Cyklopiroks

Pochodna pirydonu (cyklopiroks); przeciwgrzybiczy chemioterapeutyk o szerokim zakresie działania, stosowany miejscowo. Działanie grzybobójcze polega na hamowaniu wychwytu substancji niezbędnych do życia dla komórek grzyba oraz pobudzaniu dyfuzji innych niezbędnych składników komórki. Gromadzi się w dużych ilościach w komórkach grzybów, gdzie łączy się nieodwracalnie zarówno ze ścianą komórkową, jak i z różnymi organellami i strukturami komórkowymi – mitochondriami, rybosomami, mikrosomami. Zwiększa przepuszczalność błon komórkowych i zaburza transport niezbędnych substancji odżywczych, m.in. niektórych aminokwasów (leucyny) i elektrolitów (jonów wapnia, fosforu i potasu); prowadzi to do zahamowania wzrostu grzybów, a w końcowym efekcie do ich rozpadu. Brak dowodów na biotransformację cyklopiroksu przez komórkę grzyba. Spektrum: szerokie – na dermatofity, drożdżaki, pleśnie oraz inne grzyby. In vitro wykazuje zarówno działanie grzybobójcze, jak i grzybostatyczne, a także niszczy przetrwalniki grzybów. Hamuje większość Candida, Epidermophyton, Microsporum i Trichophyton spp.; aktywny również wobec Malassezia furfur. MIC dla większości dermatofitów (Trichophyton species, Microsporum species, Epidermophyton species) i drożdżaków (Candida albicans, inne Candida species) mieści się w zakresie 0,9–3,9 μg/ml. Wartości MIC wyrównane dla wszystkich gatunków grzybów, w granicach 0,98–10,0 μg/ml. Nie odnotowano przypadków oporności na cyklopiroks przez ponad dwa dziesięciolecia. Dodatkowo działanie przeciwbakteryjne: przede wszystkim wobec bakterii Gram-ujemnych (Pseudomonas aeruginosa, Proteus mirabilis, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae), ale również Gram-dodatnich (Staphylococcus aureus, β-hemolitycznych Streptococcus z grupy A, Micrococcus luteus, Micrococcus sedentarius, Corynebacterium minutissimum, Brevibacterium spp. i Corynebacterium spp.) oraz wobec gatunków Mycoplasma. Cyklopiroks i cyklopiroks z olaminą wykazują podobną aktywność przeciwgrzybiczą.

Grzybicze zakażenia paznokci o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, wywołane przez dermatofity i (lub) inne grzyby wrażliwe na cyklopiroks, gdy zakażenie nie obejmuje macierzy paznokcia. Postacie obejmujące mniej niż 50% powierzchni paznokcia, maksymalnie 4 z 10 paznokci.

Dorośli – postać dopochwowa: 5,0 g kremu podawane dopochwowo raz na dobę, wieczorem; leczenie trwa zwykle 6 dni, maksymalnie 14 dni. Równocześnie z podaniem dopochwowym stosowany na skórę okolicy anogenitalnej, także w przypadkach, w których nie występują objawy zakażenia tej okolicy. Leczenie kończy się przed menstruacją. Postać na paznokcie – leczniczy lakier: do stosowania miejscowego na paznokcie rąk, nóg oraz bezpośrednio sąsiadujące obszary skóry (obrąbek naskórkowy paznokcia, łożysko paznokcia). Cienka warstwa raz na dobę na umyty i osuszony paznokieć. Nakładany na całą płytkę paznokciową i do 5 mm wokół skóry otaczającej paznokieć oraz, jeśli to możliwe, poniżej wolnej krawędzi paznokcia. Wysycha po upływie około 30 sekund. Leczonych paznokci nie należy myć przez co najmniej sześć godzin, dlatego zalecane stosowanie wieczorem przed snem. Alternatywny schemat malejący (lakier): przez pierwszy miesiąc cienka warstwa na zmieniony chorobowo paznokieć co drugi dzień, co zapewnia nasycenie paznokcia substancją czynną. W drugim miesiącu stosowanie ograniczone do dwóch razy w tygodniu, a od trzeciego miesiąca raz w tygodniu. W całym okresie leczenia raz w tygodniu zmywa się całą warstwę lakieru. Czas trwania: leczenie grzybicy jest procesem długotrwałym, zależnym od czynników indywidualnych, przede wszystkim od szybkości wzrostu płytek paznokciowych i ciężkości zakażenia grzybiczego. Paznokcie dłoni leczy się średnio 6 miesięcy, a paznokcie stóp nawet do 12 miesięcy. Leczenie kontynuuje się do całkowitego wyleczenia mikologicznego i klinicznego oraz ponownego odrostu zdrowego paznokcia. Nie należy stosować dłużej niż 6 miesięcy bez konsultacji z lekarzem. Kontrolne badanie kultury grzybiczej wykonuje się po czterech tygodniach od zakończenia leczenia, aby uniknąć interferencji z możliwymi pozostałościami substancji czynnej. Odrost paznokcia (ocena efektu): terapeutyczny efekt widoczny jako odrastający paznokieć bez zmian chorobowych; tempo wzrostu różne dla paznokci dłoni i stóp i wynosi odpowiednio około 4 mm na miesiąc oraz 1–2 mm na miesiąc. Brak poprawy: jeśli nie ma poprawy lub następuje pogorszenie choroby w ciągu 4 tygodni leczenia – konieczna konsultacja lekarska. Gdy choroba nie poddaje się leczeniu miejscowemu i (lub) obejmuje znacząco jeden lub kilka paznokci rąk i stóp, należy rozważyć dodatkowe leczenie doustne; rozważa się terapię skojarzoną z innymi lekami, np. doustnymi lekami przeciwgrzybiczymi. Postać na paznokcie – szczególne grupy: z uwagi na miejscowy charakter leczenia nie ma konieczności modyfikacji dawkowania w szczególnych grupach pacjentów. Pominięcie dawki: pominiętą dawkę należy zastosować jak najszybciej, z wyjątkiem sytuacji, gdy zbliża się pora zastosowania kolejnej dawki. Nie stosuje się dwóch dawek jednocześnie ani w krótkim odstępie czasu, ponieważ nie zwiększa to skuteczności leczenia. Dzieci i młodzież: nie określono bezpieczeństwa ani skuteczności u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat; brak dostępnych danych.

