przy dużych dawkach lub u pacjentów z czynnikami predysponującymi. Przypadki nefrotoksyczności u dzieci opisywano zwykle w związku ze stosowaniem innych leków nefrotoksycznych, takich jak antybiotyki aminoglikozydowe. Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania: często – zapalenie żyły, zaczerwienienie górnej części ciała i twarzy; rzadko – gorączka polekowa, dreszcze, ból i skurcze mięśni klatki piersiowej i grzbietu. Wankomycyna działa drażniąco; podanie dożylne może wiązać się z zakrzepowym zapaleniem żył, a wynaczynienie może powodować martwicę tkanek. Po wstrzyknięciu domięśniowym może wystąpić martwica.

Ciąża: przenika przez łożysko; brak wystarczających obserwacji dotyczących stosowania w ciąży u ludzi. Wykrywana w krwi pępowinowej. Badania toksycznego wpływu na reprodukcję u zwierząt nie wykazały szkodliwego działania na płód; badania teratogenności u szczurów (dawka pięciokrotnie wyższa niż u ludzi) oraz u królików (dawka trzykrotnie wyższa) nie wykazały szkodliwości dla płodu. Nie można jednak wykluczyć ryzyka ototoksycznego i nefrotoksycznego działania na zarodek lub noworodka. W kontrolowanym badaniu klinicznym, gdy zwiększone dawki podawano dożylnie kobietom w ciąży z powodu ciężkich zakażeń gronkowcowych, nie stwierdzono u niemowląt czuciowo-nerwowego ubytku słuchu ani nefrotoksyczności związanej z wankomycyną; u niemowlęcia, którego matka otrzymywała lek w trzecim trymestrze, stwierdzono przewodzeniowy ubytek słuchu, którego nie przypisuje się wankomycynie. Ponieważ podawano ją tylko w drugim i trzecim trymestrze, nie wiadomo, czy powoduje uszkodzenie płodu. Podawanie w ciąży tylko w razie konieczności, po dokładnym rozważeniu stosunku ryzyka do korzyści; z uważnym monitorowaniem stężenia we krwi w celu zminimalizowania ryzyka toksyczności dla płodu. Donoszono, że u kobiet w ciąży może być konieczne podawanie znacznie zwiększonych dawek w celu osiągnięcia terapeutycznego stężenia w surowicy. Laktacja: ograniczone – wydzielana z mlekiem ludzkim. Mało prawdopodobne, aby niemowlę karmione piersią wchłonęło znaczącą ilość z przewodu żołądkowo-jelitowego. Możliwe działania niepożądane u dziecka: zaburzenia flory bakteryjnej z biegunką, kolonizacja grzybami drożdżopodobnymi oraz alergizacja. Ze względu na znaczenie podawania leku dla karmiącej matki należy rozważyć przerwanie karmienia piersią.

Nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Wchłanianie: po podaniu doustnym zwykle nie jest wchłaniana; jednak może dojść do wchłaniania po podaniu doustnym u pacjentów z (rzekomobłoniastym) zapaleniem jelita grubego, co może doprowadzić do kumulacji wankomycyny w organizmie pacjentów ze współistniejącymi zaburzeniami czynności nerek. Po podaniu doustnym tylko mała część dawki jest odzyskiwana z moczu, natomiast duże stężenie stwierdzane jest w stolcu (>3100 mg/kg przy dawce 2 g/dobę). Podanie dożylne: infuzja wielu dawek po 1 g (15 mg/kg mc.) trwająca 60 minut zapewnia przeciętne stężenie w osoczu 50-60 mg/l, 20-25 mg/l oraz 5-10 mg/l odpowiednio bezpośrednio po oraz 2 i 10 godzin po infuzji. Stężenie osiągane po podaniu wielokrotnym jest podobne do osiąganego po podaniu jednej dawki. Stężenia wzrastają zasadniczo proporcjonalnie do zwiększającej się dawki. Dystrybucja: objętość dystrybucji wynosi około 60 l/1,73 m2 pola powierzchni ciała. Przy stężeniu w surowicy od 10 mg/l do 100 mg/l wiązanie z białkami osocza (metodą ultrafiltracji) wynosi około 30-55%. Dyfunduje do płynu zewnątrzkomórkowego, w tym opłucnowego, osierdziowego, otrzewnowego i maziowego; niewielkie ilości znajdują się w żółci. Do płynu mózgowo-rdzeniowego przy nieobjętych stanem zapalnym oponach przenika tylko w małym stopniu. Łatwo przenika przez łożysko i dociera do krwi pępowinowej. Przenika do mleka kobiecego. Metabolizm: metabolizowana w bardzo małym stopniu. Eliminacja: po podaniu pozajelitowym wydalana niemal wyłącznie jako substancja mikrobiologicznie czynna (około 75-90% w ciągu 24 godzin) na drodze filtracji kłębuszkowej przez nerki. W ciągu pierwszych 24 godzin około 80% dawki wydalane jest z moczem na drodze filtracji kłębuszkowej. Klirens osoczowy wynosi około 0,058 l/kg mc. na godz., a klirens nerkowy około 0,048 l/kg mc. na godz. Wydalanie z żółcią jest nieznaczne (mniej niż 5% dawki). Okres półtrwania: w fazie eliminacji 4-6 godzin u pacjentów z prawidłową czynnością nerek oraz 2,2-3 godziny u dzieci. Zaburzenia czynności nerek: opóźniają wydalanie wankomycyny; u pacjentów bez czynności nerek średni okres półtrwania wynosi 7,5 dnia. Usuwana głównie na drodze filtracji kłębuszkowej; u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek końcowy okres półtrwania jest wydłużony, a klirens całkowity zmniejszony. Należy wyliczyć optymalną dawkę w oparciu o zalecenia dotyczące dawkowania. Ze względu na ototoksyczne działanie w takich przypadkach zaleca się kontrolowanie stężenia w osoczu. Sugerowana metoda: dawka nasycająca 15 mg/kg, następnie dawka dobowa (mg) równa około 15 × współczynnik przesączania kłębuszkowego w ml/min, a u pacjentów bezmoczowych 1 g co 7 do 10 dni. Zaburzenia czynności wątroby: farmakokinetyka wankomycyny nie jest zmieniona u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Dializa: wankomycyna nie jest eliminowana w znaczącym stopniu przez hemodializę ani dializę otrzewnową, jednak istnieją doniesienia o zwiększeniu klirensu przez hemoperfuzję i hemofiltrację. Stężenia w osoczu są mało zmieniane przez konwencjonalną hemodializę, choć stosowanie błon wysokoprzepływowych może je znacząco obniżyć. Grupy szczególne: u kobiet w ciąży konieczne może być znaczne zwiększenie dawek w celu osiągnięcia terapeutycznego stężenia w surowicy. U pacjentów z nadwagą dystrybucja może być zmieniona ze względu na zwiększenie objętości dystrybucji i klirensu nerkowego oraz zmiany wiązania z białkami; stwierdzano większe stężenie w surowicy niż oczekiwane u zdrowych dorosłych mężczyzn. Klirens bywa zwiększony u pacjentów oparzonych. Dzieci i młodzież: farmakokinetyka wykazuje dużą zmienność międzyosobniczą u wcześniaków i noworodków urodzonych o czasie. U noworodków objętość dystrybucji po podaniu dożylnym wynosi 0,38-0,97 l/kg, klirens 0,63-1,4 ml/kg/min, a okres półtrwania 3,5-10 godzin, dłuższy niż u dorosłych. U niemowląt i starszych dzieci objętość dystrybucji waha się 0,26-1,05 l/kg, a klirens 0,33-1,87 ml/kg/min.