Bezwzględne przeciwwskazania: - dzieci i młodzież poniżej 18 lat z powodu niewystarczających doświadczeń w tej grupie wiekowej Ostrożnie: - cukrzyca w wywiadzie - zaburzenia immunologiczne - osłabiona odporność spowodowana zaburzeniami układu immunologicznego - choroba naczyń obwodowych, zaburzenia krążenia obwodowego - zranione, bolesne lub poważnie zniszczone paznokcie - dystrofia paznokci i uszkodzenia płytki paznokciowej - łuszczyca lub inne przewlekłe choroby skóry - obrzęk oraz zaburzenia oddychania (zespół żółtych paznokci) - cukrzyca insulinozależna lub neuropatia cukrzycowa w wywiadzie, ze względu na ryzyko usunięcia całego oddzielonego, zakażonego paznokcia - długotrwałe stosowanie z ryzykiem reakcji uczuleniowej - objęcie procesem chorobowym więcej niż 3–4 paznokci lub ponad połowy powierzchni płytki paznokciowej albo macierzy, gdy wskazane jest dodatkowe leczenie ogólne

Nie obserwowano interakcji cyklopiroksu z innymi lekami ani nie zgłoszono innych rodzajów interakcji.

Charakter miejscowy, w miejscu kontaktu ze skórą otaczającą paznokieć. Po podaniu miejscowym opisywano podrażnienie oraz świąd. Rzadko: świąd i łagodne pieczenie, które mogą również wskazywać na wystąpienie reakcji nadwrażliwości; kontaktowe zapalenie skóry; alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. Bardzo rzadko: w miejscu podania rumień, łuszczenie, uczucie pieczenia i świąd; zaczerwienienie i łuszczenie w miejscu kontaktu ze skórą otaczającą paznokieć. Częstość nieznana: wysypka, wyprysk i alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, również poza miejscem podania; (przemijające) odbarwienie paznokci, przy czym reakcja ta może być również objawem zakażenia grzybiczego paznokci (onychomycosis).

Brak wystarczających danych klinicznych dotyczących stosowania cyklopiroksu u kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na ciążę, rozwój embrionu, płodu i (lub) noworodka. Brak jednak odpowiednich danych dotyczących możliwego długoterminowego działania na rozwój pourodzeniowy. Nie stosować w okresie ciąży, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne; dopuszczalne tylko w przypadku absolutnej konieczności, po dokładnym rozważeniu przez lekarza korzyści w stosunku do możliwego ryzyka. Karmienie piersią: nie wiadomo, czy cyklopiroks przenika do mleka ludzkiego. Nie stosować w okresie karmienia piersią, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne, jedynie w przypadku zdecydowanej konieczności oraz pod ścisłą kontrolą lekarza. Płodność: brak badań nad wpływem na płodność z udziałem ludzi. W badaniach na szczurach po podaniu doustnym obserwowano obniżenie wskaźnika płodności, o pomijalnym znaczeniu klinicznym ze względu na małe ogólnoustrojowe narażenie na cyklopiroks po podaniu miejscowym.

Nie wpływa lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Wchłanianie ogólnoustrojowe po podaniu miejscowym jest minimalne. Po zastosowaniu na paznokcie wchłania się ogólnoustrojowo <2% podanej dawki; w badaniach długoterminowych stężenia w osoczu po 6. i 12. miesiącach leczenia wynosiły odpowiednio 0,904 ng/ml i 1,444 ng/ml. Brak danych o wchłanianiu przez płytkę paznokciową do krążenia obwodowego; przypuszczalnie wchłania się w mniej niż 1,3%. Po podaniu dopochwowym: cyklopiroks z olaminą wchłania się w minimalnych ilościach do krążenia systemowego, a występujące w osoczu stężenia nie działają ogólnoustrojowo. Przenikanie do paznokcia: substancja czynna jest natychmiast uwalniana ze zrogowaciałych tkanek i penetruje do paznokcia, a po uzyskaniu stężenia grzybobójczego w miejscu zakażenia wiąże się nieodwracalnie ze ścianą komórkową grzyba. Uwolnienie substancji z lakieru i jej przenikanie w głąb grzybiczo zmienionych paznokci prowadzi w ciągu 24–48 godzin do stężenia w głębszych warstwach paznokcia od 2 do 10 razy większego od minimalnego stężenia hamującego wzrost grzybów wywołujących grzybicę paznokci. Ustalenie stabilnego gradientu dyfuzji trwa 14 dni, po czym substancja rozmieszcza się jednolicie w całej płytce paznokciowej, także w częściach dystalnych. Część cyklopiroksu przenikająca do płytki paznokcia pozostaje czynna mikrobiologicznie.